جولداۋداعى باستى تۇجىرىم – تيىمدىلىك

پرەزيدەنت وسى جول­دا­ۋىندا ەلدەگى ەكونوميكالىق, الەۋ­­مەتتىك دامۋدىڭ تاياۋ جىل­­دار­داعى ەۆوليۋتسياسىن ايقىن­داپ بەردى. ول زاڭدى دا. ويت­كە­نى حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسى, بەرەكەلى ءومىر ءسۇرۋى ەكونو­مي­كانىڭ دامۋىمەن تىكە­لەي بايلانىستى. مەملەكەت باس­شىسىنىڭ جولداۋى وسى سالا­داعى كۇن تار­تى­بىندە تۇرعان, حا­لىق, قوعام كۇت­كەن وتكىر ماسەلە­لەر­­دىڭ شەشى­مىن تاپ باسادى.

الەمدەگى گەوساياسي احۋالعا قارا­ماستان ەل ەكونوميكاسى تۇ­راقتى دامىپ كەلەدى. نەگىز­گى باعىت­تار بوينشا وڭ كورسەت­كىش­تەرگە قول جەتكىزدىك. الايدا جاھاندىق ەكونوميكا وزگەرىپ جاتىر. «تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ءداۋىرى باستالدى», دەدى پرەزيدەنت.

وسىنداي سىن-قاتەرلەرگە قالاي توتەپ بەرە الامىز؟ تەح­نو­لوگيالىق باسەكەگە دايىنبىز با؟ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتۋ, ورنىقتى دامۋ سياق­تى وزەكتى ماسەلەلەر كوپ. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى وسى جانە جۇرت­شىلىقتى الاڭداتقان وزگە دە سۇراقتاردىڭ بارىنە ناقتى جاۋاپ بەردى.

ەڭ باستىسى, وسىناۋ ماڭىزدى كەزەڭدە ۇلكەن ەكونوميكالىق سەرپىلىس جاساۋعا مەملەكەتىمىزدە تولىق مۇمكىندىك بار. رەسۋرس تا جەتكىلىكتى. ەكونوميكا دەگە­نى­مىز – ەڭ اۋەلى تۇراقتى جۇمىس, لايىقتى تابىس. حالىققا كەرەگى دە وسى. بۇل ورايدا ادىلدىك, ينكليۋزيۆتىك جانە ۇنەم­شىل­دىك جا­ڭا ەكونوميكالىق باع­دا­رى­مىز­دىڭ وزەگىنە اينالادى. مۇنى مەملەكەت باسشىسى ءدوپ باسىپ ايتتى.

وسى ورايدا مەن بىرنەشە جايت­قا توقتالعىم كەلىپ وتىر.

بىرىن­­شىدەن, پرەزيدەنت قازىرگى كۇر­دەلى جاعدايدا ەلدىڭ ەكونو­ميكالىق مودەلىن قايتا قاراۋدى ۇسىندى. قازاقستاننىڭ قاي سالادا دا الەۋەتى زور. مۇ­ناي-حيميا, شيكىزات وڭدەۋ, ماشينا جاساۋ, اۋىل شارۋا­شى­لىعى جانە ت.ب. ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز ءتيىمدى بولۋى كەرەك. ساپالى ونىمدەرمەن ءوزىمىزدى ءوزىمىز تولىق قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىسپىز. ول ءۇشىن ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ماڭىزدى. مەملەكەت باسشىسى وسىعان ەر­ەك­شە ءمان بەردى.

ەكىنشىدەن, ەكونوميكانى قار­جىلاندىرۋ. قازىر ەكونوميكاعا قارجى كەرەك. ينۆەستيتسيا جەتىس­پەيدى. بۇل جەردە وتاندىق بانك­تەر­دىڭ الەۋەتى مەن رەسۋرسىن مو­لىنان پايدالانۋ ماڭىزدى. قا­زىرگى ۋاقىتتا ناقتى سەكتوردى قار­جىلاندىرۋ ازايىپ كەتكەن. كەرىسىنشە, بانكتەردىڭ دەنى تۇتىنۋ نەسيەسىنە كوپ كو­ڭىل بولەدى. مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق بانك ينفلياتسيامەن كۇرەسۋ ءۇشىن بازالىق مول­شەر­لەمەنى جوعارى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرعاندىقتان, بانكتەردىڭ مول پايداعا كەنەلگەنىن ايتتى. ال­ماق­تىڭ دا سالماعى بار. ەندى بانك­­تەر ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن قارجىلاندىرۋعا كۇش سا­لا­تىن بولادى. ەكونوميكا جۇ­­مىس ىستەۋى كەرەك. قاراجات اي­­نالۋى قاجەت. بۇل – ۇلكەن ءارى ما­ڭىزدى ماسەلە. بانكتەر ەكونو­ميكانى دا­مىتۋدىڭ قاينار كوزى­نە اينا­لۋ­عا ءتيىس. بۇگىن پرە­زي­دەنت وسى جونىندە ءتيىستى تاپسىرما بەردى.

ۇشىنشىدەن, كولىك-لوگيس­تي­كانى دامىتۋ. توعىز جولدىڭ تورابىندا تۇرعان مەملەكەتىمىزدىڭ بۇل سالاداعى مۇمكىندىگى زور ەكەنى ايتپاسا دا بەلگىلى. ەۋرا­زيا­نىڭ قاق ورتاسىندا ور­نا­لاس­قان مەملەكەتىمىز ارقىلى ەڭ ماڭىزدى جول توراپتارى كەسىپ وتەدى. ءبىزدىڭ تەڭىز جانە قۇرعاق پورتتارىمىز, اۆتوماگيسترالدارىمىز ارقىلى قىتايدان ەۋروپاعا, رەسەيدەن پارسى شى­عا­ناعىنا تاۋار تاسىمالداۋ ال­دە­­قايدا جىلدام. سوندىقتان كولىك-لوگيستيكا سالاسىن ەكونو­ميكانىڭ جاڭا درايۆەرى, كۇرە­تا­مىرىنا اينالدىرۋ – باس­تى مىندەتىمىز. ول ءۇشىن كولىك مينيسترلىگى قايتا قۇرىلىپ, وسى جۇمىسپەن تىكەلەي اينالىساتىن بولادى. جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ازاماتتارىمىزدىڭ تۇر­مى­سىن جاقسارتىپ, تابىسىن ارت­تىرۋعا زور سەپتىگىن تيگىزەدى.

ەلىمىزدە تاعى ءبىر مي­نيسترلىك – سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى قۇرىلادى. ويتكەنى بۇل ماسەلە ەلىمىز ءۇشىن اسا وزەكتى. سۋدىڭ ساپاسى مەن حا­لىق­قا قول­جەتىم­دىلىگىنە قاتىستى وڭىر­لەر­دە پروبلەما كوپ. ەندى سۋعا قاتىس­تى بارلىق ماسەلەنى شەشۋ وسى ۆەدومستۆانىڭ موينىنا جۇك­تەلگەلى وتىر.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – تابىستى ءومىر ءسۇرۋدىڭ كىلتى تەك اقشا تابۋدا ەمەس, سونىمەن قاتار ۇنەمدەي بىلۋدە. بۇل – بارشاعا ايان. قازىر بۇكىل الەم ۇنەمدەۋگە بەت بۇرىپ وتىر. ول سۋ رەسۋرستارىنان باستاپ, قاراپايىم وتباسى تابىسىن ۇنەمدەۋگە دە قاتىستى. ءبىز دە وسىنى ۇيرەنۋگە ءتيىسپىز.

تۇرعىنداردىڭ كرەديتتى شامادان تىس الۋى الاڭداتارلىق ماسەلە بولىپ تۇر. بۇگىندە ميلليوننان استام وتانداسىمىز نەسيەسىن تولەي الماي ءجۇر. مەم­لەكەت باسشىسى بۇعان دا ناقتى جاۋاپ بەردى. وسى ورايدا ازاماتتاردى جاپپاي قارجىلىق ساۋات­تىلىققا وقىتۋدىڭ اۋقى­مىن كەڭەيتۋدى تاپسىردى. «Amanat» پارتياسى بۇل جۇمىستى باس­تاپ كەتتى. «قارىزسىز قوعام» جوبا­سى­نىڭ العاشقى ناتيجەلەرى كو­ڭىل كونشىتەرلىك. ەلىمىزدىڭ 8 اي­ما­عىندا 20 مىڭنان استام ادام قارجىلىق ساۋاتىن ارتتىردى. بۇگىن پرەزيدەنت بۇل جوبانى ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋدى تاپسىردى.

قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ەل بولاشاعىنا قاتىستى ماسە­لە­­لەرگە كەلگەندە ءاردايىم حا­لىق­تىڭ پىكىرىن ەسكەرەدى. بۇعان ءبىز تاعى ءبىر مارتە كوز جەتكىزدىك. ماسەلەن, اتوم ستانساسىنىڭ قۇ­رى­لىسى بويىنشا رەفەرەندۋم وتكىزۋ جاۋاپتى ءارى ماڭىزدى قادام بولماق. حالىق ءوز بولاشا­عىن ءوزى تاڭداۋعا قۇقىلى.

بۇگىنگى جولداۋدان تۇيگەن باس­تى وي – تيىمدىلىك. ءبىز وسى تاپ­سىرمالاردىڭ ءبارىن جۇيەلى ءارى ءتيىمدى ورىنداساق قانا ناتي­جەگە قول جەتكىزەمىز. ءتيىمدى ەكو­­نو­­ميكا قالىپتاستىرىپ, يگى­­لىك­­­تە­رى­مىزدىڭ ءبارىن – جەر, سۋ, تا­بيعي بايلىقتاردى ءادىل دە ءتيىمدى پايدالانۋىمىز كەرەك. سوندا عانا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى ارتىپ, مەملەكەتىمىز وركەن­دەي­دى. ال ءبىزدىڭ ماق­ساتىمىز – جول­داۋدا ايتىلعان مىندەت­تەردىڭ بارلىعىنىڭ زاڭنا­مالىق دەڭ­گەي­دە ساپالى ءارى جەدەل ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ.

ەرلان قوشانوۆ,

ءماجىلىس توراعاسى