اڭگىمەنىڭ اشىعىن ايتساق, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ, ەڭسەسىن تىكتەگەلى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى ارتىپ, تۇرمىس-تىرشىلىكتەرى جىل ساناپ جاقسارىپ-اق كەلەدى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي نۇسقاۋىمەن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن ارتتىرۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس. ايتقانداي, سىر ايماعىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى دا جاقسارىپ, سىربويىلىقتاردىڭ تۇرمىس دەڭگەيى دە جوعارىلاپ بارادى. دەسە دە, ەلىمىزدىڭ قايسىبىر ايماعىندا بولماسىن تۇرمىس تاۋقىمەتىن تارتىپ وتىرعان تۇرمىسى تومەن وتباسىلار دا جوق ەمەس. سودان دا وسىنداي از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارىنا كومەك قولىن سوزۋ, قايىرىمدىلىق شارالارىن جاساۋ قاجەتتىلىككە اينالىپ وتىر. بىزگە تۇسكەن دەرەكتەرگە ءجۇگىنەر بولساق, قىزىلوردا قالاسىندا الەۋمەتتىك جاعدايلارى از قامتاماسىز ەتىلگەن 208 جالعىزباستىلار مەن مۇگەدەكتەر ەسەپكە الىنعان.
وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆتىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن رەسپۋبليكالىق “بىرلىگىمىز جاراسقان!” اكتسياسى اياسىندا “سىر مەيىرىمى” اتتى جوبا شۇعىل قولعا الىنا باستادى. بۇل جوبا اياسىندا وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى جانىنداعى “ارداگەرلەر ءۇيى” مەملەكەتتىك مەكەمەسى مەن “تۇرمىسى تومەن وتباسىلارىن قولداۋ جونىندەگى ايماقتىق قور” از قامتىلعان مۇقتاج جاندارعا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان جۇمىستاردى جوسپارلى جۇرگىزۋدى مەجەلەپ وتىر. اتاپ ايتار بولساق, “سىر مەيىرىمى” جوباسى اياسىندا جالعىزباستىلار مەن مۇگەدەكتەرگە, اسىراۋشىسىنان ايىرىلعاندار مەن توسەك تارتىپ جاتقاندارعا كۇن سايىن ىستىق تاماق بەرۋدى ۇيىمداستىرۋ, جوعارىدا ايتقانداي, توسەك تارتىپ جاتقاندارعا, بولماسا ءجۇرىپ-تۇرۋىندا قيىندىعى بار ازاماتتاردىڭ ۇيىنە دە ىستىق تاماقتاردى جەتكىزىپ بەرۋ, ء“بىر وتباسى – ەكىنشى وتباسىنا” اتتى قايىرىمدىلىق اكتسياسىن وتكىزىپ, ولاردى قاجەتتى كيىم-كەشەكپەن قامتاماسىز ەتۋ قاراستىرىلعان. وسى قايىرىمدىلىق اكتسياسى اياسىندا قالاداعى 150 جالعىزباستىلار مەن مۇگەدەكتەرگە ەكى اي بويى تۇسكى اس بەرىلمەك. تۇسكى اس قىزىلوردا قالاسىنىڭ 3 ايماعىندا, اتاپ ايتار بولساق, تاسبوگەت, تيتوۆ, شانحاي كەنتتەرىندەگى “بولاشاق”, “باقىت”, “ارمان” اتتى مەيرامحانالاردىڭ ارقايسىسىندا 50 ادامعا بەرىلەدى. ال, قيمىل-قوزعالىستارى وتە ناشار 90 ازاماتتىڭ ۇيىنە اس-اۋقات جەتكىزىپ بەرىلمەك. سونداي-اق, اي سايىن ء“بىر وتباسى – ەكىنشى وتباسىنا” اتتى قايىرىمدىلىق اكتسياسى وتكىزىلىپ, تۇرمىسى اسا ءتومەن وتباسىلارىن كيىم-كەشەكپەن قامتاماسىز ەتۋ دە قولعا الىنىپ جاتىر.
