«اق كيىمدى, دەنەلى, اق ساقالدى» قىراۋلى دا قاتال قىس ءاردايىم ءبىزدىڭ ءوڭىر تۇرعىندارىن ابىرجىتا, سەسكەندىرە كەلەتىنى بار. وتكەننەن ساباق الۋعا سەلقوستىق باسىم.
وتكەن جىلى ستەپنوگورسك قالاسىنىڭ تۇرعىندارى قىس بويى الاڭداپ شىقتى. قالاداعى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى سوناۋ 1966 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سودان بەرى ءجىتى كوڭىل ءبولىنىپ, كۇردەلى جوندەۋ جاسالماپتى. جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى مەن شاھار اراسىنداعى 21 شاقىرىم, ال قالا ىشىندەگى جۇزدەگەن شاقىرىمدىق جىلۋ قۇبىرىنىڭ 60 پايىزدان استامى قاۋساپ, توزىپ تۇر. قىستا قىسىم كوبەيگەن كەزدە جەلى بويىنداعى اپاتتىڭ ءجيى بولاتىندىعى دا سوندىقتان. بۇل تۋرالى وبلىس اكىمىنىڭ تاياۋدا وتكىزگەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا دا ايتىلدى.
بىلتىر اعىمداعى جوندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە 3 ميلليارد تەڭگە قاراجات جۇمسالسا, بيىل وسى ماقساتقا 5 ميلليارد تەڭگە قارجى قاراستىرىلىپ وتىر. جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ ءبىر بولىگى قالالىق شارۋاشىلىق بالانسىنا الىنعان. قازىرگى كۇنى ەڭ توزىعى جەتكەن قۇرىلعىلار جوندەلۋ ۇستىندە.
ورتالىقتىڭ ءۇش قازاندىعى جانە سۋ قىزدىراتىن قازاندىعى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. 2021 جىلى جالپى كولەمى 2 ميلليارد تەڭگەگە جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ نەگىزگى جانە قوسىمشا جابدىقتارى جوندەۋدەن وتكىزىلگەنىمەن, قالا تۇرعىندارىن جىلۋمەن تولىق ءارى ساپالى قامتاماسىز ەتە الماي وتىر. وتكەن قىستا قالا تۇرعىندارى تاراپىنان ارىز-شاعىم ۇزىلمەدى. ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ, ءمان-جايدى انىقتاعانىمەن, قىراۋلى قىستا قول قىسقا. سوندىقتان «قاتال سىنشىنىڭ» تەزىنە توتەپ بەرۋدى جازدا ويلاعان دۇرىس. سول كەزدە قالا اكىمدىگى تاراپىنان جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ قوندىرعىلارى توزۋىمەن قاتار, كادر تاپشىلىعى تۋرالى دا ءۋاج ايتىلعان. ماسەلەن, جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىندا 88 ماماننىڭ ورنى بوس تۇردى. اتاپ ايتقاندا, قازاندىق ماشينيستەرى, تۋربينا جانە قازاندىق وپەراتورلارى ءتارىزدى بەساسپاپ ماماندار قاسقالداقتىڭ قانىنداي تاپشى بولىپ تۇر. بىلىكتى سانتەحنيكتەردى كۇندىز قولىڭا شام الىپ ىزدەسەڭ دە تابا المايسىڭ. بۇرىنعى ون ساۋساعىنان ونەر تامعان ماماندار الدەقاشان زەينەت دەمالىسىنا شىعىپ كەتكەن. ولاردىڭ ورنىن تولتىراتىن جاس بۋىن بەينەتى كوپ, ەڭبەكاقىسى از ماماندىققا قىزىعۋشىلىق تانىتپايدى. مامان بولماعان سوڭ ءىس العا جىلجىر ما؟! ونىڭ ۇستىنە قالاداعى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ باسىم كوپشىلىگى وسىدان جارتى عاسىر بۇرىن سالىنعان. جەرتولەلەردەگى جىلۋ تاراتاتىن جۇيەنىڭ دە توزىعى جەتكەن. «جىعىلعانعا جۇدىرىق» دەگەندەي, توزىعى جەتكەن دۇنيە ۋاقىتىلى جوندەۋ كورمەگەن. ارينە, پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرى مەن كوپ قاباتتى ءۇيدىڭ تۇرعىندارى بۇل ماسەلەنى وزدەرى شەشۋ كەرەك. ەكىنشىدەن, قالانىڭ ىشكى جىلۋ جەلىلەرىمەن جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنان كەلەتىن 21 شاقىرىمدىق جەلىنى تۇگەل اۋىستىرماي بولمايتىن ءتارىزدى.
