براكونەرلەردىڭ باسسىزدىعى

بالىق شارۋاشىلىعى كومي­تەتى بالىق رەسۋرستارىن قورعاۋ جانە بالىق اۋلاۋدى رەتتەۋ باس­قار­ما­سىنىڭ باسشىسى ەراسىل سۋىق­باەۆ­تىڭ ايتۋىنشا, جايىق-كاسپي سۋ ايدىندارىندا «بەكىرە-2023» كەڭ اۋقىمدى بالىق قورعاۋ اكتسيا­سى اياقتالدى. اكتسيا 1 ساۋىردە باس­تالىپ, 31 مامىرعا دەيىن سوزىل­دى. اكتسيا كەزىندە ەلىمىزدىڭ باتى­سىنداعى ماڭعىستاۋ, اتىراۋ جانە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋما­­عىنداعى جايىق-كاسپي سۋ باسسەينى­نىڭ ارناسى مەن ساعالارى قامتىلدى.

– ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار, ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرى مەن ۇلت­تىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ شەكارا قىزمەتىمەن بىرلەسە وتكى­زىلگەن اكتسيا­نىڭ ماقساتى – بەكىرە جانە باسقا دا بالىق تۇرلەرىن ساقتاۋ, ۋىلدىرىق شاشۋى ءۇشىن قولايلى جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋ. اكتسيا كەزىندە جايىق-كاسپي وبلىسارالىق باسسەيندىك بالىق شارۋاشىلىعى ينسپەكتسياسىنىڭ ينس­پەكتورلارى تابيعات زاڭنا­ماسىن بۇ­زۋدىڭ 972 دەرەگىن انىق­تادى. زاڭ تالابىن بۇزعان 669 ادام اكىم­شىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. برا­كونەر­لىككە, سيرەك كەزدەسەتىن جانە جو­­يى­لىپ كەتۋ قاۋپى تونگەن بالىق تۇر­لەرىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قاتىستى 36 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. وسىعان بايلانىستى قۇقىق بۇزۋشىلارعا 15,5 ملن تەڭگەدەن استام ايىپپۇل سالىندى. زاڭسىز اينالىمنان 68 توننا 300 كيلو بالىق, ونىڭ ىشىندە 1001 كيلو بەكىرە تۇقىم­داس باعالى بالىق تۇرلەرى الىندى. بەكىرەنىڭ 29 كيلو قارا ۋىل­دىرىعى تاركىلەندى. بالىق اۋلاۋ زاڭ­دىلىعىن بۇزۋشىلاردان 295 بالىق اۋلاۋ قۇرالدارى, 76 سۋ كو­لىگى مەن 13 اۆتوماشينا الىندى, – دەي­دى ەراسىل سۋىقباەۆ.

جايىق وزەنىنىڭ ارناسى مەن كاسپي تەڭىزىنىڭ اكۆاتورياسىن كۇندەلىكتى تازارتۋدىڭ ناتيجەسىندە سۋ ايدىندارىنان ۇزىندىعى 74 شاقىرىمنان اساتىن 743 زاڭسىز بالىق اۋلاۋ تورى تابىلعان. اك­تسيا كەزىندە اتىراۋ وبلىسىنىڭ قۇ­قىق جانە تابيعات قورعاۋ ورگان­­دارى يساتاي, جىلىوي, قۇر­­مان­عازى اۋداندارىنداعى, دام­بى باعىتى مەن «اقجايىق» مەملە­كەت­تىك تابيعي رەزەرۆاتى سەكىلدى كري­مينوگەندىك ايماقتارعا باسا نازار اۋدا­­رىلعان. ال جايىق-كاسپي وبلىس­ارالىق بالىق شارۋاشىلىعى باس­سەيندىك ينسپەكتسياسىنىڭ وكىلى ولەگ تۋش­كانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ينسپەكتورلار مەن شەكارا قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بىرنەشە رەت بىرلەسكەن رەيد وتكىزىپ, جايىق وزەنىنىڭ جاعاسى, كاسپي تەڭىزىنە قۇيار ساعاسى باقىلاۋعا الىنعان.

«ماسەلەن, پەشنوي ەلدى مەكەنى تۇ­سىنداعى قامىس اراسىنان جالپى سال­ماعى 35,9 كيلو تارتاتىن 15 بەكىرە تۇقىمداس بالىق تابىلىپ, تاركىلەندى. بۇل دەرەككە قا­تىستى سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى. بالىق رەسۋرس­تارىنا كەلتىرىلگەن زالال 18 ملن 578 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى», دەپ ءمالىم ەتتى و.تۋشكانوۆ.

ونىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, ءدال وسىنداي بىرلەسكەن رەيدتى وتكىزۋ­شىلەر 19 مامىردا جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىنداعى قامىس اراسىنان 62,2 كيلو بەكىرەنى تاۋى­پ العان. براكونەرلەر باعالى با­لىقتى 3 قاپقا سالىپ جاسىرعان. الدىن الا مالىمەتكە سايكەس بالىق رەسۋرستارى­نا كەلتىرىلگەن زالال مول­شەرى 64 ملن 377 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ال ونىڭ ەرتەسىنە – 20 مامىردا تەڭىزگە قۇياتىن وزەن جاعالاۋىندا وسكەن قامىس اراسىنان جالپى سالماعى 101,6 كيلو بەكىرە تۇقىمداس بالىق تۇرلەرى تاعى تابىلدى. بۇل جولى باعالى بالىق 4 قاپقا سالىنعان. ينسپەكتورلار بالىق رەسۋرس­تارىنا كەلتىرىلگەن زالال الدىن الا ەسەپ بويىنشا 105 ملن 156 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىنىن ايتىپ وتىر.

