جەزقازعان قالاسىندا «جەزكازگانسكي ۆەستنيك» دەپ اتالاتىن گازەت بار. اتاۋى ورىسشا بولعانمەن قازاق, ورىس تىلدەرىندە جارىق كورەدى. ايماقتاعى اپتاسىنا ەكى مارتە شىعاتىن بىردەن-ءبىر گازەت. باس رەداكتورى – ەلۆيرا الپانباەۆا. ءباسپاسوزدى دۇنيەگە الىپ كەلگەن دە – ءوزى.
ونىڭ وتباسى جەزقازعاننىڭ ىرگەسىندەگى كەڭگىر اۋىلىندا تۇرادى. نەگە؟ گاپ مىنە, وسىندا.
ول كوپبالالى وتباسىندا ءوسىپ, ءوندى. اكە-شەشەسى كادىرجان مەن كۇلايشا شارۋاقور جاندار ەدى. ولار بالالارىن دا كىشكەنتايلارىنان ەڭبەككە باۋلىدى. اۋىلدا تۇرعاسىن بەلگىلى ەمەس پە, قانداي جۇمىس بار, سونىڭ ءبارىن قولىڭنان وتكەرەسىڭ. ەلۆيرانىڭ دا قولىنان شەلەگى تۇسپەيتىن, بىردە سيىر, ەندى بىردە بيە ساۋىپ, اناسىنىڭ قاسىنان قالمايتىن ەدى. انا كورگەن قىز ەندى قازىر تون ءپىشىپ ءجۇر.
قۋانىش ەسىمدى ازاماتقا تۇرمىسقا شىقتى. اۋىلدىڭ مالساق بالاسى عوي, ول ەلۆيرانىڭ «مال ۇستاساق قايتەدى؟» دەگەنىنە قۋانباسا, قاباعىن شىتقان جوق.
– العاشىندا اكەدەن قالعان ازىن-اۋلاق مالىمىزدى اۋىلداعى اعايىننىڭ بىرىنە قوسىپ قويدىق. بىراق الدەنە جەتىسپەيتىن سەكىلدى سەزىمدە بولدىق. سوسىن... جەزقازعاننىڭ ماڭىنداعى كەڭگىر اۋىلىنان ءۇي ساتىپ الىپ, سوندا كوشتىك. ءبىز كوشىپ جاتقاندا كورشىلەرىمىز «قالادان دالاعا قاشقاندارىڭ قالاي؟» دەپ تاڭىرقاعان. ءسويتىپ, مال شارۋاشىلىعىمەن تىكەلەي ءوزىمىز اينالىسا باستادىق, – دەيدى جۋرناليست ءوزىنىڭ قالايشا «فەرمەرگە» اينالىپ كەتكەنى جونىندە.
قازاق «مال باققانعا بىتەدى» دەپ بەكەر ايتپايدى. «تاۋەكەل ءتۇبى – جەلقايىق, وتەسىڭ دە كەتەسىڭ» دەگەن ايتۋعا وڭاي, بىراق اششى تەردىڭ ءتاتتى ءدامىن سەزىنۋ ءۇشىن ەرتە تۇرىپ, كەش جاتۋ, وزىڭنەن بۇرىن مالدىڭ بابىن تابۋىڭ كەرەك. وزدەرىنە اۋىلدىڭ جاتتىعى بولماسا دا, العاشىندا بالالار جاقتىرا قويمادى. قالالى جەردىڭ تىكباقايلارى ەمەس پە, بىرازعا دەيىن بۇرتيىڭقىراپ ءجۇردى. بىراق...
ەلۆيرا اۋىلعا كەلىسىمەن قوراسىنداعى سيىرىنىڭ ءسۇتىن, ايرانىن, قۇرت-قايماعىن, بيەسىنىڭ قىمىزىن ساتىلىمعا شىعاردى. العاشىندا قالاي ساتۋدى دا بىلمەدى. بازارداعى, دۇكەندەردەگى «تاتەلەرگە» اپارىپ وتكىزىپ ءجۇردى. بارىنە بىردەي ءوزى باراتىن ۋاقىت قايدا؟ بالالاردى جۇمسايدى. سودان تۇسكەن تابىستان ولارعا وزدەرىنىڭ «ۇلەستەرىن» بەرىپ وتىرادى. قالتاعا تيىن تۇسكەسىن, ولار دا ءجىبي باستادى. ءتىپتى قولدارىنا شەلەك الىپ, انالارىمەن بىرگە سيىر, بيە ساۋعا شىعاتىن بولدى.
