ۇلتتىق ينجەنەرلەر ۇستاحاناسى

وسى كەزەڭدە تاباندى وقىتۋدىڭ, جۇ­يەلى تاربيەنىڭ, قارقىندى عىلىمي ىز­دەنىستەردىڭ ناتيجەسىندە ۋنيۆەرسيتەتتەن 130 مىڭنان استام ينجەنەر مامان ءبىلىم الىپ شىققانىن, ولار ەلى­مىزدىڭ ونەركاسىبىنىڭ وركەندەۋىنە, ەكو­نوميكاسىنىڭ ىلگەرى باسۋىنا, ال تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى ۋاقىتتا قا­زاقستاننىڭ تۇعىرىنىڭ نىعايۋى, الەم­نىڭ الدىڭعى قاتارلى ەلدەرىنىڭ لەگىنە ۇمتىلعان قادامىمىزدىڭ قارىشتى بولۋى جولىندا كۇش-جىگەرلەرىن جۇمساپ, جەمىستى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەنىن, قازۇتزۋ ەلىمىزدە ۇلتتىق ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق ينتەلليگەنتسيانىڭ قالىپتاسۋىنىڭ, ءوسىپ-وركەندەۋىنىڭ كوش باسىندا تۇرعانىن ەرەكشە ماقتانىشپەن اتاپ وتكىمىز كەلەدى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وتكەن جىلى قازاق ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ 75 جىلدىق مەرەي­تويىنا ارنالعان سەسسياسىندا: «قانىش ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى – قازاقستانداعى تەحنيكالىق جوعارى ءبىلىمنىڭ فلاگمانى, جالعىز ۇلتتىق عى­لى­مي-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەت. سوندىق­تان ول جاڭا تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەت­تەر ءۇشىن عىلىمي-وندىرىستىك بازاعا اينا­لۋعا ءتيىس. ەلىمىزدىڭ باس تەحنيكالىق ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ دامۋ باعدارلاماسىن بە­كىتىپ, ونىڭ نەگىزىندە ينجەنەرلىك ءبىلىم مەن عىلىمداعى جاڭا تەحنولوگيالار­­دىڭ عىلىمي زەرتتەۋ حابىن قۇرۋ قاجەت», – ­دەپ اتاپ ايتتى.

ق.ي.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى بۇگىندە باي تاريحى, داڭقتى ءداستۇرى, تۇلعالى تۇلەكتەرى, تاعىلىمى مول بىلىكتى ۇستازدارى, جوعارى كاسىپتىك-عىلىمي دارەجەسى, ۇلتتىق مارتەبەسى, دامىعان الەۋ­مەتتىك جانە وقۋ-ماتەريالدىق بازاسى بار. ول الەمدىك دەڭگەيدەگى ينجەنەرلىك ءبىلىم بەرۋ, زاماناۋي تەحنيكا مەن تەحنولوگيا سالالارىنا قاجەتتى ماماندار دايارلايتىن بىردەن-ءبىر جوعارى وقۋ ورنى ەسەبىندە حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر قاۋىمداستىعىنان ويىپ الار ورنى بار, ەلىمىزدىڭ ءىرى دە ىرگەلى عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنا اينالىپ وتىر. سونداي-اق بۇل كيەلى شاڭىراق عىلىمداعى, ادەبيەتتەگى, ونەردەگى ايتۋلى تۇلعالارىمەن, ەلدىڭ رۋحاني ومىرىنە سۇبەلى ۇلەس قوسقان جان-جاقتىلىعىمەن دە بەلگىلى. قاستەرلى ءبىلىم ورداسىنىڭ عىلىم – ءبىلىم – ءوندىرىس سالالارىنىڭ تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ەلىمىزدە العاشقى بولىپ «زەرتتەۋ ۋني­ۆەرسيتەتى» مارتەبەسىنە يە بولعانىن ماق­تانىشپەن ايتامىز.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2023–2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمدا­ماسى بەكىتىلىپ, ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت وسى تۇجىرىمدامادا ايرىقشا ورىن الدى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ۇكىمەتتىڭ ۇستىمىزدەگى جىل­عى 26 مامىرداعى №401 قاۋلىسىمەن «ق.ي.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» 2023–2027 جىلدارعا ارنالعان دامۋ باع­دارلاماسى بەكىتىلدى.

اتالعان دامۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتى – ينجەنەرلىك ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن جاڭعىرتۋ تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن جانە قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋى مەن جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە ەلەۋلى ۇلەس قوساتىن ۋنيۆەرسيتەت رەتىندە قازۇتزۋ الەمنىڭ جەتەكشى زەرتتەۋ ۋني­ۆەر­سيتەتتەرىنىڭ قاتارىنا كىرۋى ءۇشىن جا­­ھاندىق اۋقىمدا تانىلاتىن عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ, ءبىلىمنىڭ, جوبالاۋ جۇمى­سىنىڭ جوعارى دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋ.