براكونەرلەر باعالى بالىقتى كو­لىكپەن دە تاسىمالدايتىنى تۋرالى دەرەك تە از ەمەس. ماسەلەن, جا­يىق-كاسپي وب­­لىسارالىق بالىق شا­رۋاشىلىعى باسسەيندىك ينسپەكتسيا­سىنىڭ وكىلى ولەگ تۋشكانوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتىراۋ-قۇرمانعازى تاسجولىندا توقتاتىلعان «لادا-پريورا» اۆتوكولىگىنەن 47 كيلو, اتىراۋ قالاسىنداعى بالىقشى شاعىن اۋدانىندا «ۆاز-2115» اۆتوكولىگىنىڭ جۇك سالعىشىنان 121 كيلو 300 گر بەكىرە تۇ­قىمداس بالىق تاركىلەندى. ال اقتاۋ قالا­سىندا «Toyota Ipsum» كولىگىنەن سال­ماعى 19,7 كيلو بەكىرە تۇقىمداس با­لىق­تار مەن 1,5 كيلو قارا ۋىل­دىرىق تابىلدى.

پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى اتى­راۋ قالاسىندا ورنالاسقان مەي­رامحانانىڭ توڭازىتقىشىنان جالپى سالماعى 73 كيلونى قۇ­رايتىن بەكىرە تۇقىمداس بالىق تاپتى. ال 1995 جىلى تۋعان جۇر­گىزۋ­شىنىڭ اۆتوكولىگىن تەكسەرۋ كە­زىندە 121 كيلو بەكىرە تۇقىمداس باعا­لى بالىقتى الىپ كەلە جاتقا­نى انىقتالدى. سونداي-اق تۇرعىن ۇيلەردى تەكسەرۋ كەزىندە 12 كيلو بەكىرە تۇقىمداس بالىق تاركىلەندى.

ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كومي­تەتى اتى­راۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلى­سىنداعى دەپارتامەنتتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى «بەكىرە-2023» بالىق قورعاۋ اكتسياسى اياسىندا بالىق اۋلاۋدىڭ بەكىتىلگەن تارتىپتەرى مەن تالاپتارىن بۇز­عان 81 ادامدى ۇستادى. ولار­دان 34 كىشى كولەمدى ءجۇزۋ قۇرال­دارى تاركىلەنىپ, 2 302 875 تەڭ­گەنىڭ اكىمشىلىك ايىپپ ۇلى سا­­لىنعان. سونىمەن بىرگە 152 550 مەتر براكونەرلىك تور, 6 650 مەتر كۇر­شەكتىك قۇرىلعىلار تار­كىلەنگەن. زاڭسىز اۋلانعان 2 175 كيلونى قۇرايتىن 348 بەكىرە تۇ­قىمداس بالىق, 9 984 كيلونىڭ 14 722 ۇساق تۇقىمداس بالىق پەن 7 يتبالىق تابيعي مەكەندەۋ ورتاسىنا جىبەرىلگەن. براكونەرلەردىڭ جاسىرعان 160 كيلو بەكىرە مەن 433 كيلو ۇساق بالىق تۇرلەرى تا­بىلعان. الدىن الا دەرەك­كە سۇيەن­سەك, بالىق قورىن تالان-تاراجعا سا­لۋدان تابيعي رەسۋرسقا 746 ملن تەڭگەدەن اسا شىعىن كەلگەنى انىق­تالىپ وتىر.

مىنە, رەسمي ورگانداردىڭ جاريا ەتكەن دەرەكتەرى وسىنداي. الاي­دا جايىق-كاسپي سۋ باس­سەي­نىندەگى براكونەرلىككە, ءبىر كيلو قارا ۋىل­دىرىعىنىڭ قۇنى 250 مىڭ تەڭ­­گەدەن تومەنگە باعالانبايتىن بە­كىرەنى زاڭسىز اۋلاۋشىلارعا تۇبەگەيلى توسقاۋىل قويىلدى دەۋگە بولمايدى. بالكىم, بۇرىنعى جىلدارداعى دەرەك­تەن ءسال دە بولسا ازايعان شىعار. ويت­كەنى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى برا­كونەرلىككە, براكونەرلەرگە قارسى كۇرەس ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ كەلەدى. سولاي دەسەك تە, بەكىرە تۇقىمداس باعالى بالىق قورىنا جاۋداي ءتيىپ, باۋداي تۇسىرگەن, مەم­­لەكەتكە بىرنەشە ميلليونداپ شى­عىن كەلتىرگەن براكونەرلەردىڭ زاڭسىز ارەكەتى توقتار ەمەس. نەگە؟

اتىراۋ وبلىسى