تەاتر الەمى – سىرتتاي سۇلۋ كورىنگەنىمەن, ىشىنە ۇڭىلگەن سايىن قاتتالعان ماسەلە مەن ءتۇيىنى شەشىلمەگەن تۇيتكىلى مول سالا جانە ءاردايىم ءتۇرلى پىكىرتالاس پەن قىزۋ تالقىعا ارقاۋ بولىپ جاتاتىن شىم-شىتىرىق قايشىلىقتار الاڭى. اكتەرلىك ونەر مەن رەجيسسۋرا, دراماتۋرگيا مەن تالعام ءھام ساحناداعى ءتۇرلى تاجىريبە – مۇنىڭ بارلىعى اسەرلى اڭگىمەنىڭ نەگىزىنە اينالار تارتىمدى تاقىرىپتار. وسى ورايدا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, دراماتۋرگ, تەاتر سىنشىسى, مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق دراما تەاترىنىڭ ديرەكتورى ەركىن جۋاسبەكتىڭ ايتارى مول. ونەردى ءوز ىشىنەن تانيتىن تۇلعا تەاتر تۋرالى تولعامدارىن ورتاعا سالدى.
– ەركىن تىلەۋقۇل ۇلى, ەل الدىندا جۇرگەنىڭىزبەن كوپ اشىلا بەرمەيسىز. سۇحباتقا دا سيرەك كەلىسەسىز. مۇنىڭ سىرى نەدە؟ ايتپەسە, ءسىز تەك ەلىمىزدەگى باس تەاتردىڭ ديرەكتورى عانا ەمەس, كاسىبي تەاتر سىنشىسى ءارى دراماتۋرگسىز. ونەر تۋرالى ويلارىڭىز البەتتە كوپ بولار...
– وي اركىمدە بار عوي. پىكىر دە ءدال سولاي. بىراق ءسوز بەرىلدى ەكەن دەپ ورىندى-ورىنسىز كوپسوزدىلىككە سالىنۋدى قۇپتامايمىن. ءسوزىم ەمەس, ءىسىم وزسا – ۇتقانىم. ويتكەنى قازىرگى قىزمەتىم سونى مىندەتتەيدى. ارينە, باسشى بولعان سوڭ «مىنا شارۋانى تىندىردىم, مۇمكىن ەمەستى مۇمكىن قىلدىم» دەپ جىلتىلداتىپ جارناما جاساتىپ, ءار قادامىمدى اتويلاتىپ وتىرۋعا دا بولادى عوي, ەگەر قالاسام. ونىڭ قالاي جاسالاتىنىن دا جاقسى بىلەمىن. بىراق مەنىڭ ماقساتىم ول ەمەس جانە اسىرە مەديابەلسەندىلىكتىڭ جۇمىسىما كەدەرگىسىنەن باسقا تيگىزەر ەش پايداسى جوق. سوندىقتان دا تەاترداعى بارلىق ماسەلەگە ىشتەي مونيتورينگ جاساپ, ءار سالاعا ءوز مامانى جاۋاپ بەرسە دەپ جۇمىستى سوعان قاراي باعىتتاپ وتىرامىن. ويتكەنى ساحنادا تەر توككەن اكتەر مەن رەجيسسەر ەڭبەگىن ولاردان اسىرىپ ايتۋ مۇمكىن ەمەس. سول سياقتى دراماتۋرگيا ماسەلەسىنە سول ءبولىمنىڭ ماماندارى جاۋاپ بەرسە, جاۋاپ تا مازمۇندى ءھام ماڭىزدىراق بولادى دەپ ويلايمىن. ال مەنىڭ جۇمىسىم – ۇيىمداستىرۋ. سوندىقتان دا تەاتردىڭ شىعارماشىلىق ءۇردىسىنىڭ بارىنشا ساپالى, قيىندىقسىز جۇرۋىنە جول سالىپ, سونى ءساتتى ۇيىمداستىرا السام – جەڭىس سول.