بۇل باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ­­دىڭ العاشقى قادامى – تسيفرلىق ۋنيۆەرسيتەت تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسى­رۋ, ياعني تسيفرلاندىرۋ, عىلىم جانە ين­نوۆاتسيا ارقىلى تەحنولوگيالىق سەر­­­­پىلىستى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان ءبى­لىم بەرۋدى تسيفرلاندىرۋ اياسىنداعى قا­ناتقاقتى جوبا. قازۇتزۋ بازاسىندا ەلىمىزدىڭ زياتكەرلىك جانە ماتەريال­دىق رەسۋرستارىن بىرىكتىرەتىن, ءوز­ارا نىعايتاتىن بارلىق قازاقستان­دىق ­جو­­عارى وقۋ ورىندارىنىڭ وعان قول­جە­تىم­­دىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ۇقساس تسيفر­­لىق ينفراقۇرىلىم قالىپتاسادى. قازۇتزۋ ءتيىستى قارجىلىق تاۋەلسىزدىك پەن تۇراقتىلىققا قول جەتكىزۋ ءۇشىن گارۆارد, ستەنفورد, MIT سياقتى ۋني­ۆەرسيتەتتەردىڭ ۇيىمدىق ديزاينى مەن باسقارۋ قۇرىلىمدارىن زەرتتەپ, ولاردى ءوز تاجىريبەسىندە قولدانۋدى ماقسات ەتەدى. بۇل, اسىرەسە ينجەنەرلىك ءبىلىم, ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر سالاسىنداعى عىلىمي قاۋىمداستىقتى, بيزنەستى جانە مەملەكەتتى بىرلەستىرۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى بولماق.

قازىرگى ۋاقىتتا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ الەم­دىك دەڭگەيدەگى دامۋ ءۇردىسى ءۇشىنشى ميسسيانى – قوعاممەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى, بايلانىستى دامىتۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل ميسسيا بويىنشا قازۇتزۋ قىزمەتىنىڭ ءۇش نەگىزگى اسپەكتىسى: تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالار ترانسفەرتى, ۇزدىكسىز وقىتۋ جانە الەۋمەتتىك قاتىسۋ – قوعام مەن سىرتقى ورتانىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋ ساياساتى.

قازۇتزۋ-دا باسەكەگە قابىلەتتى كادر­لاردى دايارلاۋ ءۇشىن ءوندىرىس + ءبىلىم – دۋالدى ءبىلىم بەرۋدى بىرىكتىرۋ ادىستەمەسى قولدانىلادى.

ۋنيۆەرسيتەت ونلاين-ءبىلىم بەرۋدى جانە پاندەميا كەزىندە تيىمدىلىگىن دا­لەلدەگەن جەكە Polytech-online پلاتفورماسىن ودان ءارى دامىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرىپ, ەڭبەك نارىعىنداعى وزگەرىستەرگە جەدەل دەم بەرىپ قانا قويماي, ءومىر بويى وقۋ – ءومىر بويى ءبىلىم الۋ (Life-long learning) قا­عي­داتىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

العا قويىلعان ماقساتتارعا قول جەت­كىزۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 2023–2027 جىلدارعا ارنالعان دامۋ باعدارلاما­سىن­دا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولدا­ۋىن­دا العا قويىلعان عىلىمنىڭ دامۋى ­مەن جوعارى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ جونىن­دەگى ۋاقىتتىڭ سىن-قاتەرلەرىنە, نورماتيۆ­تىك قۇجاتتار مەن مىندەتتەرگە جاۋاپ بەرەتىن ينجەنەرلىك ءبىلىم مەن عىلىمداعى جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ عىلىمي زەرتتەۋ حابىن (بۇدان ءارى – حاب) قۇرۋ ۇسىنىلدى.

باسقاشا ايتقاندا, ادامزات قوعامىن­دا بۇگىنگى تاڭدا ورىن الىپ وتىرعان قاي­شى­لىققا تولى, كۇردەلى ءارى سان الۋان قۇبىلىستار داۋىرىندە مەملەكەتىمىزدىڭ ءوز ورنىن, ءوز جولىن انىقتاپ, ىلگەرى باسۋىندا ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىنى ءسوزسىز. سونى­مەن بىرگە, بۇل باعدارلاما ءبىلىم بەرۋ سا­پاسىن, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ باعىت-باع­دارىن, وندىرىسپەن بايلانىستى نى­عاي­تۋدى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە قۋات­تى سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىز. بۇگىن­گى تاڭدا ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى وسى باعدار­لا­مانى جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەنە كىرىسىپ كەتتى. 

ءار كەزەڭدە قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتى, ال 1994 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مينيسترلەر كابينەتىنىڭ قاۋلىسىمەن (1994 جىل, 7 قاڭتار, №43) قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى بولىپ قايتا قۇرىلىپ, 1999 جىلدان ق.ي.ساتباەۆ ەسىمىنە يە بولىپ, 2015 جىلدان قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى مارتەبەسى بەرىلدى. ءبىلىم ورداسىندا رەكتورلىق قىزمەتتى ابىرويمەن اتقارعان ۇلكەن عالىمدار, تالانتتى ۇيىمداستىرۋشىلار – ايگىلى پوليتەحتىڭ تۇلەكتەرى ع.م.ەسىر­كە­گە­نوۆ­, ءا.ءا.ءاشىموۆ, ب.ر.راقى­شەۆ, ە.ن.ءنۇ­سىپوۆ, د.ق.سۇلەەۆ­, ج.م.ءادىلوۆ, ماسكەۋ وقۋ ورىن­دا­رىنىڭ ۇزدىك تۇلەكتەرى ءا.ق.وما­ر­وۆ جانە ە.م.شايحۋتدينوۆ, ۇزاق­ جىلدار بويى پرورەكتورلىق قىزمەت اتقار­­عان م.باتىربەكوۆ, ع.نىسانباي­, ش.با­يىسبەكوۆ, ۇ.سىدىقوۆ, ۆ.لۋ­گانوۆ پەن گ.جولتاەۆتىڭ قاجىرلى ءارى ماقساتكەرلىك ەڭبەكتەرىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ورىندى.

قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتى وت­كەن عاسىردىڭ 60-جىلدارىنىڭ اياعىندا كەڭەس وداعىنداعى 378 تەحنيكالىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ اراسىندا العاش­قى سەگىزدىكتىڭ قاتارىنان كورىندى. كسرو جوعارعى كەڭەسى تورالقاسىنىڭ 1984 جىل­عى 26 ماۋسىمداعى جارلىعىمەن بى­­لىك­تى ماماندار دايارلاۋداعى جانە عى­لى­مي زەرتتەۋ جۇمىستارىن دامى­تۋ­داعى جە­تىس­تىكتەرى ءۇشىن ينستيتۋت ەڭبەك قى­زىل تۋ وردەنىمەن ماراپاتتالدى. پولي­تەح (قازۇتۋ), اسىرەسە ەلىمىز تاۋەلسىز­دىك ال­عاننان بەرگى ۋاقىتتا قۇلاشىن كەڭ جا­يىپ, ءوسىپ-وركەندەپ كەلەدى. ۋني­ۆەر­سي­تەتتىڭ ءىرى ءوندىرىس ورىندارى شو­عىر­لانعان وڭىرلەردە بۇرىن اشىلعان جال­پى تەحنيكالىق فاكۋلتەتتەرى مەن في­ليالدارى نەگىزىندە قازاقستاننىڭ جاڭا تەحنيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى: الماتى ەنەرگەتيكا ينستيتۋتى (1975 جىلى اشىلعان, قازىرگى الماتى ەنەرگەتيكا جا­نە بايلانىس ۋنيۆەرسيتەتى), رۋدنىي ين­دۋستريالىق ينستيتۋتى (1978 ), الماتى ساۋلەت-قۇرىلىس ينستيتۋتى (1979), قازىرگى قازاق باس ساۋلەت-قۇرىلىس اكادەمياسى, اقتاۋ پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتى (1993 جىلى اشىلعان, قازىرگى ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي تەحنولوگيا جانە ينجينيرينگ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى) جانە اتىراۋ مۇناي-گاز ينستيتۋتى (1995) قۇرىلدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەن­تىنىڭ 2001 جىلعى 5 شىلدەدەگى جار­لى­عىمەن ۋنيۆەرسيتەت ۇلتتىق جانە جالپى ادامزاتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە جەكە ادامدى قالىپتاستىرۋ, دامىتۋ جانە كاسىپتىك ءوسىپ-وركەندەۋىنە قوسقان زور ۇلەسى, عىلىم مەن تەحنيكاداعى جەتىس­تىكتەرى ءۇشىن ەرەكشە ۇلتتىق مار­تەبەگە يە بولدى.

العاشقى رەكتورىمىز ءاشىرالى بۇر­كىتباەۆتىڭ العاشقى شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى, قازاق تاۋ-كەن-مەتاللۋرگيا ينس­تيتۋ­تىنىڭ ءبىرىنشى تۇلەگى اقجان جاق­سى­بەك­ ۇلى ماشانيدى كوزى قاراقتى قا­ۋىم بۇگىندە جاقسى بىلەتىنىنە سەنىمدىمىز. اقجان اعا دا ۇستاز اماناتىنا ادال بول­دى, ۇزاق جاساعان سانالى ءومىرىن عى­لىمعا, ماماندار تاربيەسىنە, ۇلت ما­دە­نيەتىنىڭ وركەندەۋىنە ارنادى. ول ق.ي.ساتباەۆپەن بىرگە ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ىرگەسىن قالاستى. گەومەحانيكا اتتى عىلىم سالاسىنىڭ نەگىزىن سالدى. اقباستاۋ–قۇسمۇرىن التىن كەنىشىن اشتى.

«شاش ال دەسە, باس الاتىن» كەڭەستىك قاتال ساياساتتىڭ تۇسىندا «الەمنىڭ ەكىن­شى ۇستازى» اتالعان ءال-فارابي بابامىز­دىڭ ارداقتى ەسىمى مەن اسقاق رۋحىن ءوز وتانىنا قايتارىپ, رۋحاني مۇرالارى قازاق جۇرتىنىڭ قولىنا تيۋىنە تىكەلەي اتسالىسقان قاجىماس قايراتكەر, ۇلى ۇس­تازىمىز, بۇگىندە فارابيتانۋدىڭ ابىزى اتانعان اقجان ماشانيدىڭ ەرلىك­پەن پارا-پار عاجايىپ ەڭبەگىن ءادىل باعالاۋعا ءتيىسپىز.

