بيىل 27 شىلدەدە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قوسشى اۋىلىن وبلىستىق ماڭىزى بار قالا ساناتىنا جاتقىزۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعانىنا ەكى جىل تولىپ وتىر. ات توبەلىندەي عانا قوسشى اۋىلى از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەتەك-جەڭى كەڭ پىشىلگەن, اجار-كەلبەتى كەمەل, ىنتىماعىنا وراي ىرىسى مولايعان قالاعا اينالىپ كەلەدى. حالىق تا تىعىز قونىستانا باستادى.
ءبىر عانا مىسال كەلتىرەلىك, 2021-2022 وقۋ جىلىندا وسى قالاداعى №2 ورتا مەكتەپتە باستاۋىشقا باراتىن بالالاردىڭ كوپتىگىنەن «ى» سىنىبىن قوسۋعا ءماجبۇر بولعان. تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق بار, قالادا جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا 1 500 ورىندىق مەكتەپ-گيمنازيا ەسىگىن ايقارا اشپاق. قوسشىدا بۇرىننان تۇراتىن, كەيىن قونىس اۋدارعان ءتامام جۇرتتىڭ بالالارى گيمنازيانىڭ تابالدىرىعىن اتتاپ, كۇنى ەرتەڭ تاۋداي ازامات بولىپ شىقپاق. بارلىق زاماناۋي تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن, مەيلىنشە قىسقا مەرزىمدە سالىنعان گيمنازياعا 7,5 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا سالىنعان. كىرپياز كوڭىلدىڭ قاتاڭ تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن وقۋ ورنىنىڭ ىشكى اجارى كوزتارتارلىق. ءتىپتى ۇساق-تۇيەككە دەيىن ەسكەرىلگەن. ءار كابينەت 25 وقۋشىعا شاقتالعان. ءپان كابينەتتەرى بۇگىنگى زاماننىڭ بارلىق تەحنولوگيالىق جابدىعىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. مۇعالىمنىڭ جۇمىس ۇستەلىنىڭ ۇستىندە كومپيۋتەر-مونوبلوك. 400 ورىندىق اسحانا, كىتاپ قورى بار كىتاپحانا, ەكى بىردەي سپورت زالى بار. ەكى اۋىسىمدى وقۋ جۇيەسىندەگى ءبىلىم وشاعىندا 150 مۇعالىم جۇمىس ىستەمەك. وسى ارادا اتا-انالاردان 2 مىڭنان اسا ءوتىنىم تۇسكەنىن دە ايتا كەتەلىك. دەمەك ءالى دە وسىنداي ءبىلىم وشاقتارىن سالۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىرعانى بەلگىلى.
بيىل استانانى جيەكتەي ورنالاسقان تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ ۇيىمداستىرىلعانىنا تابانى كۇرەكتەي 95 جىل تولعالى وتىر. قازىر ەلوردانىڭ ىرگەسىندەگى اۋدان – وبلىستىڭ حالىق ەڭ تىعىز قونىستانعان ايماقتارىنىڭ ءبىرىنىڭ ساناتىندا. الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق قيىنشىلىقتاردىڭ اۋىق-اۋىق بوي كوتەرىپ قالاتىنىن دا سوندىقتان. دۇمەپ كەلىپ جاتقان, «جانعا جايلى جاڭا قالا قوسشى, قايداسىڭ؟» دەپ ۇدەرە كوشكەن ەلدىڭ بار بابىن تابۋ دا وڭاي ەمەس. اۋداندا اۋىل اجارىن كەلتىرىپ, ەل مەرەيىن ۇستەم ەتۋ تاراپىندا ءتاپ-ءتاۋىر قارەكەت بار. ماسەلەن, مانشۇك اۋىلى تۋرالى ءسال عانا تاراتىپ ايتا كەتەلىك. 2015 جىلى اۋىلدا ەل قامىن جەگەن مەتسەناتتاردىڭ قاراجاتىنا بەس پاتەرلىك جاتاقحانا سالىنىپتى. الدىمەن جاس مامانداردى قامتىماق. تىرشىلىكتىڭ تەتىگىن, تۇرمىستىڭ تۇيتكىلىن تاراتاتىن دا سولار. جاتاقحانا سيپاتتى عيماراتتىڭ ءبىر بولمەلى پاتەرىندە ءۇش جىلدان بەرى ماتەماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى اقمارال ەرجانقىزى تۇرادى. قالعان ءۇش پاتەردە دە ۇستازدار, بىرەۋىن ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورى يەلەنگەن. اقمارالدىڭ ءوزى تۇركىستان قالاسىنان ەكەن. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەننەن كەيىن استانانىڭ ىرگەسىندەگى ەلدى مەكەندەردىڭ بىرىندە جۇمىس ىستەگەن. بىراق ءوزىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءۇي بولماي, كۇي بولمايدى ەكەن. ەلگە قايتسام قايتەدى دەپ ەكى ويلى بولىپ جۇرگەنىندە مانشۇك اۋىلىنداعى ءبىلىم وشاعىنا ماتەماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى كەرەكتىگى تۋرالى حابار ەستيدى. ءبىر جاقسىسى, مۇعالىمگە تەگىن باسپانا بەرىلەدى ەكەن. باسپانانىڭ زارى ءوتىپ جۇرگەن جاس مامان جاقسى حاباردى قۇلاعى شالعان سوڭ, ات باسىن وسىندا تىرەگەن. قازىر شەشىمىنىڭ دۇرىس بولعانىنا رازى.