– دەسەك تە, ءسىز تەك تەاتر ديرەكتورى عانا ەمەس, كاسىبي سىنشىسىز عوي. دراماتۋرگتىگىڭىز جانە بار. وسى ونەرىڭىزدىڭ بارلىعى باسشىلىق قىزمەتىڭىزدىڭ تاساسىندا قالىپ قويدى دەپ ويلامايسىز با؟
– البەتتە ويلاندىرادى. بىراق مەنى ەشكىم ماجبۇرلەگەن جوق قوي. قىزمەت جۇكتەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ابىرويمەن اتقارۋ, ماعان ارتىلعان ۇجىمىمنىڭ سەنىمىن اقتاۋ – بۇل مەنىڭ ازاماتتىق پارىزىم. ال شىعارماشىلىق – جۇرەك قالاۋى. اقساتپاي, ءبارىن دە قاتار الىپ جۇرگىم كەلەدى. بىراق كوپ جاعدايدا ۋاقىت جار بەرمەي جاتادى. سوعان قاراماستان شامام كەلگەنشە قالامدى دا تاستاماۋعا تىرىسامىن. ماسەلەن, جاقىندا قازىرگى قوعامنىڭ وزەكتى, كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن قوزعايتىن ءبىر پەسامدى اياقتادىم. تەاترىمىزدىڭ جاس اكتەرلەرى وقىپ, قىزىعۋشىلىق تانىتتى. رەجيسسەرىمەن دە كەلىسىم جاسالعان بولاتىن. الايدا كەيىن ارالارىنان ماعجان اساۋباي باستاعان ءسوزى وتەتىن, وزىندىك ويى بار وتكىرلەۋ ءبىر-ەكەۋى كەلىپ, ماسكەۋدەن وقۋ ءبىتىرىپ كەلگەن الىبەك ومىربەك ۇلى دەگەن تالانتتى جاس رەجيسسەرمەن جۇمىس ىستەۋگە نيەتتى ەكەندەرىن جەتكىزدى. جاستاردىڭ قالاۋى سول بولسا, مەن قارسىلىق تانىتپادىم. سودان اياقاستى جوسپارىمىز وزگەرىپ, الىبەكپەن جاڭا قويىلىمعا دايىندىق باستالىپ كەتتى. سول الىبەك ايتادى: «اعا, پەساڭىزدى ماعان سەنىپ تاپسىرعان ەكەنسىز, ەندى سونى عالامتورعا اشىق وقىلىمعا سالىپ, ماماندارمەن تالقىلاۋ جاساسام, قالاي قارايسىز؟», دەيدى. ول جۇرەگىمنەن شىققان شىعارما بولاتىن بولسا, مەن ونى بىرەۋدەن قورقىپ جازدىم با؟ ارينە, جوق! كەرىسىنشە, تالقىلانسىن! كەمشىلىگى بولسا, سىندى قابىلداۋعا دايىنمىن. سوندىقتان الىبەكتىڭ ۇسىنىسىن قۋانا قولدادىم. باعاناعى ءسىزدىڭ «كوپشىلىككە جابىقسىز» دەگەن سوزىڭىزگە جاۋابىم بولسىن, جالپى, مەن قىزمەتتە جارق-جۇرققا اۋەس بولماعانىممەن, شىعارماشىلىقتا بارىنشا اشىق پىكىرتالاستى قۇپتايتىنداردىڭ قاتارىنانمىن. سەبەبى سول ارقىلى ونەر وسەدى. وسىعان دەيىن قويىلعان پەسالارىمنىڭ دا ەشقايسىسىن كوپشىلىك تالقىسىنان الىپ قاشقان ەمەسپىن. كەرىسىنشە, قانداي پىكىر ايتىلسا دا, كوتەرەمىن ءھام ساناسامىن.