قازۇتزۋ-دىڭ تۇلەكتەرى ەلىمىزدىڭ جەراستى, جەرۇستى بايلىقتارىن يگەرۋگە باعىتتالعان ونەركاسىپ ورىن­دارىنىڭ بارلىعىندا – مۇناي مەن گاز, التىن-كۇمىس, قورعاسىن-مىرىش, كومىر-بولات, اليۋميني-حروم, ت.ب. تولىپ جات­قان قازبا بايلىقتار ءوندىرىسىنىڭ ساپالارىنان باستاپ, وسى زامانعى الەمنىڭ ەڭ وزىق تەحنيكا مەن تەحنولوگيالاردى يگەرۋ ءارى دامىتۋ باعىتىنداعى اۆتوماتتى-ەلەكتروندى باسقارۋ, بيوتەحنولوگيا, نانوتەحنولوگيا, عارىشتىق تەحنيكا مەن تەحنولوگيا, جاڭا ەنەرگيا كوزدەرىن يگەرۋ, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سياقتى ۇلتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن ما­ڭىزدى ستراتەگيالىق ءوندىرىس سالالارىندا ابىرويمەن ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 100 تۇلەگى لەنيندىك جانە مەملەكەتتىك سىيلىقتاردىڭ لاۋ­رەاتتارى اتاندى, 80 تۇلەگى – قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكا­دە­مياسىنىڭ اكادەميكتەرى جانە كور­رەس­پوندەنت-مۇشەلەرى, 50-دەن استام تۇلەك – سالالىق ۇلتتىق اكادەميالاردىڭ اكا­دەميكتەرى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قازۇتزۋ تۇلەكتەرىنىڭ ىرگەلى جانە تەحنيكالىق عىلىمداردىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەستەرى اسا قوماقتى.

قازۇتزۋ ەلىمىزدەگى جوعارى تەحني­كا­لىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ قاستەرلى قارا شاڭىراعى رەتىندە گەولوگيا, گيدروگەولوگيا, مۇناي-گاز ونەركاسىبى, مەتاللۋرگيا, تاۋ-كەن ءوندىرىسى, ماشينا جاساۋ, ەنەرگەتيكا, IT جانە ساۋلەت-قۇرىلىس, ديزاين سياقتى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالالارىندا بىلىكتى ينجەنەر ماماندار دايارلايدى, وسى سالالاردىڭ وندىرىستىك تالاپ-سۇرانىمدارىنا سايكەس عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى.

بۇگىنگى تاڭدا ۋنيۆەرسيتەت قۇرى­لىمىندا الەمدىك تەحنيكا مەن تەحنو­لو­گيا­لاردى يگەرۋدى جانە جەر قويناۋىنداعى بايلىعىمىزدى ەل يگى­لىگىنە جاراتۋدى ماقسات تۇتقان 6 اكا­دەميالىق ينستيتۋت, 6 عىلىمي-زەرتتەۋ ينس­تيتۋتى, «تەحنوپارك» جاۋاپكەرشى­لىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى, 3 اككرەديتتەلگەن زەرتحانا, 2 پوليگون, 32 كافەدرا, 46 عىلىمي زەرتحانا, 260-تان استام وقىتۋ زەرتحاناسى, 15 عىلىمي جانە ­11 شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن بىرگە قۇرىل­عان الەمدىك دەڭگەيدەگى عىلىمي-وقىتۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق اقپاراتتىق جانە عارىشتىق تەحنولو­گيالاردى ۇجىمدىق پايدالانۋعا ارنالعان ۇلتتىق عىلىمي زەرتحانا, تەحنوپارك, بيزنەس-ينكۋباتوردىڭ قىزمەتىن دە اتاپ وتكەن ءجون.

تەحنيكالىق سالادا ماماندار دايار­لاۋ 41 باعىت بويىنشا (باكالاۆريات – 15, ما­گيستراتۋرا – 15, دوكتورانتۋرا – 11) ىسكە اسىرىلۋدا. جوعارى ءبىلىم بەرۋدى باسقارۋدىڭ ورتاق جۇيەسىندە 196 جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى تىر­كەلگەن. ولاردىڭ ارقايسىسى ماز­مۇنى جاعىنان «جاڭا كاسىپتەر اتلا­سىنا», جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تالاپتا­رىنا جانە «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپ­كەرلەر پالاتاسىنىڭ كاسىبي ستاندارت­تارىنا سايكەس كەلەدى. ءبىلىم بەرۋ باعدار­لامالارىنىڭ بارلىق دەڭگەيىندەگى وقۋ ۇدەرىسى كرەديتتىك تەحنولوگيا بويىنشا مەملەكەتتىك (72 %), ورىس (25 %) جانە اعىلشىن (3 %) تىلدەرىندە جۇرگىزىلەدى.

ستۋدەنتتەردىڭ وندىرىستىك پراكتيكا­سىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن 2022 جىلى كاسىپورىندارمەن 819 كەلىسىمشارت جاسال­دى. سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەت ينجەنەر مامانداردى ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ ناقتى تالاپ-سۇرانىمدارىنا سايكەس دايارلاۋ ماقساتىندا ەلىمىزدەگى 370-تەن استام كومپانيامەن كەلىسىمشارت جاساعان, ونىڭ ىشىندە «قازمىرىش», «قازمۇنايگاز» «قازاتومونەركاسىپ», ت.ب. الەمدىك دەڭگەيدەگى ءىرى كاسىپورىندار بار. سونىمەن قاتار دۇنيە ءجۇزىنىڭ 32 ەلىنىڭ حالىقارالىق ۇيىمدارىمەن ىن­تىماقتاستىق قارىم-قاتىناس جايلى 160-تان استام كەلىسىمگە, مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ۋنيۆەرسيتەت – الەمنىڭ 5 قاۋىمداستىعى مەن 3 كونتسورتسيۋمىنىڭ مۇشەسى.

قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى 2019 جىلى جامبىل وبلىسىندا ليتي كەنىن بارلاۋعا ليتسەنزيا الدى. بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ەنەرگەتيكا مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىندا حالىقارالىق جوبالاردى ازىرلەۋمەن اينالىساتىن «Condor Energies» (كانادا) كومپانياسى ينۆەستور رەتىندە تارتىلدى, ول حالىقارالىق ءىرى قوعامدىق كومپانيا بولىپ سانالادى.