– قۇداي بەرگەن قىزدارىم – اياۋلىم, ارۋجان, گ ۇلىم قازىر قولىمدى ۇزارتىپ ءجۇر. اۋىلدىڭ تىرلىگىنە ەتتەرى ۇيرەندى. سيىردى دا ساۋادى, قۇرتتى دا جاسايدى, ءسۇتتى دە تارتادى, قىستىڭ كۇندەرى مالعا ءشوپ سالىپ, قيىن دا تازالايدى, ىشەكقارىن دا ارشيدى... ءاۋ باستاعى رەنىشتەرىن ۇمىتتى, – دەپ ءبىر ك ۇلىپ قويادى ەلۆيرا.
«وسى ءبىز ءسۇت, ايران, قىمىز, قۇرت, ىرىمشىك, قايماعىمىزدى ارزانعا ساتىپ جۇرگەن جوقپىز با؟ تاڭ اتپاي تۇرامىز, سيىر, بيەنى ساۋامىز, ءبارىن ءوز قولىمىزبەن ىستەيمىز. سوسىن بىرەۋلەرگە اپارىپ وتكىزەدى ەكەنبىز. ال ولار جىلى جەردە تۇرىپ, وزدەرىنىڭ باعاسىن قويىپ, ساتادى ەكەن. نەگە سولاردى ءوزىمىز ساتپاسقا؟». قازىرگى جاستار كاسىپكەرلىككە ىلكىمدى عوي. اياۋلىمنىڭ ءسوزى قۋانىش پەن ەلۆيراعا وي سالدى. «شىنىندا, نەگە سولاي جاساماسقا؟».
ءسويتىپ, جەزقازعان قالاسىنداعى قاراۋسىزداۋ قالعان ەسكى كافەنىڭ عيماراتىن ساتىپ الىپ, كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزدى. ءسويتىپ, جەزقازعانداعى ەڭ العاشقى ەتنو-ءدامحانا اشتى. قازىر «QYPSHFQ» ەتنو-ءدامحاناسىنىڭ قىزمەتىنە كوپشىلىك ءدان ريزا. ەتنو-دامحاناعا كەلگەن قوناقتار بالقىمىز ءىشىپ, بالقايماققا ىستىق باۋىرساقتى باتىرىپ, تازا تابيعي ءسۇت قوسىلعان كۇرەڭ شايمەن ءشولىن باسىپ, راحاتتانىپ دەمالىپ قالادى. سونىمەن بىرگە قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىنا تاپسىرىس قابىلدايدى. استاۋلاپ ەت, تاباقتاپ قۋىرداق كەرەك پە, مارحابات!
قازاقستان رەسپۋبليكاسى جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى ەلۆيرا الپانباەۆانىڭ جۋرناليستىك وتىلىنە جيىرما جىلدان استى. ول – «جەزمەديا-پرەسس» جشس ديرەكتورى, «مەيىرىمدى جۇرەك» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ, ۇلىتاۋ وبلىسى انالار كەڭەسىنىڭ توراعاسى, ۇلىتاۋ وبلىسى ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعىنىڭ جانە وبلىستىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى. مۇنى تىزبەلەپ جازىپ وتىرعانىمىز, جۋرناليست ارىپتەسىمىزدىڭ نەگىزگى ماماندىعىنا قوسا ءارى اۋىلداعى تىرلىگىنەن تىس وبلىستاعى قوعامدىق جۇمىستاردىڭ دا بەل ورتاسىنان تابىلاتىنىن كورسەتۋ ەدى. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ العىسحاتىمەن ماراپاتتالعان ەلۆيرا الپانباەۆا «حالىق العىسى» مەدالىنىڭ, قاراعاندى وبلىسى ازاماتتىق قاۋىمداستىعىنىڭ «ۇستانىم», «التىن جۇرەك», قازاقستاننىڭ ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعىنىڭ «Enbegi jangan arylar» مەدالدارىنىڭ يەگەرى. باسقا دا كوپتەگەن ماراپاتى ونىڭ ەڭبەگىنە بەرىلگەن شىنايى باعا مەن قۇرمەتتى ايعاقتايدى.
جەزقازعان