جۋىردا ەلورداداعى ۇلتتىق تەننيس ورتالىعىندا تەننيستەن پرەزيدەنت كۋبوگى اياسىندا «ATP Challenger Tour» جانە «ITF World Tennis Tour» تۋرنيرلەرى اياقتالدى. 2007 جىلدان بەرى حالىقارالىق جارىس مارتەبەسىنە يە بولعان ەلىمىزدەگى تۋرنيرگە ءار جىلدارى تەننيس الەمىنىڭ ۇزدىكتەرى قاتىسىپ, جارىس جەڭىمپازى اتانعان. بيىلعى بايراقتى دودادا بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن جاس سپورتشىلار باق سىنادى. سول جاس ورەندەردىڭ ونەرىن تاماشالاۋعا قازاقستان قۇراماسىنىڭ جاتتىقتىرۋشى-كەڭەسشىسى, ATر تۋرنيرلەرىندە 10 مارتە جەڭىسكە جەتىپ, الەمنىڭ ەكس-سەگىزىنشى راكەتكاسى اتانعان ميحايل يۋجنىيدىڭ جەكە باپكەرى بوريس سوبكين دە كەلگەن بولاتىن. قازاقستان تەننيس فەدەراتسياسىنىڭ كومەگىمەن جارىس اياسىندا بىلىكتى باپكەرمەن ەلىمىزدەگى جاس تەننيسشىلەردىڭ بولاشاعى, جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ دەڭگەيى تۋرالى از-كەم تىلدەسكەن ەدىك.
– بوريس لۆوۆيچ, ءبىز ءسىزدى استانادا كورگەنىمىزگە قۋانىشتىمىز. كوپتى كورگەن باپكەر رەتىندە ايتىڭىزشى, ەلىمىزدەگى تەننيس جاتتىقتىرۋشىلارىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن, دايىندىعىن قالاي باعالايسىز؟ جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن نە ىستەۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيسىز؟
– كوپ راحمەت. بيىل ءساۋىر ايىنىڭ سوڭى مەن مامىر ايىنىڭ باسىندا شىمكەنت قالاسىندا جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى «دەۆيس كۋبوگى» مەن «بيللي دجين كينگ كۋبوگى» ءتۋرنيرى الدىندا وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى ءوتتى. قازاقستان تەننيس فەدەراتسياسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى دەيۆ ءمايليدىڭ ءوتىنىشى بويىنشا قازاقستاندىق جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ جۇمىسى تۋرالى تالدامالىق حات جازدىم. ەكى بولىمنەن تۇراتىن حاتتا ويىنشىلاردىڭ تەحنيكالىق جانە تاكتيكالىق كەمشىلىكتەرى, جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ جۇمىسىندا قانداي قاتەلىكتەر بار ەكەنىنە كەڭىرەك توقتالدىم. قازاقستانداعى ارىپتەستەرىممەن 6-7 جىلدان بەرى تانىسپىن. ارينە, سول كەزبەن سالىستىرعاندا قازىر باپكەرلەردىڭ دەڭگەيى وسكەن, بىراق العا جىلجۋ ءۇشىن ءالى دە جەتىلدىرەتىن تۇستار بار. كەز كەلگەن سالادا ءبىلىم الۋدان بولەك, سول ءبىلىمدى ءىس جۇزىندە دە قولدانا ءبىلۋ ماڭىزدى. مەنىڭ ويىمشا, قازاقستاننىڭ باپكەرلەرى ءدال وسى ەكى باعىت بويىنشا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. جاتتىقتىرۋشىلار ارقاشان تەحنيكادا, تاكتيكادا, دەنە شىنىقتىرۋدا, پسيحولوگيادا وي-ءورىسىن ۇنەمى كەڭەيتىپ وتىرعانى دۇرىس. اعىلشىن ءتىلىن بىلمەي, بۇلاردىڭ بىردە-ءبىرىن ىستەي المايمىز. جاتتىقتىرۋشىلىق – شىعارماشىلىق جۇمىس. بۇل سالا تەك كوڭىل ءبولۋ مەن شىدامدىلىقتى عانا تالاپ ەتىپ قويماي, ناقتى ءبىلىمنىڭ بولۋىن, سونداي-اق كەيدە قيىن شەشىمدەر قابىلداۋدى دا قاجەت ەتەتىن جۇمىس.