وسى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ماق­سا­تىندا «Condor Energies» كومپانياسى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ, «Qazaq Green Energies» جشس زاڭدى كاسىپورنىن جاڭادان قۇردى. بۇل جوبا بويىنشا گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ بارلىق شىعىنىن ينۆەستور ءوز موينىنا الادى, ال ۋنيۆەرسيتەت عىلىمي قولداۋ كورسەتەدى, سونداي-اق گيدرومينەرالدى تۇزدى ەرىتىندىلەردەن ليتي الۋدىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن ترانسفەرتتەۋ مەن بەيىمدەۋدى قامتاماسىز ەتەدى.

«Condor Energies» قازاقستاندا 20 جىلدان استام جۇمىس ىستەيدى, ال ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنا سالعان ينۆەستيتسياسى 250 ميلليون اقش دوللارىنان اساتىنىن ايتا كەتكەن ءجون.

قازۇتزۋ الدىڭعى قاتارلى شەت مەم­لەكەتتەردىڭ: اقش, قىتاي, ۇلىبريتا­نيا, يزرايل, رەسەي, كانادا, گەرمانيا, كورەيا, فرانتسيا, مالايزيا, تاعى باسقا 120-دان استام ءىرى عىلىمي-تەحنيكا­لىق ورتالىقتارمەن جانە الەمدىك اتاقتى ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن (ستەنفورد ۋنيۆەر­سي­تەتى, ماسساچۋسەتس تەحنولوگيالىق ينس­تيتۋتى, كولورادو تاۋ-كەن مەكتەبى, وستين قالاسىنىڭ تەحاس ۋنيۆەرسيتەتى, ت.ب.) ىنتىماقتاستىقتى دامىتىپ, ودان ءارى نىعايتۋدا.

جوعارىدا اتالعان الەمدىك دەڭگەي­دەگى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ۇيىمداستىرۋشى­لىق ديزاينى مەن باسقارۋ قۇرىلىمدا­رىن زەردەلەپ, قازۇتزۋ ءوز تاجىريبە­سى­نە قولدانۋدى ماقسات ەتىپ وتىرعانىن اتاپ وتكەن ورىندى. اسىرەسە ينجەنەرلىك ءبىلىم بەرۋ, ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدە عىلىمي قوعامداستىق, بيزنەس جانە مەملەكەتتى بىرلەستىرۋ ىسىندە بۇل وتە ماڭىزدى بولماق.

قازۇتزۋ-دىڭ عىلىمي زەرتتەۋ جانە يننوۆاتسيالىق قىزمەتى رەسپۋبليكا بو­يىنشا باسىمدىققا يە 5 باعىتقا ساي­كەس ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلى­­مي زەرتتەۋلەردى دامىتۋعا باعىتتالعان: «گەو­­لوگيا, مينەرالدى جانە كومىرسۋ­تەك شي­كىزاتىن ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ, ءوندىرىس قالدىقتارىنان جاڭا ماتەريالدار, قاۋىپسىز بۇيىمدار مەن كون­سترۋك­تسيالار شىعارۋ», «ەنەرگەتيكا جانە ماشينا جاساۋ», «اقپاراتتىق, كوم­مۋ­نيكاتسيالىق جانە عارىشتىق تەحنولو­گيالار», «سۋ رەسۋرستارىن ۇتىمدى پايدالانۋ جانە ەكولوگيا», «جاراتىلىس­تانۋ عىلىمدارى بويىنشا زەرتتەۋلەر». ­2022 جىلى وسى باعىتتار بويىنشا جال­پى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ تۇرعىسى­نان 1,5 ملرد تەڭگەنىڭ كولەمىندە 88 جوبا ورىندالدى.

سونىمەن بىرگە ۋنيۆەرسيتەت عالىم­دارى مەن عىلىمي قىزمەتكەرلەر, دوكتورانتتار, ماگيسترانتتار مەن ستۋدەنتتەر ەل ەكونوميكاسىنىڭ, ءوندىرىسىنىڭ, الەۋمەتتىك رۋحاني ءومىردىڭ قاداۋ-قاداۋ سالالارى بويىنشا عىلىمي ىزدەنىستەرمەن شۇعىلدانۋ ۇستىندە.

كەزىندە ق.ي.ساتباەۆتىڭ ءوزى ىرگەسىن قالاپ, قاز تۇرعىزىپ, ءوسىرىپ-وركەندەت­كەن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ عى­لىمي زەرتتەۋ قۇرىلىمدارى رەتىندە كوپ جىلدار بويى قىزمەت اتقارىپ كەلە جاتقان ق.ي.ساتباەۆ اتىنداعى گەو­لوگيا عىلىمدارى ينستيتۋتى, مە­تال­لۋرگيا جانە كەن بايىتۋ ينستيتۋتى, ۋ.ا.احمەتسافين اتىنداعى گيدرو­گەو­لوگيا جانە گەوەكولوگيا ينستيتۋتى, فيزيكا-تەحنيكالىق ينستيتۋت, تسيفر­لىق جانە نانوتەحنولوگيالىق ينستيتۋت – بارلىعى «ق.ي.ساتباەۆ اتىنداعى قازۇتزۋ» كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيو­نەر­لىك قوعام ەسەبىندە 2015 جىلدىڭ اياعىندا قايتا قۇرىلۋىنا بايلانىستى وسى اق قۇرامىنا بىرىكتىرىلگەن بولاتىن. اتالعان ينستيتۋتتار, ءبىر جاعى­نان, ءوز دەربەستىكتەرىن ساقتاي وتىرىپ, ەكىن­شى جاعىنان, پوليتەحتىڭ عىلىمي الەۋەتىن ارتتىرۋعا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ كەلەدى.