– تەاترتانۋ دەگەن تاعى ءبىر ۇلكەن سالا بار. اتالعان عىلىمنىڭ دا كاسىبي وكىلىسىز. ايتىڭىزشى, بۇگىنگى تەاتر سىنىن قالاي باعالايسىز؟ مۇحتار اۋەزوۆ ايتپاقشى, سىنىمىز شىن با؟
– جالپى تەاترتانۋشىلار ءۇشىن جاۋاپ بەرە المايمىن. بىراق ءوز باسىم شاقىرعان جەرلەردەن قالماي, ءاۋ باستاعى كاسىبي ماماندىعىمدى دا ۇمىتپاي ارا-تۇرا تەاتر فەستيۆالدەرىنە قاتىسىپ, پىكىرىمدى ايتىپ تۇرۋعا تىرىسامىن. جۇرەگىمدە, سانامدا جۇرگەن بىلەتىن ماسەلەلەردى ورتاعا سالىپ, سپەكتاكل تۋرالى ايتىپ وتىرۋدان ەشقاشان قاشقان ەمەسپىن. ونىڭ وزىندە دە ء«بىزدىڭ تەاتردا بىلاي, سەندەردە نەگە بۇلاي ەمەس؟» دەپ كولگىرسۋدەن, اقىل ايتۋدان اۋلاقپىن. قانداي جاعدايدا دا قولىمنان كەلگەنشە بەيتاراپ, ادىلەتتى بولۋعا تىرىسىپ كەلەمىن. سەبەبى ونەردىڭ ءجىبى جىڭىشكە. ءۇزىلىپ كەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا «سىن ايتۋ وسى ەكەن» دەپ قويىپ قالىپ, تەاتردىڭ نەمەسە شىعارماشىلىق يەلەرىنىڭ جىلت ەتكەن جالىنىن سوندىرۋدەن استە اۋلاقپىن. سەبەبى ساحناعا شىققان ءار سپەكتاكلدىڭ ارتىندا قانشاما ماڭداي تەر ەڭبەك پەن قاجىرلى قايرات جاتقانىن مەن جاقسى بىلەمىن. سول ەڭبەكتى بارىنشا باعالاعىم كەلەدى. سىنشىمىن دەپ قويىلىمنىڭ تەك ءمىنىن تەرۋگە قارسىمىن. ويتكەنى ونەر – شارتتى ۇدەرىس. تەاترعا قاتىستى پىكىردىڭ بارلىعى جاناشىرلىقپەن ايتىلۋى كەرەك, مەنىڭشە. ال ءوزىمنىڭ تولعامىمنىڭ توڭىرەگىندە تانىمال بولۋ ءۇشىن, نە بولماسا ەل ءبىلسىن دەپ جۇمىس ىستەگەن ەمەسپىن. تەاتر تۋرالى كىممەن بولسا دا پىكىر تالاستىرۋعا ءازىرمىن. قاتەلەسىپ جاتسام, كەشىرىم سۇراۋعا ءتىپتى دايىن اداممىن. سەبەبى ءبارىن ءبىلىپ تۋدىم دەگەن ادامنىڭ ءوزى قاتەلەسەدى. مەنىڭ ويىمشا, ءبىز شىعارماشىلىقتىڭ ىشىندە جۇرگەن ادامدار, اسىرەسە وسىعان اباي بولۋىمىز كەرەك. ساحنالىق شىعارما, ساحنالىق بەينە بۇل وتە وسال الەم, جىڭىشكەنىڭ ءۇزىلىپ كەتەتىندەي تۇسىندا تۇرعان دۇنيە. سوندىقتان ونەر تۋرالى اڭگىمە ايتقان كەزدە دە, وعان باعا بەرگەن كەزدە دە بارىنشا اباي بولعان ءجون. جەكە باسقا ءوتۋ, جاۋلاسۋ – كاسىبيلىكتىڭ بەلگىسى ەمەس.
– ەلىمىزدە ءوتىپ جاتقان تەاتر فەستيۆالدەرىنە كوڭىلىڭىز تولا ما؟ فەستيۆال ونەرگە ولشەم بولا الىپ ءجۇر مە؟
– بىردەن ايتايىن, فەستيۆال كەرەك. سەبەبى فەستيۆال ارقىلى تەاترلار وسەدى, شىعارماشىلىق شەبەرلىكتەرىمەن الماسادى, ونەر يەلەرى كاسىبي بىلىكتىلىكتەرىن شىڭدايدى. ال سول ماقساتتى تولىققاندى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن فەستيۆالدى قالاي وتكىزۋ كەرەك؟ مىنە, بۇل – ۇلكەن ماسەلە. قازىرگى تاڭدا تەاتر فەستيۆالدەرىنىڭ ءوز دەڭگەيىندە وتۋىنە كەدەرگىسىن كەلتىرىپ تۇرعان دۇنيە – قاجەتتى قارجىنىڭ بولىنبەۋى. مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىن؟ جىل سايىن ەلىمىزدە بىرنەشە تەاتر فەستيۆالى وتەدى. بىراق بولىنگەن اقشانىڭ ماردىمسىزدىعى سونداي, ىرىكتەۋدەن وتكەن تەاترلاردى فەستيۆالدىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن قاتىستىرۋعا جاعداي قاراستىرىلماعان. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن شىعارماشىلىق ۇجىمدار ارتىنىپ-تارتىنىپ كەلەدى دە, قويىلىمىن ويناپ, بىردەن كەرى قايتۋعا ءماجبۇر. نەگە؟ سەبەبى فەستيۆالگە قاتىسۋ مارتەبەسىنە يە بولعان ۇجىمنىڭ سول دۋماندى تولىق تاماشالاپ, شەبەرلىگىن شىڭداپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋىنا مۇمكىندىك بەرىلمەگەن. وعان ارتىق قاراجات قاراستىرىلماعان. سوندا فەستيۆال وتكىزۋدەگى ماقسات نە؟ ونى كىم ءۇشىن ۇيىمداستىرامىز؟ مەنىڭشە, فەستيۆال ءاۋ باستاعى ماقساتىنان اينىماعانى ابزال. فەستيۆال دەگەنىمىزدىڭ ءوزى گرەك تىلىنەن تارجىمالاعاندا «مەرەكە» دەگەن ماعىنانى بەرەدى. وكىنىشكە قاراي, بىزدەگى فەستيۆالدەر سول ماقساتتى تولىق ورىنداي الماي كەلەدى. ەسەسىنە جۇلدە بولىسۋدە الدىمىزعا جان سالمايمىز. الەمدىك تەاترلار تاجىريبەسىنە سۇيەنسەك, تەاتر ونەرى دامىعان ەلدەردە وتەتىن اۋقىمدى فەستيۆالدەردىڭ ەشبىرىندە جۇلدە تاعايىندالماعان. باستى ماقسات – تاجىريبە الماسۋ. ساراپشىلار بولادى, سپەكتاكلدەر تالقىلانادى, ارتىق تۇسى ماقتالىپ, كەمشىلىكتەرى اتالادى. بىراق ەشبىرى جۇلدە الۋ ءۇشىن اق تەر, كوك تەر بولمايدى. تەك قانا شىعارماشىلىق ساپاعا جۇمىس ىستەيدى. ال بىزدە قالاي؟ جۇلدە قورىنا بولىنگەن ءبىر-ەكى ميلليون اقشانى قاتىسقان تەاترلاردىڭ بارىنە شۇلەن تاراتقانداي ءبولىپ بەرەمىز. سوندا ءار اتالىمعا بولىنەتىن اقشا 100-200 مىڭ تەڭگەنىڭ توڭىرەگىندە. دەمەك 100 مىڭ تەڭگەنى العان اكتەر نەمەسە رەجيسسەردىڭ ايلاپ, ءتىپتى جىلداپ توككەن ەڭبەگىن ءبىز وسىلاي باعالاپ تۇرمىز. مەنىڭشە, بۇل ونەردى قورلاۋ. ايتپەسە, ساحنادا كۇندىز-ءتۇنى جان اياماي تەر توگەتىن ارتىستەردىڭ ەڭبەگى سپورتتاعى باتىرلارىمىزدىڭ جەڭىسىنەن تيتتەي دە كەم ەمەس. بىراق باعالانۋعا كەلگەندە ءباسىمىز تومەن. سوندىقتان دا فەستيۆال وتكىزسەك, جۇلدەگە بولىنگەن ماردىمسىز قارجىنى تەڭدەي ءبولىپ الماي, كەرىسىنشە سول اقشاعا ىرىكتەۋدەن وتكەن تەاترلاردىڭ باستان-اياق قاتىسۋى مەن تاجىريبە الماسۋىنا جاعداي جاساساق, ونەر كوپ نارسە ۇتار ەدى. بۇل 100 مىڭ تەڭگەنى جەڭىپ الدىم دەپ جەلپىنىپ (بالكىم جەر بولىپ) ەلىنە قايتقاننان الدەقايدا پايدالى بولار ەدى دەپ ويلايمىن. جالپى, فەستيۆال تۋرالى ۇزاق سويلەپ, تولاسسىز تولعانۋعا بولادى. سەبەبى بۇل سالادا قوردالانعان ماسەلە وتە كوپ. بىراق وعان ۋاقىتىمىز دا, گازەتىڭىزدىڭ بەتى دە تاپشى (كۇلدى). ال توقەتەرىن تۇيگەندە, ەلىمىزدە وتەتىن تەاتر فەستيۆالدەرىنە تۇبەگەيلى توڭكەرىس قاجەت.
– قالاي ويلايسىز, ءوز مىندەتىن تولىق اتقارۋى ءۇشىن ونەر وتكىر بولۋى كەرەك پە, الدە كوركەم بە؟
– ءبىرىن ەكىنشىسىنەن بولە-جارماي, دراماتۋرگتەرىمىز بەن رەجيسسەرلەرىمىز ەكەۋىن ساحنادا قاتار ورە بىلسە, عالامات ەمەس پە؟ تەاتر بولعان سوڭ سانتاراپتىلىق كەرەك. ءبىر عانا ۇلتتىق دراماتۋرگيامەن شەكتەلۋ نەمەسە شەكسپير مەن چەحوۆقا اينالىپ سوعا بەرۋ دە ونەردىڭ شىڭى ەمەس. راس, كلاسسيكا تەاترلاردى وسىرەدى. بىراق ءبىر باعىت پەن تۇسىنىككە بايلانىپ ونەر تۋدىرۋ جانە مۇمكىن ەمەس. تەاترعا كەلەتىن كورەرمەن قانداي الۋان بولسا, تەاتر رەپەرتۋارىنداعى قويىلىمدار دا سونداي ءتۇرلى بولۋى قاجەت. كەلگەن ءاربىر كورەرمەن وزىنە كەرەگىن ساحنادان تابا الىپ كەتسە, تەاتردىڭ باستى مىندەتىنىڭ ورىندالعانى. كورەرمەن ساحنادان بارلىعىن دا كورۋى كەرەك – سۇلۋلىقتى دا, قاتىگەزدىكتى دە, وتكىرلىكتى دە. ەڭ باستىسى, شىنايىلىق قاجەت. ماسەلەن, مەن جاس دراماتۋرگتەردىڭ شىعارمالارىن كوپ وقيمىن. سىرتتاي قاراساڭ, بارلىعى دا ءاپ-ادەمى مولدىرەگەن ورىمدەي جاستار. بىراق جازعاندارىن وقىساڭ, كەيىپكەرلەرىنىڭ بارلىعى ومىردەن ءوز ورنىن تابا الماعان, اداسقان ادامدار. بارلىعى سابىلىپ بىردەڭەنى ىزدەپ ءجۇر. بىراق ناقتى ماقساتى جوق. ماسەلەن, سونداي پەسانىڭ بىرىنە ارقاۋ بولعان بازارداعى اربا سۇيرەيتىن كەيىپكەردى الايىق. ءبىر قاراساڭ جۇمىسى بار ادام سياقتى. بىراق ول ادامنىڭ ويىندا جۇكتەلگەن مىندەتىن اتقارىپ, كۇندەلىكتى جوسپارىن ورىنداۋدان, سوعان تولەنگەن ناپاقاسىن الۋدان باسقا تۇك جوق. سەبەبى ول مىنا ومىردە ءوزىنىڭ ماقساتىنا جەتپەگەن ادام. ونىڭ ارمانى سول جەردە, ياعني تۇرمىس تاۋقىمەتى تيتىقتاتقان جەردە قالىپ قويعان. سول سياقتى شىعارماداعى باسىن تاۋعا دا, تاسقا دا ۇرىپ اھ ۇرىپ اداسىپ جۇرگەن كەيىپكەر دە بۇگىنگى پاتەردەن-پاتەرگە كوشىپ, نەسيەسىن ارەڭ جاۋىپ يتشىلەپ ءومىر كەشىپ جۇرگەن ادامداردىڭ شىناي بەينەسى ەمەس پە ەكەن دەگەن ويعا قالاسىڭ. دەمەك بۇگىنگى قوعامنىڭ تىنىسى سونداي. سول كورىنىس جاستاردىڭ شىعارماشىلىعىندا شىنايى كورىنىس تاپقان. ارينە, مۇنداي مىسال وتە كوپ. سول كەيىپكەرلەردىڭ ارقايسىسىنىڭ باسىنداعى پروبلەماسى ارقىلى بۇگىنگى قوعامنىڭ موزايكاسى تۇزىلمەي مە؟ ال وزەكتە سونداي وكىنىش تۇرعاندا كوركەمدىك دەپ قالاي كولگىرسيمىز؟ دەمەك تەاترعا بارلىق باعىت, بارلىق جانر قاجەت.