كۇنى كەشە وبلىس اكىمى ب. قۋاندىقوۆتىڭ قاتىسۋىمەن تاسبوگەت كەنتىندەگى “ارمان” مەيرامحاناسىندا “سىر مەيىرىمى” جوباسى اياسىنداعى الەۋمەتتىك جاعدايى از قامتاماسىز ەتىلگەن ازاماتتارعا بەرىلگەن تۇسكى استىڭ كۋاسى بولدىق. سول كۇنى ۇيىنە كىرىپ-شىعا المايتىن 90 ازاماتقا دا ىستىقتى ساقتايتىن ىدىسقا قۇيىلعان تۇسكى تاماق جىبەرىلدى. تۇسكى اسقا كەلگەن تۇرمىسى تومەن وتباسىلارىنىڭ ءالجۋاز جاندارى كوزدەرىنە جاس الىپ, قامقور قولدارىن سوزىپ جاتقاندارعا دەگەن جۇرەكجاردى لەبىزدەرىن جەتكىزدى.
– ەلباسىمىزدىڭ باستى باقىلاۋىندا تۇرعان “بىرلىگىمىز جاراسقان!” اكتسياسى اياسىنداعى “سىر مەيىرىمى” جوباسى اي وتكەن سايىن اياسىن كەڭەيتە بەرمەك. سىر ايماعىنداعى تۇرمىسى تومەن وتباسىلارىن ءالى دە انىقتاۋ, ولاردىڭ ءبىردە-بىرەۋىن نازاردان تىس قالدىرماۋ – ءبىزدىڭ باستى بورىشىمىز, – دەيدى وبلىس اكىمى ب.قۋاندىقوۆ.
ەركىن ءابىل. قىزىلوردا.
“ۆيدەرگەبۋرت” – باۋىرلاستىق باسىندا
قاراعاندى ايماعىندا قۇرىلعان ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتاردىڭ العاشقىسى سانالاتىن بۇل قوعامدىق بىرلەستىككە بىلتىر 20 جىل تولدى. 10 مىڭنان استام جەرگىلىكتى نەمىس وتباسىلارى ىنتىماعىن كورشى-قولاڭدارىمەن, ۇجىمداستارىمەن, تىلەكتەستەرىمەن ۇيىستىرىپ, ءتىلى مەن مادەنيەتىنىڭ, ونەرى مەن سالت-ءداستۇرىنىڭ جاڭعىرۋىنا, ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇيىتقى بولىپ جۇرگەن ونىڭ قاناتتاس بۋىندارى بارلىق اۋدانداردا, قالالاردا ۇدايى بەلسەندى ءىس-قىزمەتى ارقىلى كوزگە ءتۇسىپ كەلەدى. بيىل گەرمانيانىڭ قازاقستانداعى جىلىنا بايلانىستى ماقسات ورتاق, مۇددە ءبىر تاعدىرلاس وتانداستارعا ارنالعان قىزعىلىقتى شارالار ودان سايىن كوپ بەلگىلەنگەن. وسى ورايدا “ۆيدەرگەبۋرت” مادەني-قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى يرينا كەنيگ حانىممەن تىلدەسكەنىمىزدە بىلاي دەپ اڭگىمەنى جالعاستىرىپ اكەتكەن-ءدى.