قازاقستاندا جوعارى ساپالى بوكسيت­تىڭ قورى ازايىپ بارادى, سوندىقتان ساپاسى تومەن بوكسيتتەردى وڭدەۋگە جارامدى ەتۋ جانە ولاردى وڭدەۋدىڭ جوعا­رى رەنتابەلدى تەحنولوگياسىن جاساۋ ارقىلى گلينوزەم ءوندىرىسىنىڭ شيكىزات بازاسىن كەڭەيتۋ جولدارى قاراستىرىلۋ­دا. وسى ورايدا مەتاللۋرگيا جانە بايىتۋ ينستيتۋتىندا كوكتال كەن ورىندارى توبىنداعى تەمىرلى بوكسيتتەردى وڭدەۋگە ارنالعان يننوۆاتسيالىق بايەر-گيدرو­گرانات تەحنولوگياسى ازىرلەندى. بۇل جوعا­رى تەحنولوگيالىق جانە ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى قامتاماسىز ەتەدى. ينس­تيتۋت عالىمدارى جاڭا تەحنولوگيا­نى تاجىريبەلىك-ەكسپەريمەنتتىك مە­تال­لۋرگيالىق وندىرىستە سىناپ كوردى, قۋاتتىلىعى جىلىنا 1 ملن توننا اليۋميني توتىعىن وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋدىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى دايىندالدى. 2022 جىلدىڭ 16 قاراشا كۇنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ الماتىعا رەسمي ساپارمەن كەلگەندە بۇل تەحنولوگيا مەملەكەت باسشىسىنىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى.

سوڭعى ءبىر-ەكى جىلدىڭ اۋماعىندا قاستەرلى قارا شاڭىراقتىڭ, اتى اڭىزعا اينالعان پوليتەحتىڭ تاريحىن, قادىر-قاسيەتىن, باي داستۇرلەرىن, باستى قۇن­دىلىقتارىن قالپىنا كەلتىرىپ, قايتا جانداندىرىپ, سول ارقىلى ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەن جاستاردىڭ سانالارىنا ساۋلە, جۇرەكتەرىنە نۇر قۇيىلۋىنا, بو­لاشاقتا ادىلەتتى قازاقستاننىڭ قالىپ­تاسۋىنا, ءوسىپ-وركەندەۋىنە ايتارلىق­تاي بەلسەندى ۇلەس قوسۋىنا ۇلكەن كوڭىل بولىنۋدە.

ء بىلىم الۋشىلاردىڭ سانى قازىر شامامەن 15,7 مىڭ ادام (مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا – 13,2 مىڭ ءبىلىم الۋشى, اقىلى وقىتۋ بويىنشا – 2,5 مىڭ ءبىلىم الۋشى). بۇگىنگى تاڭدا قازۇتزۋ ءبىلىم الۋشىلاردى تەك 2300 توسەكتىك ورىنمەن قام­تاماسىز ەتىپ وتىر.

جاڭا زاماناۋي جاتاقحانا عيمارات­تارىن سالۋ, ستۋدەنتتەردىڭ كەم دەگەندە 70%-ىن جانە باسپاناعا مۇقتاج وقىتۋ­شىلاردى جاتاقحانالارمەن قامتاماسىز ەتۋ الداعى جوسپاردا قامتىلعان. ءبىلىم الۋشىلار كونتينگەنتى جىل سايىن وسە­تىنىن ەسكەرسەك, جاتاقحانالاردىڭ جاڭا عيماراتتارىن سالۋ ءبىلىم الۋشىلار عانا ەمەس, ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە تۇرعىنجايعا دەگەن سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ال الەۋمەتتىك پاكەت – ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى, ونى تابىستى تۇردە ىسكە اسىرۋ جانە قارجىلاندىرۋ كەزىندە 10 500 ورىندىق جاڭا جاتاقحانالار سالىنادى, وسىلايشا توسەكتىك ورىن تاپشىلىعى جويىلادى, نارىقتا جالعا بەرىلەتىن تۇرعىنجايدىڭ قۇنى تومەندەيدى.

ەڭ باستىسى – وسى زامانعى ۇزدىك تەحنيكا مەن تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىن ەركىن مەڭگەرگەن, الەمنىڭ وزىق ەلدەرىنىڭ بەساس­پاپ ماماندارىمەن ۇزەڭگى قاعىستىراتىن, تەرەزەسى تەڭ, ىزدەنىمپاز, ءبىلىمپاز, ونىڭ ۇستىنە ءوز ۇلتىنا, تۋعان توپىراعىنا جان-تانىمەن ەڭبەگىن ارنايتىن, جۇرتىنىڭ تاريحىن, ادەبيەتىن, ونەرىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, ەرەكشە باعالايتىن, ۇلتتىڭ رۋحىنىڭ اسقاقتاۋىنا بار كۇش-جىگەرىن جۇمسايتىن قازاقتىڭ ينجەنەر-تەحنيكالىق زيالى قاۋىمىنىڭ وكىلدەرىن تاربيەلەۋ باعىتىندا جۇيەلى ىستەر اتقارىلۋدا.