بيىل جاز شىعا قالا باسشىلىعى قاۋىرت قيمىلعا كوشكەن. ارينە, ۇكىمەت قورىنان بولىنگەن قارجىنىڭ كومەگىمەن كوممۋنالدىق مەنشىككە الىنعان 29 شاقىرىمدىق جىلۋ جەلىسى جوندەلۋدە. بۇل جۇمىسقا 2 ميلليارد تەڭگە قاراجات قاراستىرىلىپ وتىر. جۇمىستى اتقارۋشى مەردىگەر – «ۋك ستروي» سەرىكتەستىگى. سەرىكتەستىككە الدىن-الا تولەم رەتىندە 600 ميلليون تەڭگە قاراجات باعىتتالعان. 160 مەترلىك ور قازىلدى. قاجەتتى قۇبىرلار ماۋسىمنىڭ 14-نەن 17 شىلدەگە دەيىن جەتكىزىلمەك. وزگە دە قاجەتتى قۇرىلعىلار ەكى اپتانىڭ ىشىندە ستەپنوگورسكىگە اكەلىنەدى دەپ جوسپارلانۋدا.
مۇنداي ماسەلە وبلىس ورتالىعىندا دا بار. ويتكەنى كوكشەتاۋ قالاسىندا كوپقاباتتى جاڭا تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلدى. ال, بۇرىنعى قازاندىقتار مۇنشالىقتى كولەمدى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتە المايدى. كوكشەتاۋ – شىن مانىندە جىلۋ جانە ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرمەيتىن جالعىز وبلىس ورتالىعى. قالا ەكى قازاندىقپەن جىلىتىلادى. كومىرمەن بىرگە مازۋت تا جاعىلادى. شىعىن كوپ بولعاندىقتان, تولەماقىنىڭ ءوسۋى دە ىقتيمال. ال بۇل تۇرعىنداردىڭ ورىندى وكپە-رەنىشىن تۋدىرادى. 617 ميلليون تەڭگە ۇكىمەت قورىنان ءبولىنىپ, ۇزىندىعى 3,3 شاقىرىم بولاتىن جىلۋ جەلىسى جاڭارتىلماق. ونىڭ ۇستىنە قاقاعان قىستا جىلۋ شىعىنى بولماۋى ءۇشىن جىلۋ جەلىسى ارنايى ماتەريالدارمەن قامتىلماق. بۇل جۇمىستى اتقارۋ ءۇشىن جوعارىدا اتالعان سەرىكتەستىكپەن 585,2 ميلليون تەڭگەگە كەلىسىمشارت جاسالىپ وتىر. ەسكى جەلىنى قوپارىپ الۋ جۇمىستارى باستالدى. قاجەتتى قۇبىرلار جەتكىزىلدى. سونداي-اق «كات تەحنولودجي» سەرىكتەستىگىمەن سۋسورعىلاردى الماستىرۋعا كەلىسىمشارت جاسالدى. 32,45 ميلليون تەڭگەگە ءۇش سۋسورعى الىنباق.
ءبىرىنشى جانە ەكىنشى اۋداندىق قازاندىقتاردىڭ ءتۇتىن مۇرجاسىن جوندەۋدەن وتكىزۋ جوسپارلانۋدا. №7 سۋ جىلىتاتىن قازاندىققا اعىمداعى جوندەۋ جاسالادى. №8, 9 جانە 10-ىنشى جىلۋ اگرەگاتتارى اعىمداعى جوندەۋدەن وتكىزىلمەك. بۇل جۇمىسقا 2 ميلليارد تەڭگە قاراجات قاراستىرىلعان. بۇگىنگى تاڭدا №8 جىلۋ اگرەگاتىنىڭ قۇرىلعىلارىن اۋىستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بارلىق كولەمنىڭ 90 پايىزعا جۋىق جۇمىسى اتقارىلدى. كۇردەلى ءىستى «پرومەنەرگونالادكا» سەرىكتەستىگى قولعا العان.
قىسقا قاپىسىز قامدانساق قانا سىناقتان سۇرىنبەي وتەتىندىگىمىز بەلگىلى. دەمەك ارقانى كەڭگە سالۋدىڭ ەش رەتى جوق.
اقمولا وبلىسى