– قازىر تەاتر اينالاسىندا جۇرگەن كىم-كىمنەن دە: «بۇگىنگى تەاتردىڭ ماقساتى نە؟» دەپ سۇراساڭ, بارلىعى بىردەي «الەمدىك دەڭگەيگە ۇمتىلۋ» دەپ جاۋاپ بەرەدى؟ جالپى, الەمدىك دەڭگەيگە ۇمتىلۋ دەگەننىڭ ولشەمى بار ما؟ ول قانشالىقتى قازاققا پايدالى؟
– الەم قازاقتى ونەرى, ونەرلى جاستارى ارقىلى تانىپ جاتسا, ارينە, ول ۇلكەن باقىت. ال الەمدىك دەڭگەيگە جەتەمىن دەپ قول جەتكەنگە دە, جەتپەسكە دە كوزسىز ۇمتىلا بەرۋ – اقىماقتىق. ءبىز جالپى ۇلتتىڭ اتىنان سويلەۋگە اۋەس حالىقپىز. ول دۇرىس تا شىعار. ال سوعان لايىقپىز با؟ ول باسقا ماسەلە. مىسالى, «قاراگوزدى» شەتەلگە اپارىپ قويىپ, قازاقتى الەمگە تىنىتىپ قايتتىم دەۋ قيسىنسىز. سەبەبى «قاراگوزدە» ايتىلاتىن جەتى اتا, رۋ, تاعى دا باسقا ماسەلەلەر شەتەلدىك كورەرمەندى تولعاندىرادى دەگەنگە ءوز باسىم سەنبەيمىن. سەبەبى مەنتاليتەت, تانىم, تۇسىنىك دەگەن باسقا. سوندىقتان دا قيسىندى-قيسىنسىز ۇلتتىق دۇنيەلەرىمىزدى تىقپالاي بەرۋ تالعام مەن تانىمنىڭ كورسەتكىشى ەمەس, مەنىڭشە. كەرىسىنشە, قازاق ونەرىنىڭ دەڭگەيى دارا دارىنى شارتاراپتى باس يگىزگەن ديماش سەكىلدى, كۇنى كەشە «ورتالىق ازيانىڭ» ۇزدىك اكتەرى اتانعان دۋلىعا اقمولدا, ازات سەيتمەتوۆ, كانن فەستيۆالىندە جاھان نازارىن وزىنە بۇرعىزعان سامال ەسلياموۆا سياقتى جاستارىمىزدىڭ, ءدۇلدۇل تالانتتارىمىزدىڭ ونەرى ارقىلى باعالانىپ جاتسا, سول ارقىلى قازاقتى الەم تانىپ جاتسا, مىنە دەڭگەي دەگەن سول, مەنىڭشە. كەزىندە ءازىربايجان مامبەتوۆ الەمدىك تەاتر كەڭىستىگىن ءدۇر سىلكىنتسە, بۇگىندە سول تاعىلىمدى جولدى جالعايتىن تالانتتى تەاتر رەجيسسەرلەرى شىعىپ, الەم ساحنالارىن ۇزدىك قويىلىمدارىمەن باعىندىرسا, جاھاندىق جەتىستىكتىڭ جەمىسى دە, جەڭىسى دە وسى ەمەس پە؟ ال ەندى توز-توزى شىققان قازاق اۋىلىن كورسەتىپ, بولماسا كەرىسىنشە شەكتەن شىققان ساحنالىق تاجىريبەلەرمەن كورەرمەندى ۇلتىمىزدىڭ تانىمى مەن تابيعاتى تۋرالى قايشىلىققا تولى قيسىنسىز پىكىرگە ۇرىندىرۋ, مەنىڭشە, الەمدىك دەڭگەي ەمەس, ول – دۇبارالىق.
– الدا م.اۋەزوۆ تەاترىنىڭ عاسىر تويى كەلە جاتىر. مەرەيتويعا دايىندىق جۇمىستارى باستالىپ تا كەتكەن بولار...
