2021 جىلى وتكەن حالىق ساناعىنىڭ ناتيجەسىندە رەسەيدە 591 مىڭ قازاق تۇراتىنى بەلگىلى بولدى. ال بەيرەسمي دەرەككوزدەر 1 ميلليونعا جۋىق قازاق بار دەگەن بولجام ايتادى. رەسەيلىك قانداستارىمىز قوعامدىق ومىردەگى بەلسەندىلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. ولاردىڭ قۇرعان قوعامدىق ۇيىمدارى ۇلتتىڭ بىرلىگىن ارتتىرۋ, ءتىلىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى دامىتۋعا زور ۇلەستەرىن قوسىپ جاتىر. سپورت سالاسىندا دا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاپ جۇرگەن بەلسەندى جاستار از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – رەسەيلىك قازاق جاستارى اراسىندا شاعىن فۋتبول ليگاسىن قۇرۋعا باستاماشى بولعان رەنات سارسەنوۆ «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە ارنايى سۇحبات بەردى.
– رەنات, الدىمەن وزىڭىزبەن جاقىنىراق تانىسساق. قاي جەردە دۇنيەگە كەلدىڭىز؟ قايدا ءبىلىم الدىڭىز؟
– مەن ۆولگوگراد وبلىسىنىڭ پاللاسوۆكا اۋدانى كومسومول كەنتىندە دۇنيەگە كەلگەنمىن. وسى اۋدانداعى قايساق اۋىلىندا ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ, ۆولگوگراد مەديتسينا كوللەدجىندە ارناۋلى ورتا ءبىلىم الدىم. سونداي-اق ۆولگوگراد مەملەكەتتىك دەنە شىنىقتىرۋ اكادەمياسىن اياقتاپ, جوعارى بىلىمگە يە بولدىم. سۇيەگىم – توراڭعىل بەگىس.
– ءسىز رەسەي قازاقتارى اراسىندا شاعىن فۋتبول ليگاسىن قۇردى دەپ ەستىدىك. سول جايىندا تولىعىراق ايتىپ بەرسەڭىز.
– ەڭ العاش رەت 2010 جىلى شاعىن فۋتبولدان قازاقتار اراسىندا رەسەي چەمپيوناتىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى يدەيا پايدا بولعان ەدى. ول ۋاقىتتا مەن ۆولگوگرادتا تۇراتىنمىن. دەگەنمەن وسى ويىمدى ماسكەۋگە كوشىپ كەلگەننەن كەيىن عانا جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك تۋدى. وسىلايشا, 2022 جىلى «رەسەي قازاقتارىنىڭ فۋتبول ليگاسى» قوعامدىق ۇيىمىن قۇرۋعا باستاماشى بولدىم. ماعان بۇل جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋعا سارىتاۋ وبلىسىنىڭ تۋماسى, بوكستان سپورت شەبەرى مەرگەن ەسەنعاليەۆ پەن ماسكەۋدىڭ فۋتبول سالاسىندا تانىمال تۇلعا نۇرلان بەكەتوۆ كومەك كورسەتتى.
– قانداي دا ءبىر جارىستار ءوتتى مە؟
– ارينە, وسى اعالارىمىزدىڭ قولداۋىمەن بىلتىر مامىر ايىندا تۇڭعىش ءتۋرنيرىمىزدى ۇيىمداستىردىق. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆانى ەسكە الۋعا ارنالعان شاعىن فۋتبولدان ماسكەۋ كۋبوگىنە تەك قازاقتاردان قۇرالعان 8 كوماندا قاتىسىپ باق سىنادى. العاشقى جارىستى ءساتتى وتكىزگەننەن كەيىن ماسكەۋ قالاسىندا قازاقتار اراسىندا شاعىن فۋتبولدان تۇڭعىش رەسەي چەمپيوناتىن ۇيىمداستىرۋعا شەشىم قابىلدانىپ, بىلتىر قىركۇيەك ايىندا ول دا جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. بىرىنشىلىككە استراحان, ۆولگوگراد, سارىتاۋ, سامار, ماسكەۋ, ورىنبور, ومبى وبلىستارى مەن التاي رەسپۋبليكاسىنان كوماندالار قاتىسىپ, ءوزارا كىم مىقتىنى انىقتادى.
ءبىز مۇنىمەن توقتاپ قالماي, جۋىردا عانا 22-23 تامىز كۇندەرى ومبى قالاسىندا ەكىنشى رەسەي چەمپيوناتىن ۇيىمداستىردىق. وعان ەلىمىزدىڭ 9 وڭىرىنەن 19 كوماندا قاتىستى. جاستار اراسىنداعى سىندا تاجىريبەلى ءارى تانىمال جاتتىقتىرۋشى ماناربەك جاڭابەكوۆ باستاپ كەلگەن تۇمەن وبلىسىنىڭ «قايرات» كومانداسى چەمپيون اتانسا, ارداگەرلەر اراسىندا «ومبى» قۇراماسى قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. وسى جارىستىڭ باس دەمەۋشىسى بولعان جەڭىس سادۋوۆقا, تەحنيكالىق دەمەۋشىسى قايرات ەلەۋتاەۆ باسقاراتىن «ومبى» فۋتبول ليگاسىنا جانە «ومبى قازاقتارى» قوعامدىق ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى قۋانىش ەلەۋتاەۆقا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز.
– اڭگىمەمىزدى رەسەيدەگى قانداستارىمىزدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى جايىندا جالعاستىرساق. قازىر جاعدايلارىڭىز قالاي؟ انا تىلىمىزدە سويلەيسىزدەر مە, ءدىنىمىزدى, سالت-داستۇرلەرىمىزدى قانداي دەڭگەيدە ۇستاناسىزدار؟
– بۇل جاقتاعى قازاقتاردىڭ تۇرمىسى جاقسى. كوپپەن تەڭ قاتاردا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. قانداستارىمىز مادەنيەت جانە سپورت سالاسىنداعى قوعامدىق ءىس-شارالارعا بەلسەندى قاتىسىپ تۇرادى. تىلگە كەلسەك, وكىنىشكە قاراي, ءبارى بىردەي انا تىلىندە سويلەمەيدى. ءدىندى جانە داستۇرلەرىمىزدى ۇستانۋ جاعى ءار وڭىردە ارقالاي. ماسەلەن, قازاقتار كوپ قونىستانعان ولكەلەردە سالت-ءداستۇردى جوعارى دەڭگەيدە ۇستانادى.
– سوڭعى ۋاقىتتاعى سانكتسيالاردان كەيىن تۇرمىستا, قوعامدا قانشالىقتى وزگەرىستەر بار؟ اتامەكەنگە قونىس اۋدارۋ تۋرالى وي جوق پا؟
– وزگەرىستەر تەك قازاقتاردا ەمەس, بارلىق ادامنىڭ ومىرىندە بولىپ جاتىر. ۋكراينادا قاقتىعىس باستالعاندا كوپ تانىسىم مەن تۋىسىم قازاقستانعا كوشىپ كەتتى, الايدا كەيبىرەۋى قايتىپ كەلىپ جاتتى. كىمدە قانداي جاعداي بولىپ جاتقانىن بىلمەيمىن, اركىمنىڭ ويى مەن ۇستانىمى ءارتۇرلى. مەنىڭ ايتارىم, قازاقستان ءبىزدىڭ تاريحي اتاجۇرتىمىز بولعانىمەن, ءبىز, رەسەيلىك قازاقتار, ءوز اتا-بابامىزدىڭ جەرىندە تۇرىپ جاتقان حالىقپىز. بابالارىمىز باياعى زاماننان وسى وڭىرلەردى مەكەن ەتكەن. سوندىقتان مەن تۋىپ-وسكەن ءوڭىر – قازاقتاردىڭ بايىرعى اتاقونىسى.
– ال جالپى قازاق ەلىمەن قانداي دا بايلانىستارىڭىز بار ما؟
– ارينە, بار. قازاقستاندا مەنىڭ تۋىستارىم تۇرادى. سونىمەن بىرگە سپورت سالاسىندا ارالاساتىن ادامدارىم كوپ. وسى جىلدىڭ وزىندە اتاجۇرتقا ەكى رەت بارىپ قايتتىم.
– الداعى جوسپارلارىڭىزبەن بولىسسەڭىز.
– سپورت سالاسىندا العا قويعان جوسپارلارىم وتە كوپ. سونىڭ ءبىرى – كەلەسى جىلى شاعىن فۋتبولدان قازاقتار اراسىندا كەزەكتى ءۇشىنشى رەسەي چەمپيوناتىن وتكىزەمىز. ونىڭ قاي كەزدە جانە قايدا وتەتىنى الداعى ۋاقىتتا بەلگىلى بولادى.
– راحمەت. تولاعاي تابىس تىلەيمىز.