مەملەكەت باسشىسى 2022 جىلدىڭ كۇزىندە الماتىدا ستۋدەنت جاستارمەن جانە جاس عالىمدارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا: «ەلىمىز تالاي جىل بويى, نەگىزىنەن, مۇنايعا ارقا سۇيەپ كەلدى. بىراق قازىر زامان باسقا. تابيعي بايلىقتىڭ ەمەس, ادامي كاپيتالدىڭ ماڭىزى ارتقان داۋىرگە قادام باستىق. بۇگىندە كوپ نارسە وزگەردى. ۇزدىك تەحنيكالىق سالا ماماندارىنا سۇرانىس جوعارى. ينجەنەر بولۋ مارتە­بەسى ءارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ماماندىققا اينالدى», – دەدى. وسى ويىن تەرەڭدەتە كەلە, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ: «مەن قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانىنان جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ عىلىمي زەرتتەۋ حابىن قۇرۋ تۋرالى تاپسىرما بەردىم. ونىڭ ينفراقۇرىلىمىن تەح­نيكالىق وقۋ ورىندارىنىڭ ءبارى پايدالانۋىنا بولادى. ۇكىمەت عىلىمي زەرتتەۋ حابتارىن قارجىلاندىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋى قاجەت», – دەپ مالىمدەدى.

ءوزىنىڭ 2040 جىلعا دەيىنگى دامۋ جو­لىنداعى ناقتى قادامداردى انىقتاۋ ءۇشىن قازۇتزۋ عالىمدار مەن ۋنيۆەرسيتەت باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن عى­لىم مەن ءبىلىم سالاسىنداعى شەشىمدەردى ازىرلەۋگە جانە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جاقىن بولاشاقتاعى ميسسياسىنا كوزقاراسىن دامىتۋعا باعىتتالعان فورسايت سەسسيا­لارىن وتكىزەدى. مۇنداي سەسسيالار شە­شىم قابىلداۋدىڭ بەلسەندى ءتاسىلى بول­عاندىقتان, ولار قازۇتزۋ-دا وتە تانىمال جانە باسقارۋشىلىقتىڭ بارلىق دەڭ­گەيىندە قولدانىلادى. سەسسيالار بارى­سىندا قاتىسۋشىلار تىڭ يدەيالاردى ازىرلەۋ, ولاردىڭ ەڭ جاقسىسىن تاڭداۋ جانە ناقتى جۇزەگە اسىرۋ جولدارىن پى­سىقتاۋ ءۇشىن ميعا شابۋىل (برەينشتورمينگ) مەحانيزمدەرىن, ساراپتاۋ پا­نەلدەرىن, SWOT-تالداۋلاردى, جول كار­تالارىن جانە ۋاقىت كارتالارىن پايدالانادى.

بۇل ءادىستى قولدانۋ, ەڭبەك نارى­عى­نىڭ ناقتى ويىنشىلارىن تارتۋ, تاجى­ريبەلى مودەراتورلاردىڭ, ساراپشىلار مەن مەنەدجەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن وت­كەن پىكىرتالاستار ءبىزدىڭ ناقتى ماقسات­تارىمىزدى ايقىنداۋعا كومەكتەستى, بو­لاشاق وزگەرىستەردى تەك كورسەتىپ قانا قويماي, ولارعا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە اسەر ەتتى. وڭىرلەردە «فورسايت» ماتەريال­دارى نەگىزىندە «جاڭا ماماندىقتار اتلاسى» جاسالۋدا. ونىڭ كومەگىمەن جو­عارى وقۋ ورىندارى بولاشاقتاعى وزىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاساپ, ال­داعى 10-15 جىلدا ەكونوميكاعا قاجەتتى مامانداردى دايارلايدى. ناتيجەسىندە, بۇل ءادىس ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, ونىڭ تۇلەكتەرىنىڭ تابىسىن جو­عارىلاتىپ, قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقا­تى دەڭگەيىن كوتەرۋگە ءتيىس.

وسى جىلى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى كاسىبي بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىردى. مامىر ايىندا قازۇتزۋ كومانداسى فورسايت ادىستەمەسىنە تەرەڭىرەك ءۇڭىلىپ, مودەراتورلار مەن اناليتيكتەردىڭ ترەكتەرى بويىنشا بىلىمدەرىن جەتىلدىردى. ناتيجەسىندە, قازۇتزۋ-دىڭ ماماندارى ءوزىمىز ءۇشىن دە, باسقا تاپسىرىس بەرۋشىلەر ءۇشىن دە قاجەتتى فورسايت-سەسسيالاردى وتكىزە الاتىن دارەجەگە جەتكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.