– جەتى جىل بۇرىنعى ءبىر سۇحباتىڭىزدا «قازاقستان قۇراماسى قاشان «دەۆيس كۋبوگى» مەن «بيللي دجين كين كۋبوگىندە» ءوز ەلدەرىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىمەن وينايدى, سول كەزدە مىقتى قۇراماعا اينالادى» دەپ ەدىڭىز. قازىر ءبىزدىڭ قۇراما تۋرالى قانداي پىكىردەسىز؟
– قازىرگى ۋاقىتتا تيموفەي سكاتوۆ, دەنيس ەۆسەەۆ, بەيبىت جۇقاەۆ سياقتى تەننيسشىلەردىڭ دەڭگەيى ايتارلىقتاي ءوسىپ, حالىقارالىق جارىستاردا ءتاۋىر ويناپ ءجۇر. ولار وسى جىلى كومانداعا كومەكتەسە الادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. سونىمەن قاتار 14, 15, 16 جاستاعى جاقسى تەننيسشىلەرىڭىز بار. بىراق ولاردىڭ قازىر وتپەلى كەزەڭدە ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. ءدال وسى كەزەڭدە بالالاردى جوعالتىپ الماۋ ماڭىزدى. ماسەلەن, قازىر جاسوسپىرىمدەر اراسىندا ەشكىمگە دەس بەرمەي, ءار جارىستا توپ جارىپ جۇرگەن تەننيسشى وتپەلى كەزەڭدە ءوزىن جوعالتىپ السا, ەرتەڭ ونى ەرەسەكتەر اراسىنداعى دودالاردان تاپپاي قالۋىڭىز مۇمكىن. تەننيس تاريحىندا مۇنداي جاعداي وتە ءجيى كەزدەسەدى. سوندىقتان وتپەلى كەزەڭدە بالالارعا ەرەكشە نازار اۋدارعان ءجون. قازىر سىزدەردىڭ ەلىڭىزدە تەننيستى دامىتۋعا العاشقى قادام جاسالعان. ياعني قازاقستاندا ءتاپ-ءتاۋىر وينايتىن ءجاسوسپىرىم تەننيسشىلەر پايدا بولدى. ءيا, ولاردىڭ سانى از شىعار, بىراق ساپا جاعىنان جاقسى باعا بەرۋگە بولادى. ءامىر ومارحانوۆ, زاڭعار نۇرلان ۇلى, دامير جالعاسباي – وتە تالانتتى بالالار. 17-19 جاس ارالىعىنداعى تەننيسشىلەردىڭ دە بولاشاعى جارقىن, بىراق ولار جاتتىقتىرۋشىسىز ەشقانداي تابىسقا جەتە المايتىنىن, جاياۋدىڭ شاڭى شىقپايتىنىن ءتۇسىنۋى كەرەك.
– ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, تەننيسشى تەك ءبىر عانا باپكەرمەن جاتتىعۋى كەرەك پە, الدە روتاتسيا جاساپ, ءارتۇرلى باپكەرمەن جۇمىس ىستەگەنى دۇرىس پا؟
– بۇل سۇراق تەننيس الەمىندە ۇنەمى تالقىلانىپ, مەنەن دە وتە ءجيى سۇراپ تۇرادى. بۇل جەردە بارلىعى جەكە بولعانى دۇرىس. ياعني مۇمكىندىگىنشە ءبىر باپكەردىڭ قولاستىندا جاتتىققان ءجون. مىسالى, مەن ميحايل يۋجنىيمەن ءساتتى جۇمىس ىستەدىم دەپ ويلايمىن. ەگەر ءبىر تەننيسشى كارەراسىندا 20 جاتتىقتىرۋشىمەن جۇمىس ىستەگەن بولسا, وندا بۇل جاقسى ەمەس. ايتسە دە, كەيبىر ساتتەردە روتاتسيا جاساعانى دا تەننيسشىنىڭ ويىنىنا وڭ وزگەرىس اكەلۋى مۇمكىن.