جاقىندا ك.س.ستانيسلاۆسكي اتىنداعى ورىس دراما تەاترىندا ءوندىرىستى وڭىردە ورنىعۋ, جەرسىنۋ, بايىرعى تۇرعىلىقتى حالىقپەن تۋىستاسىپ, باۋىرلاسىپ كەتكەن ءومىر, ەڭبەك جولدارى, وزىندىك ۇلتتىق ەرەكشەلىكتى ساقتاپ قالۋ تۋرالى ۇيىمداستىرىلعان كىتاپتار, فوتوسۋرەتتەر, دەرەكتى قۇجاتتار كورمەسىن كورۋشىلەر ءبىراز جايعا قانىقتى. شىعارماشىلىق توپتاردىڭ ونەرى نەمىس ەتنوسىنىڭ مادەنيەتى ماۋەلىلىگىن كورسەتتى. ول ءبىر جاعىنان ەكى جىل سايىن وتكىزىلىپ تۇراتىن “نەمىس مادەنيەتى كۇندەرى” فەستيۆالىنە جاقسى دايىندىق بولدى. وسىنىڭ الدىندا پاۆلوداردا وتكەن اتالعان شارادا ءبىزدىڭ بىرلەستىك ءبىرىنشى ورىندى يەمدەنگەن ەدى, – دەگەن يرينا گۋستاۆوۆنا ۇلتتىق ءۇردىستى دامىتۋعا بارلىق جاعداي جاسالىپ وتىرعاندىعىنا رازىلىق ءبىلدىردى.
سونىمەن قاتار ءسوز ورايىندا ورتاعا سالعانىنداي, قاراعاندىلىق نەمىستەردىڭ كەزىندە تاريحي وتاندارىنا كوپتەپ ورالۋىنا سايكەس ساندارى ازايىپ, قاتارلارى سيرەپ قالعانىمەن, ەڭبەكقور, ءتارتىپتى, مىندەتكە بەرىك جۇرتتىڭ بەدەلى ەش ولقى تارتقان جوق. ايماقتىڭ ءمادەنيەتىن, ەكونوميكاسىن ورلەتۋشىلەردىڭ ساپىندا نەمىستەر قالىپتاعىداي باس شەپتە. ماسەلەن, ولار باسىمىراق شوعىرلانعان ساران قالاسىنداعى ەكى فولكلورلىق انسامبل ونەرى الىسقا ءمالىم. ال تەمىرتاۋلىق, جەزقازعاندىق, بالقاشتىق نەمىستەر اراسىنان قاشانعىداي ءوندىرىس مايتالماندارى, ءبىلگىرلەرى كوپ شىعىپ, جۇمىسقا ىجداعاتتىلىقتىڭ ۇلگى-ونەگەسى بولىپ وتىر.
“ۆيدەرگەبۋرت” قازاقشالاعاندا قايتا ورلەۋ دەگەن ماعىنانى ءبىلدىرەدى. شىنىندا اتىنا زاتى ءسايكەستەي. انەبىر ۋاقىتتا جوعالىپ كەتە جازداعان ءتىل, ادەت-عۇرىپ, ءمادەنيەتتىڭ بۇگىنگى ءبۇر جارۋىن ءوتكەندەگىمەن ەش سالىستىرۋعا كەلمەيدى. بالدىرعانداردىڭ الدىمەن تىلدەرىن انا تىلىندە سىندىرۋىنا جول اشىق, مۇمكىندىك كەڭ. گەرمانيا مەن قازاقستان اراسىندا تامىر جايعان ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق نيەت ىزگىلىگىن تەرەڭدەتە تۇسۋدە.
بۇل كۇندە وبلىستاعى ەتنو-مادەني بىرلەستىكتىڭ ءبارى “ۆيدەرگەبۋرت” تاجىريبەسىن ءتالىم تۇتادى. ەلىمىزدىڭ تۋىسقاندىقتى, تۇتاستىقتى ۇستانعان ساياساتىن ءاۋ باستان قولداپ, نىعايتۋعا ۇلەسىن ايانباي قوسىپ كەلە جاتقان بىرلەستىك بەلسەندىلىگى گەرمانيانىڭ قازاقستانداعى جىلىندا جاڭا قىرىنان جارقىراي تانىلا تۇسۋدە.
ايقىن نەسىپباي. قاراعاندى.