نەسى بار, جالعىز اقمارالدىڭ عانا ەمەس, جالپاق جۇرتتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن-اق جەر. اۋلادا قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي جىپ-جىلى, جيناقى, شاعىن ويىن الاڭى بار. تۇرعىن ءۇيدىڭ ەكىنشى جاعىندا زاماناۋي فۋتبول الاڭى ورنالاسىپتى. ايتپاقشى, بۇل الاڭدى «BI Group» حولدينگىنىڭ قۇرىلتايشىسى باۋىرجان يساەۆ سىيلاپتى. تۋعان اۋىلىنىڭ بولاشاعىن ويلايتىن باۋىرجاندار باردا ەل جۇدەمەيدى. «مانشۇك اە» سەرىكتەستىگى اۋىلدىڭ دامۋىنا ىقپال ەتىپ وتىر. سەرىكتەستىك قارجىسىنا بالاباقشا سالىپ, مەملەكەت ەسەبىنە تەگىن وتكىزگەن. جالعىز بالاباقشا عانا ەمەس, شارۋاشىلىق جۇمىسشىلارى مەن ماماندارىنا ارنالعان تۇرعىن ۇيلەر, كاسىپورىن كەڭسەسى بوي كوتەرگەن. ساۋدا ورتالىعىن سالىپتى. الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي قامقورلىقتارىن كورسەتە بەرمەك.
قازىر اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – تۇراقتى تابىس تاباتىن جۇمىس ورنىنىڭ بولۋى. بۇل تاراپتا دا كوڭىلدەگى سەنىمدى بەكىتە تۇسەتىن تالپىنىستار بار. مانشۇك اۋىلىنىڭ ىرگەسىندە 24 گەكتار جەرگە 1 600 باس اسىل تۇقىمدى سيىر باعاتىن تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى سالىنىپ جاتىر. اۋىلدا عانا ەمەس, اۋدان بويىنشا كەيىنگى 15 جىلدا قولعا الىنىپ وتىرعان ءىرى جوبا ەكەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان ساۋ جۇيەسىمەن جۇمىس ىستەيتىن تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىنىڭ قۇرىلىسى تاياۋ ارادا اياقتالماق.
شىنىندا دا, كوكتەمدە ەگىپ, كۇزدە بۇيىرعان ىرىزدىقتى جيناپ الىپ ساتۋمەن عانا شەكتەلەتىن كاسىپكەرلىكتىڭ كەڭىستىگى تۇتاس ەلدى جارىلقاي الماۋى دا مۇمكىن. ەڭ باستىسى – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ. قىسى-جازى ىركىلىسسىز جۇمىس ىستەپ, تابىس تاباتىن جۇمىس ورنى بولسا, اۋىل ادامدارى دا ءتۇتىن تۇتەتىپ, باۋىر باسقان جەرىنەن ۇدەرە كوشپەس ەدى. ەگەر ەلدىڭ باس كوتەرەر ازاماتتارى وزدەرىنىڭ كىندىك قانى تامعان قاسيەتتى توپىراققا پەرزەنتتىك كوڭىلىن اۋدارىپ, قامقورلىق جاسايتىن بولسا, تۋعان ەلدىڭ تۇعىرى بيىكتەي بەرەرى ءسوزسىز. قازىر مۇندا ادامدارعا قولايلى جاعداي جاسالعان. ينجەنەرلىك جەلىلەر تارتىلىپتى. جاڭا جول قۇرىلىسى اياقتالعان.
وسى اۋداننىڭ سوفيەۆكا اۋىلى دا «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىنىڭ شاراپاتىن كورىپ وتىر. اينالدىرعان 2,5 جىلدىڭ ىشىندە بىرنەشە الەۋمەتتىك جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپتى. كۇرەجولدار جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. وقتاۋداي ءتۇزۋ جاڭا جولدار سالىنعان, اۋىل كوشەلەرى جارىقتاندىرىلعان. ءبىز سوفيەۆكا اۋىلىندا بولعانىمىزدا, اۋداننىڭ 95 جىلدىعىن اتاپ وتۋگە دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر ەكەن. اۋماعى اتشاپتىرىم اۋىلدىق كلۋبتىڭ ىشىندە ەل مەرەيىن وسىرسەم دەپ تابانى تاستان تايماعان تارلانبوزداي ىلكىمدى ەڭبەك ەتكەن ەرلەردىڭ جىلناماسى جازىلىپتى. سۋرەتتەرى قويىلعان. نەسى بار, كەيىنگى جاستى ادال ەڭبەككە باۋليتىن, ءوز ەلىن وزەگى تالىپ سۇيەتىن, ەلجاندىلىققا ۇندەيتىن ادەمى مىسال. ايتپاقشى, سوفيەۆكا اۋىلىندا كوپتەن بەرى كلۋب ءۇيى بولماعان ەكەن. وتكەن جىلى 3,5 مىڭ تۇرعىنى بار اۋىل ءۇشىن اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلعان قۋانىشتى ءسات ورىن العان.
– وتكەن جىلى كلۋبقا «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى بويىنشا 500 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ, كوپتەن كۇتكەن ارمانىمىز ورىندالدى. جۇمىس جاندانىپ سالا بەردى. بىردەن ون ۇيىرمە ۇيىمداستىردىق. ونىڭ ىشىندە دومبىرا, بي جانە سپورتتىق باعىتتاعى ۇيىرمەلەر بار. ىقىلاس تا كۇشتى. قازىر اۋىلدىڭ 300-گە جۋىق بالاسى وسى ۇيىرمەلەردە تاربيەلەنىپ وتىر, – دەيدى مادەنيەت ءۇيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اينۇر سۇلەيمەنوۆا.
2021 جىلدان باستاپ اۋىلدىڭ ءار كوشەسىنە جول توسەلگەن. اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى بەكزات سۇگىراليەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اۋىل ىشىندەگى جولدىڭ 19 شاقىرىمى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. بۇل جۇمىس ءالى دە جالعاسىپ جاتىر. كەيىنگى ايلاردا تاعى دا 15 شاقىرىم جولعا اسفالت جامىلعى توسەلگەن. جول بويىنا بەلگىلەر قويىلعان. قىركۇيەك ايىندا «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بولىنگەن قاراجاتقا كوشە شامدارى ورناتىلماق.
وسىدان 2 جىل بۇرىن جالپى قۇنى 280 ملن تەڭگە بولاتىن جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, دارىگەرلىك-فەلدشەرلىك امبۋلاتوريا سالىنعان. قازىر وندا 8 مەديتسينا قىزمەتكەرى جۇمىس ىستەيدى. مىنە, وسىلايشا, استانانى جاعالاي قونعان ەلدى مەكەندەردىڭ اجارى كىرىپ, ساۋلەلەنۋدە. قامقورلىقتى كورىپ وتىرعان اۋىل ادامدارى دا ىرگەلى ىستەردىڭ توڭىرەگىندە توپتاسىپ, ىنتىماعى ۇيىپ وتىر. جالپاق جۇرت جاقسى ىستەرگە قۇمارتىپ, ەل مەرەيىن اسىرىپ جاتسا, ورتاق ءىستىڭ دە اسىعى الشىسىنان تۇسپەي مە؟
اقمولا وبلىسى