– وندا بىلاي سۇرايىن- شى. كاسىبي شىڭدالعان تەننيسشى جاتتىقتىرۋشىسىز-اق جوعارى جەتىستىكتەرگە جەتىپ, سپورتشى رەتىندە دامي الا ما؟
– جوق! بۇل مۇمكىن ەمەس! ارينە, تاجىريبەلى تەننيسشى جاتتىقتىرۋشىسىز ءبىراز ۋاقىت دەڭگەيىن ۇستاپ تۇرۋى مۇمكىن, بىراق قازىر الەمدىك رەيتينگتە توپ-200 تەننيسشىنىڭ قاتارىندا تۇرعان بارلىق ويىنشىنى الىپ قاراساڭىز, ءبارىنىڭ جەكە باپكەرى بار. جەكە جاتتىقتىرۋشى بولعانى ارقاشان پايدالى, دەي تۇرعانمەن كەيدە وزىڭە سىرت كوزبەن قاراپ, مامانداردىڭ كەڭەسىن الىپ تۇرعان دا ارتىق ەتپەيدى. بۇل جەردە مەن جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ قۇنىن ارتتىرىپ تۇرعانىم جوق, تەك وبەكتيۆتى پىكىرىمدى ايتىپ وتىرمىن.
– قازىر وزدەرىن جاتتىقتىرۋشى سانايتىندار كوبەيىپ كەتتى. دەسە دە شاكىرتىن مىقتى تەننيسشى ەتىپ تاربيەلەپ, حالىقارالىق جارىستاردا ۇزدىك شىعۋىنا كومەكتەسەتىن جاتتىقتىرۋشى بولۋ ءۇشىن نە قاجەت, نە ىستەۋ كەرەك؟
– ەڭ الدىمەن, تەننيس تۋرالى, ودان دا بولەك بىلىمگە يە بولعانى ءجون, ايتپەسە, ونسىز جۇمىس ونبەيدى, ەش ناتيجە شىعارا المايمىز. ەكىنشىدەن, جاقسى ويىنشىلارمەن جۇمىس ىستەي ءبىلۋ دە ماڭىزدى. جالپى, كاسىبي مامان بولۋ ءۇشىن مىنا ەكى كومپونەنت قاجەت: جاقسى «ماتەريال» (تالانتتى جاس ويىنشى) جانە جاقسى جاتتىقتىرۋشى. كەيدە, كەرىسىنشە, وتە تالانتتى ويىنشى ناشار جاتتىقتىرۋشىنىڭ قولىنا ءتۇسىپ قالادى دا, ەشنارسەگە قول جەتكىزە الماي, سول كۇيى كارەراسىن اياقتايدى. كەيدە وتە جاقسى جاتتىقتىرۋشى ناشار «ماتەريالمەن» كوپ ۋاقىتىن بوسقا وتكىزىپ الادى. وكىنىشكە قاراي, شەبەر تاستان اسىل تاس جاساي المايدى. بىراق المازدىڭ گاۋھارعا اينالۋى ءۇشىن جاقسى ۇستا قاجەت. تاعى دا ايتا كەتەيىن, جاقسى جاتتىقتىرۋشى بولۋ ءۇشىن ءبىلىمىڭدى ءىس جۇزىندە قولدانا ءبىلۋ اسا ماڭىزدى.
– ال جاقسى جاتتىقتىرۋشىنىڭ فورمۋلاسى بار ما؟
– ول ءوز ءىسىن جانكۇيەر رەتىندە ءسۇيىپ, تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەۋى كەرەك. جاقسى جاتتىقتىرۋشى – بۇل دياگنوز! ەگەر ءسىز ءبىر ىسكە تابىس تابۋ ءۇشىن كەلگەن بولساڭىز, وندا ءسىزدىڭ باي بولىپ كەتۋىڭىز ەكىتالاي. ويتكەنى جەتىستىككە تەك ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرى, ناعىز جانكۇيەرلەرى عانا قول جەتكىزە الادى.
– اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت.