ءماجىلىس جانە سەنات دەپۋتاتتارى ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاپ, حالىقپەن كەزدەسىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋىن جالعاستىرىپ جاتىر. بۇل جولى دەپۋتاتتار الەۋمەتتىك نىساندار جۇمىسىمەن تانىستى.
سەناتور سۇلتان دۇيسەمبينوۆ تالعار اۋدانىندا بولعان كەزدە بىرقاتار الەۋمەتتىك نىسانداردى ارالادى جانە تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. تالعار قالاسىنداعى 136 بالا تاربيەلەنەتىن جانە 18 تاربيەشى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان №8 بالاباقشاعا باردى. 1964 جىلى سالىنعان بۇل بالاباقشادا ءالى كۇنگە دەيىن جوندەۋ جۇمىستارى جاسالماعان.
«وبلىستىق جانە اۋداندىق دەپۋتاتتار وسى ماسەلە بويىنشا ايتقاننان كەيىن بۇل بالاباقشاعا ارنايى كەلدىم. ەگەر مەنىڭ قولداۋىم قاجەت بولسا, مەن جان-جاقتى كومەك كورسەتۋگە دايىنمىن. بۇل نىسان سالىنعاننان بەرى جوندەلمەگەن بولسا, وندا بۇل ماسەلەنى باقىلاۋعا الۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى س.دۇيسەمبينوۆ.
دەپۋتات ساپار بارىسىندا جىلىجاي جۇمىسىمەن دە تانىستى. سەناتور بۇل نىساننىڭ جۇمىسى ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزەتىنىن اتاپ ءوتتى.
* * *
سەنات دەپۋتاتتارى جاننا اسانوۆا مەن نۇريا نيازوۆا ۇقك شەكارا اكادەمياسىنىڭ باسشىلىعىمەن كەزدەستى. وندا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
كەزدەسۋ بارىسىندا اكادەميانى بىتىرگەن تۇلەكتەرگە سۇرانىس دەڭگەيى, ولاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ پايىزى, شەكاراشىلاردى جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىن جانە وعان قوسىمشا وقىتۋ تارتىبىنە قاتىستى ماسەلەلەر كوتەرىلدى.
«اكادەميا جالپى گەوساياسي جاعدايعا بايلانىستى وفيتسەرلىك كادرلاردى دايارلاۋعا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ دا ءوسىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرۋى ءتيىس. سەناتتىڭ حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك جونىندەگى كوميتەتى اكادەميا تۇلەكتەرىن ەلىمىزدىڭ شەكاراسىن قورعاۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ابىرويمەن اتقارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قازىرگى زامانعى كاسىبي قۇزىرەتتەردى يگەرۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايمەن قامتاماسىز ەتۋدى ماڭىزدى دەپ سانايدى», دەدى ج.اسانوۆا.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار اكادەميانىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتى جانە ونىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پەن اسكەري سالاداعى ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر ماسەلەلەرىن دە تالقىلادى.
* * *
ماجىلىستەگى «Amanat» فراكتسياسى مۇشەلەرىنىڭ وڭىرلەرگە ساپارى جالعاسىپ جاتىر. دەپۋتاتتار سنەجاننا يماشەۆا مەن نارتاي ارالباي ۇلى ورال قالاسىنا بارىپ, جول جوندەۋ جۇمىسىمەن تانىستى.
ورالداعى شولوحوۆ كوشەسىنىڭ 6,1 شاقىرىمىن قايتا جاڭارتۋ جۇمىسى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالۋعا ءتيىس. بۇگىندە جولدىڭ ءار باعىتىن ءۇش جولاقتى ەتىپ كەڭەيتۋ جانە تروتۋار سالۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 4,2 ملرد تەڭگەدەن اسادى.
دەپۋتات نارتاي ارالباي ۇلىنىڭ پىكىرىنشە, «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭنىڭ كەيبىر كەمشىن تۇستارى جول قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ كەزىندەگى تەندەر وتكىزۋدى باياۋلاتادى. سونىڭ سالدارىنان, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋ, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ساتىپ الۋ سەكىلدى جۇمىستار تەجەلەدى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى جولداردىڭ ساپاسى وتە تومەن. ءتىپتى, بۇعان جاۋاپتى مەكەمەلەردىڭ بىرقاتار باسشىسى جۇمىستان دا شىعارىلدى. جول قۇرىلىسىن جۇرگىزەتىن قاي كومپانيانىڭ ستاۆكاسى جوعارى, الەۋەتى زور بولسا, سول جەڭىپ شىعادى. ال بۇل شەتەلدىك كومپانيا بولسا, باقىلاۋدىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن جۇمىس ساپاسى دا تومەن بولۋى مۇمكىن. «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭنىڭ كەيبىر كەمشىن تۇستارى قۇرىلىس نىساندارىن جوسپارلاۋ جۇيەسىنە تەرىس اسەر ەتەدى. سوندىقتان ءبىز بۇل ماسەلەنى ماجىلىستە كوتەرمەكپىز», دەدى ن.ارالباي ۇلى.
ءوز كەزەگىندە, دەپۋتات سنەجاننا يماشەۆا باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى جولداردىڭ تەك 46 پايىزى عانا جاقسى جاعدايدا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. 2027 جىلعا قاراي پارتيانىڭ سايلاۋالدى ۋادەلەرىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولداردىڭ جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى ۇلەسى 72 پايىزعا دەيىن ۇلعايادى. اتاپ ايتقاندا, قالالاردا 66 شاقىرىم جول كۇردەلى جوندەۋدەن وتەدى.
«ورال – شەكارا ماڭىنداعى قالا. ول كوپ جاعدايدا ترانزيت شاھار سانالادى. ماسەلەن, سامارادان جەتكەن جۇك كولىكتەرى شولوحوۆ كوشەسىن باسىپ وتەدى. شامادان تىس جۇك تيەلگەن مۇنداي كولىكتەر اسفالتتى ۇگىتەدى. جول قۇرىلىسىنىڭ ءار كەزەڭى اياقتالا سالىسىمەن ارنايى ساراپتاما جۇرگىزۋ قاجەت. ماتەريال ساپاسىن دا مۇقيات باقىلاۋ كەرەك. مەردىگەر بۇل جولعا 3 جىلدىق كەپىل بەرەدى. ءبىز جوندەۋ جۇمىسىنىڭ بارىسىن, ساپاسىن قاداعالايمىز», دەدى نارتاي ارالباي ۇلى.
سونداي-اق دەپۋتاتتار وڭىردە جول قۇرىلىسىنا بيۋدجەتتەن از قاراجات بولىنەتىنىنە نازار اۋداردى. بۇعان قوسا, وبلىستا قيىرشىق تاس پەن بيتۋم تاپشىلىعى بايقالادى.
* * *
ءماجىلىس دەپۋتاتى, «Amanat» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ەرلان سايروۆ شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى شەكارالىق ايماق زايسان اۋدانىنا بارىپ, «زايسان ورمان شارۋاشىلىعى» ورمانشىلارمەن كەزدەستى.
«قانشاما جىل وسى مەكەمەدە قىزمەت اتقارىپ جۇرەمىز. بىزدەگى بىردەن ءبىر ماسەلە – ءورت سوندىرۋگە ارنالعان تەحنيكالاردىڭ توزىعى جەتكەن. قازىر تەحنيكانىڭ وزعان, دامىعان ۋاقىتى عوي. بىراق ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن سول ەسكى قۇرال-جابدىقتارمەن جۇمىس ىستەيمىز. سىزدەردەن وسى ماسەلەنىڭ شەشىلۋىنە ىقپال جاساۋلارىڭىزدى سۇرايمىز», دەدى ورمان ءورت ءسوندىرۋ ستانساسىنىڭ باسشىسى امانبەك جاساروۆ.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا ورمان شارۋاشىلىعىندا جۇمىس جاسايتىن تەحنيكالاردىڭ ابدەن توزىعى جەتكەن. سونداي-اق ونداعى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى دا ماردىمسىز.
«مۇنداعى جۇمىس ۋاقىتىنا قاراماستان, قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى وتە از. ولار كۇندىز-ءتۇنى قولايلى, قولايسىز اۋا رايىندا دا جۇمىس ىستەيدى. سوندىقتان جالاقى ماسەلەسى رەتتەلسە جاقسى بولار ەدى», دەدى زايسان ورمان شارۋاشىلىعى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ايدىن ەسكەندىروۆ.
«بارىڭىزگە بەلگىلى جاقىندا اباي وبلىسىندا بولعان ورمان ءورتى وسى سالادا تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ بار ەكەنىن كورسەتتى. ءوز كەزەگىندە مەملەكەت باسشىسى دا سالاداعى كەمشىلىكتەردى انىقتاپ, جويۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار وسى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ ورمانشىلاردىڭ ايلىعى كوتەرىلدى. ال ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاقسارتۋ جۇمىستارى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلادى دەپ مالىمدەگەن بولاتىن مينيسترلىك. بۇل ماسەلە بويىنشا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ءتيىستى مينيسترلىكتىڭ جۇمىسىن نازاردا ۇستايدى», دەدى ە.سايروۆ.