– وسىدان بىرەر جىل بۇرىن ماسكەۋگە ۆاحتانگوۆ تەاترىنىڭ مەرەيتويىنا بارىپ قايتتىم. سونداعى مەنى تاڭعالدىرعانى – تەاتر ۇجىمىنىڭ استا-توك داستارقان جايىپ, كەلگەن قوناقتاردى تاباق-تاباق اسپەن ەمەس, تاماشا قويىلىمىمەن قارسى الۋى بولدى. تەاتردىڭ كورەرمەنگە جاساعان تارتۋى – ل.تولستويدىڭ «سوعىس جانە بەيبىتشىلىك» شىعارماسىنىڭ ساحناعا شىعۋى ەدى. الەمگە ايگىلى ليتۆالىق رەجيسسەر ريماس تۋميناستىڭ قولتاڭباسىندا قويىلعان سپەكتاكل, شىن مانىندە, ساناعا سىلكىنىس جاساعان ۇزدىك قويىلىم بولدى. زالدان 5 ساعاتقا سوزىلعان سپەكتاكلدى ورتاسىنان ءۇزىپ تاستاپ كەتكەن ادام كورمەدىك. سىلتىدەي تىنعان تىنىشتىق ءتۇرلى ويعا جەتەلەدى. سەبەبى ونداعى ايتىلعان, كوتەرىلگەن ويدىڭ بارلىعى كۇللى ادامزاتتىڭ پروبلەماسى, ادامزاتتىڭ كوكسەگەنى ەدى. وسى ارقىلى تەاتردىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىنە بايىپتى دا ايقىن باعا بەرىلدى عوي دەپ ەسەپتەيمىن. مەنىڭشە, تەاتر تويى سولاي تويلانۋى كەرەك. بۇل باستامادان ايرىقشا اسەرلەنىپ قايتقانىمدى جاسىرمايمىن. اللا جازسا, تەاترىمىزدىڭ اتاۋلى تويىنا امان جەتىپ جاتساق, ءدال سول «سوعىس جانە بەيبىتشىلىكتەي» سانانى سىلكىنتىپ, تانىمىمىزعا توڭكەرىس جاسايتىن جاقسى ءبىر قويىلىممەن تەاتردىڭ عاسىر تويىن قارسى الساق دەگەن جوسپار بار. بۇل بىرىنشىدەن, العاشقى كاسىبي قازاق تەاترىنىڭ وتاۋى بولعان قاراشاڭىراق – تەاترىمىزعا ولجا بولسا, ەكىنشىدەن, ونداعى قىزمەت ەتكەن بارشا اعا-اپالارىمىزدىڭ رۋحىنا قۇرمەت, ۇشىنشىدەن, ساحنادا تەر توگىپ جۇرگەن بۇگىنگى ارىپتەستەرىمىزدىڭ بار مۇمكىندىگىن كورسەتەتىن اۋقىمدى قويىلىم, باستىسى, كورەرمەندەرىمىز ءۇشىن تاماشا تارتۋ بولادى عوي دەپ ويلايمىن. ال ءدال قازىر تەاتر كۇردەلى جوندەۋگە جابىلدى. 40 جىلدان اسا جۇيەلى جوندەۋ كورمەگەن تەاتر تولىقتاي جاڭارتىلادى. اسىرەسە ساحنا جابدىقتارى مەن قۇرىلعىلارى زاماناۋي تەاتر تالاپتارىنا ساي قايتا جاساقتالاتىن بولادى. مۇنىڭ بارلىعى الداعى ۋاقىتتا ساپالى قويىلىمداردى ساحناعا شىعارۋعا كەرەمەت مۇمكىندىك سىيلايتىنى ءسوزسىز. ۇلتتىق مارتەبەگە يە ۇلت تەاترىنىڭ عاسىر تويى تەاتر الەمىندەگى ۇلكەن جاڭالىققا اينالسا دەگەن تىلەگىمىز بار.
– جوندەۋ جۇمىستارى عيماراتتىڭ تاريحي كەلبەتىنە قالاي اسەر ەتەدى؟ تەاتر جاڭارتىلادى دەپ باستاپقى كورىنىسىن جوعالتىپ الماي ما؟ ولاي دەۋىمىزگە سەبەپ – جوندەۋگە جابىلىپ, كەيىن سىرتى ادام تانىماستاي وزگەرگەن, ياعني تاريحي تۇرپاتىن جويعان عيماراتتار الماتىدا كوپ قوي...
– ءسوزىڭىزدىڭ توركىنىن ءتۇسىندىم. تەاترىمىزعا كۇردەلى جوندەۋ جاسالعانىمەن, ول جاڭارۋ عيمارات كەلبەتىنە, جالپى, سىرتقى قۇرىلىسىنا ەش اسەر ەتپەيدى. تاريحي نىسان تولىعىمەن ءوز قالىبىن ساقتايدى. نەگىزىنەن تەحنيكالىق جاعىنان جاساقتالۋ مەن جاڭارۋ باستى نازاردا.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەننازەركە جۇماباي,«Egemen Qazaqstan»