پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بيىل تۇركىستاندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايداعى بايانداماسىندا ايتىلعان «بالالار كىتاپحاناسى» جوباسىن قولعا الۋدى تاپسىرامىن» دەگەن ءبىر اۋىز ءسوزى قالامگەر قاۋىمدى, باسپاگەرلەر مەن كىتاپحانا ماماندارىن ءبىر سەرپىلتتى. وسى ماسەلەگە بالالار تاقىرىبىن قاۋزاپ جۇرگەن جاس قالامگەر رەتىندە ءۇن قوسقىم كەلەدى.
2000-جىلداردىڭ باسىندا مەكتەپ كىتاپحانالارىنان «قازاق سوۆەت بالالار ادەبيەتىنىڭ انتولوگياسى» دەگەن سەريامەن شىققان قالىڭ كىتاپتاردى وقىپ وستىك. كىتاپتىڭ جوعارى جاعىندا باداناداي بوپ جازىلعان جازۋدى كورىپ, كەڭەس بالاسى بولماساق تا, بىزگە ارنالعان كىتاپتار وسى ەكەن دەستىك. راسىندا, بەردىبەك سوقپاقباەۆ, وتەباي تۇرمانجانوۆ, وتەباي قاناحين, مۇباراك جامانبالينوۆ, ساپارعالي بەگالين, قاستەك بايانباي سىندى قالامگەرلەردىڭ بىزگە ارناپ جازعان شىعارمالارىن تۇشىنىپ وقىدىق. سول سەريامەن شىققان كىتاپتاردىڭ ءبارىن وقۋ پارىزعا سانالدى. وسى كىتاپتار باسقا كىتاپتارعا, وسى اۆتورلار باسقا اۆتورلارعا – كىتاپ الەمىنە جول اشتى. سودان بەرى كىتاپ اتاۋلىمەن بىرگەمىز, كىتاپحانا ەكىنشى ۇيىمىزگە اينالدى. مىنە, سودان كەيىن, تاۋەلسىزدىك العالى «قازاق بالالار ادەبيەتىنىڭ انتولوگياسى» دەگەن تومدىق جارىققا شىقپاي, وعان بىلتىر عانا قول جەتكىزدىك. ول تۋرالى ءسال كەيىنىرەك.
بالا كەزدە كىتاپ الەمىنە باعىت سىلتەگەن تاعى ءبىر دۇنيە – بالالار باسىلىمى. «ۇلان» گازەتى, «بالدىرعان» جانە «اق جەلكەن» جۋرنالدارى قاتارلاستارىمدى كىتاپ الەمىنە جەتەلەدى. بۇل باسىلىمداردىڭ ەرەكشەلىگى – ادەبي كوركەم شىعارمالاردى مولىنان جاريالايتىن. ءبىزدىڭ دە جازۋىمىزعا مۇمكىندىك بەرەتىن. ال جازعانىمىز گازەت-جۋرنال بەتىندە جاريالانا قالسا, «مەنىڭ دە جازعانىمدى قازاقستاننىڭ باسقا ءبىر تۇكپىرىندەگى بالالار وقىپ وتىر-اۋ» دەگەن ماقتانىش كەرنەيتىن. مەكتەپتەگى ابىرويدىڭ ارتقانى ەكىباستان. بالا كەزدەن باستالعان وسىنداي شىعارماشىلىق ىزدەنىستەر كۇندەردىڭ كۇنىندە سول رەداكتسياعا اكەلدى. قازىر «اق جەلكەن» جۋرنالىندا قىزمەتتەمىن. بۇعان دەيىن «ۇلان» گازەتىندە جۇمىس ىستەدىم. سوندا ايتپاعىڭ نە دەيسىز عوي؟
بالالار باسىلىمى ءاۋ باستاعى ميسسياسىنان اينىپ كورمەپتى. مەكتەپ وقۋشىلارىن ساۋاتتى بولۋعا, كوركەم ادەبيەتكە باۋلۋعا, شىعارماشىلىق قابىلەتى بارىن شىڭداي تۇسۋگە ءالى دە كۇش سالىپ كەلەدى. بىراق... تارالىم بۇرىنعىداي ەمەس. بالالار باسىلىمدارىنىڭ تارالىمى تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارداعى تارالىمعا جەتپەي وتىر. ياعني تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى مەملەكەت رەتىندە اياقتان تۇرىپ كەتۋ وڭاي بولمادى, سول ءۇشىن گازەت-جۋرنالعا جازىلۋ قيىن بولدى دەسەك, قازىرگى سەبەبىن قايدان ىزدەرمىز؟ ونىڭ سەبەبى – ەل ايتىپ جۇرگەندەي «قازىرگى بالالار كىتاپ, گازەت-جۋرنال وقىمايدى» دەگەن ءسوز ەمەس. سەبەبى – جەتكىزۋ قىزمەتىندە. «قازپوشتا» مەكەمەسى باسىلىمداردى ۋاقىتىندا جەتكىزبەي, قازاق ءباسپاسوزىنىڭ كوشىن ىركىپ قالىپ جۇرگەنى بەلگىلى. تاعى ءبىر سەبەبى – بالالارعا ارنالعان باسىلىمنىڭ ناسيحاتىنا سالىنعان تۇساۋ. ءبىراز ۋاقىتتان بەرى مەكتەپتەردە ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزە الماي كەلەمىز. «گازەت-جۋرنالدارعا مەكتەپ ۇجىمىن كۇشتەپ جازدىرادى» دەگەن قاڭقۋ ءبىرشاما بوگەت بولدى. ەگەر بالالارعا ارنالعان گازەت-جۋرنالدى مەكتەپ پەن مەكتەپ كىتاپحانالارى ارقىلى ناسيحاتتاماساق, باسقا جولى قايسى؟ جولى جوق ەمەس-اۋ, بىراق بالانى قوسىمشا بىلىمگە باۋلۋدىڭ, شىعارماشىلىعىن ارتتىرۋدىڭ توتە جولى سول ەدى عوي. بالا كەزىندە بالالار باسىلىمىن وقىماعان ادام كەيىن اتا باسىلىمداردى وقي ما؟ «بالالار كىتاپحاناسى» جوباسى, بالانى كىتاپقا باۋلۋ دەگەندەگى نازار اۋدارار ماسەلەنىڭ ءبىرى وسى. سەبەبى بالالار باسىلىمى اپتا سايىن, اي سايىن جاڭاشا شىعىپ, بالالارمەن ۇنەمى بايلانىستا بولادى. تاپسىرما بەرەدى, بايقاۋلار وتكىزەدى دەگەندەي, قالايدا وقىرماننان قول ۇزبەۋگە تىرىسادى. ەگەر ەلدەگى ءار مەكتەپكە وسى ءۇش باسىلىمعا جازىلۋدى ۇيىمداستىرار بولساق, وندا ءبىز تارالىم ماسەلەسىن دە شەشەر ەدىك. بۇلاردىڭ ارقايسىسىنىڭ جىلدىق جازىلۋ باعاسى ءبىر تورتتان اسپايدى, قازاقشا ايتقاندا.
«بالالار ادەبيەتى انتولوگياسىنا» كەلەيىك. تاۋەلسىزدىك العالى وتىز جىلدان كەيىن كوپ كۇتتىرىپ بارىپ انتولوگيا بىلتىر جارىققا شىقتى. قۇراستىرۋشىسى – بەلگىلى اقىن, بالالار قالامگەرى بايبوتا قوشىم-نوعاي. الايدا بايبوتا اعانىڭ تالاي جىلدان بەرى قۇراستىرىپ, ەكشەپ قويعان 10 تومدىق انتولوگياسى الماتى قالالىق اكىمشىلىگىنىڭ دەمەۋىمەن جارىق كوردى. سايكەسىنشە تارالىمى دا از بولىپ, ەلىمىزدىڭ كوپ بولىگىنە جەتپەي قالدى. كىتاپتىڭ اينالاسىندا جۇرگەن ادام رەتىندە بايقاعانىم – بۇل انتولوگيانى سۇراۋشىلاردىڭ قاراسى ءالى دە كوپ. ال 10 تومدىق الدەقاشان تاۋسىلعان. پرەزيدەنت ايتقان «بالالار كىتاپحاناسى» جوباسىنا بۇل داپ-دايىن جۇمىس بولاتىن.
پرەزيدەنت تاپسىرعان جوبا اياسىندا وسىنداي الدەقاشان ءبىر ىزگە تۇسكەن, ۋاقىت تەزىنەن وتكەن اسىل مۇرا – قاستەرلى قازىنا قولداۋ تابۋعا ءتيىس. جاڭا شىعارمالار جازىلار, الەمدىك كلاسسيكالىق شىعارمالار اۋدارىلار, الايدا قولدا باردىڭ قادىرىن بىلەيىك.
اسىلان تىلەگەن,
«اق جەلكەن» جۋرنالىنىڭ
جاۋاپتى حاتشىسى