قازۇتزۋ ستراتەگيالىق پەرسپەكتيۆادا ءوزىن قازاقستان, تمد جانە ورتالىق ازيانىڭ ينجەنەرلىك ءبىلىم بەرۋ ورتالى­عى رەتىندە كورسەتەتىن بولادى. قازۇتزۋ ءوز جۇمىسىندا عىلىمي زەرتتەۋلەر وقۋ ۇدەرىسىنىڭ قۇرامداس بولىگى بولۋىن قام­تاماسىز ەتۋگە, ياعني «عىلىمي زەرتتەۋ ارقىلى ءبىلىم الۋ» قاعيداسىن ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋعا ۇمتىلادى. «ۇشتىك سپيرال» مودەلىنە سايكەس ۋنيۆەرسيتەت بيز­نەس پەن ۇكىمەت ءۇشىن پروبلەمالاردى انىقتاۋ جانە شەشۋ جونىندە ءوزىنىڭ عىلىمي تاجىريبەسىن ۇسىنادى, سونداي-اق كاسىپكەرلىك ءۇشىن جاعداي جاساپ, ستارتاپتار قۇرۋعا دا ىنتالاندىرادى. وسىنىڭ بارلىعى بىرىگىپ, «ۋنيۆەرسيتەت 4.0» مو­دەلىنىڭ قالىپتاسۋىنا نەگىز جاسايدى جانە قازاقستاندىق قوعامنىڭ ۇمىتتەرىن اقتاۋعا, عىلىمي بەلسەندىلىكتىڭ وسۋىنە جانە ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ەكونوميكانىڭ تۇتاس سەكتورلارىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا ارنالعان «ماحوۆيكتى» ىسكە قوسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ الدىندا تۇرعان باستى ماقسات – ءبىلىم بەرۋدى جاڭا ساپامەن جانە مازمۇنمەن تولىقتىرۋ. ول ءۇشىن عىلىمي زەرتتەۋلەر – ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ اجىراماس بولىگى بولادى. باسقاشا ايتقاندا, «زەرتتەۋلەر ارقىلى ءبىلىم بەرۋ» مودەلىن ىسكە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. ەڭ اۋەلى ستۋدەنتتەر وندىرىستىك پراكتيكا كەزىندە دۋالدى وقىتۋ ارقىلى, ياعني پراكتيكاعا جەتەكشى ۇستازداردىڭ جانە وندىرىستەگى پراكتيك مامانداردىڭ ناقتى كومەگى­­مەن انىقتالعان عىلىمي مىندەتتەردى ­شەشۋگە تىكەلەي قاتىسادى. كەلەسى كەزەڭدە زەرتتەۋ داعدىلارىن يگەرۋ, دامىتۋ ارقىلى ءوندىرىستىڭ اعىمداعى پروبلەمالارىن انىقتاپ, زەرتتەپ, شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىنە قاتىسادى. ءسويتىپ, ستۋدەنتتەردى دايارلاۋ ولاردىڭ زەرتتەۋ داعدىلارىن جانە كاسىپتىك مادەنيەتىن دامىتۋعا باعدارلانادى.

كادرلاردى جاڭا فورماتتا دايارلاۋ ءبىلىم الۋشىلارعا كىم بولۋ كەرەكتىگىن تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني: 1. ءون­دىرۋشى, جوعارى دەڭگەيدەگى كاسىپقوي; 2. عى­لىمي قىزمەتكە دايىن زەرتتەۋشى; 3. قازۇتزۋ-دا ءوزىنىڭ ستارتاپىن قۇرعان كاسىپكەر; 4. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سوزىمەن ايتقاندا, «ساپالى ءبىلىم الۋ – ادامدى قوعامدىق ورتاعا بەيىمدەيتىن, ونىڭ بويىنا ىزگى قۇندىلىقتار مەن مىنەز-ق ۇلىق نورمالارىن سىڭىرەتىن ماڭىزدى ينستيتۋت». 

قازۇتزۋ-دىڭ ۇكىمەت قابىلداعان دامۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا بايلا­نىستى قاراجاتپەن قامتاماسىز ەتۋ 3 با­عىت بويىنشا ايقىندالعان: ءبىرىنشى باعىت – ءبىلىم بەرۋ, عىلىمي, ادىستەمەلىك جانە كورپوراتيۆتىك ماسەلەلەردى قوزعايدى, ولاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ۇسىنىلعان ين­ديكاتور. ەكىنشى باعىت – جاڭا ينفرا­قۇرىلىمدى دامىتۋ جانە قۇرۋ. ءۇشىن­شى باعىت – ءبىلىم بەرۋدى زەرتتەۋلەر ار­قى­لى ىسكە اسىرۋدى قاجەتتى قۇرال-جاب­دىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ. 

الداعى ۋاقىتتا قازۇتزۋ ينفرا­قۇرىلىمى جاڭارتىلادى, ادامي رەسۋرس­تاردى باسقارۋدىڭ زاماناۋي جۇيەسى ىسكە اسىرىلادى, پروفەسسور-وقىتۋشىلار مەن اكىمشىلىك باسقارۋ كادرلارىنىڭ, سونداي-اق ستۋدەنتتەردىڭ, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردىڭ ءوزىن-ءوزى شى­عارماشىلىق تۇرعىدان كورسەتۋى ءۇشىن جاعدايلار جاسالادى. شەتەلدىك پروفەسسورلار مەن كونسۋلتانتتاردى وقىتۋ – عىلىمي ىستەرگە تارتۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسى ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.

تۇيىندەي ايتقاندا, قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ – اتى اڭىزعا اينالعان پوليتەحتىڭ بولا­شاعى جارقىن, شىعار بيىكتەرى الدا. ەلى­مىزدىڭ جوعارى تەحنيكالىق ءبىلىمى مەن عىلىمىنىڭ قاستەرلى شاڭىراعىنا سە­نىم ءبىلدىرىپ, جول اشىپ, جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەپ وتىرعان حالقىمىزعا, مەملەكەت باسشىسىنا, ۇكىمەتىمىزگە ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمىنىڭ العىسى شەكسىز.

 

ۇلىقپان سىدىقوۆ,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, فيلوسوفيا عىلىمدارى­نىڭ دوكتورى, ق.ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى­نىڭ تۇلەگى ارى پروفەسسورى, قر ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى