وتكەندە «ادەبي كالەيدوسكوپ» ايدارىمەن بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ «قايداسىڭ, گاۋھار؟» پوۆەسى تۋرالى جازعان ەدىك. سوندا شاعىن شىعارمانىڭ اۋەزىنەن بۇرىنىراقتا وقىعان ءبىر اڭگىمەنىڭ جەلىسى ويعا ورالا كەتتى.
ميراس مۇقاشتىڭ بۇل اڭگىمەسى العاش جاريالانعان 2007 جىلدارى كىتاپسۇيەر قاۋىمنىڭ جاپا-تارماعاي سۇيسىنە وقىعانى كۇنى كەشەگىدەي ءالى ەستە. ومىردە ءتۇۋ شالعايعا الىستاسا دا, كوڭىلدە ماڭگى ساقتالعان سول ءبىر العاۋسىز بالالىق شاق كىمنىڭ دە بولسىن ساعىنىشقا تولى ەڭ اياۋلى ەستەلىگى. قايتا ورالماس سول ۋاقىتتاردا بىرەۋدىڭ قۋانىشى, بىرەۋدىڭ قايعىسى, بىرەۋدىڭ ءمولدىر سەزىمى, ەندى بىرەۋدىڭ ساعىنىشى قالدى. بالكي وسى ءۇشىن دە مىنا جۇرت تۇنىق شاقتىڭ ءبىر ۇزىگىن «مەرۋەرتتەن» كورە قالىپ, ساعىنىسا قاۋىشقانداي بولاتىنى. ءتىپتى العاشىندا-اق وقىعاندار اۆتور تۋرالى ءسوز قوزعاي قالساڭ, بۇرىنعى «اششى الما», بەرتىندەگى «شىرعالاڭ» مەن «اۋلانى» اۋىزعا الماستان, «مەرۋەرتتى» ويلاپ, ەسكى ءبىر جىلدارداعى ىپ-ىستىق ەستەلىگى ەسىنە مەزەت تۇسە قالعانداي, كوڭىلى تەبىرەنە بوساپ, ءبىر سۇمدىق كۇي كەشەدى. ءداستۇرلى بايانداۋعا قۇرىلعان اڭگىمە سونداي ءبىر كلاسسيكالىق شىعارما اتانباسا دا, «مەرۋەرتتى» وقىعاننىڭ بارلىعى مەرۋەرتتى ۇمىتپايدى. جازۋشىنىڭ سوزىمەن ايتساق, جىميعاندا بەتىندە ءسال عانا شۇڭقىر پايدا بولا قالاتىن ناركەس كوزدى قىزداردى كەزىكتىرسەڭ, مەرۋەرت ەمەس پە ەكەن دەپ ەلەڭدەيسىڭ. شىنىندا, اۆتور سول ءبىر بەينەنى كەزدەستىردى مە ەكەن؟..
ءار شىعارما سول ۋاقىتتىڭ, سول قوعامنىڭ كەلبەتىن بەرەدى. مۇندا دا توقسانىنشى جىلداردىڭ توقىراۋى انىق ءھام ماقساتتى تۇردە سۋرەتتەلمەسە دە بالا-كەيىپكەردىڭ وي-قيالى, باستان كەشكەن مۇڭدى حيكاياسىمەن استاسىپ جاتىر.
كوڭىلىندەگى ەڭ نازىك, ەڭ ءمولدىر, ەڭ جارىق بەينەگە اينالعان مەرۋەرتتىڭ كەنەتتەن ءىز-ءتۇزسىز جوعالۋى بالا-كەيىپكەردىڭ بار ارمان-قيالىن جايپاپ ءوتتى. «اكە-شەشەسىنىڭ مەرۋەرتتى ىزدەمەگەن جەرى قالماعان. ۇرلاعان ادام جاس قىزدى كوپتەن باقىلاپ, قىزىعىپ جۇرگەن سەكىلدى. الدەكىمدەردىڭ بولجاۋىنشا, ونى اسىراپ الۋ ماقساتىندا اكەتكەن. عۇمىر بويى ءبىر پەرزەنتكە عانا زار وتە داۋلەتتى نەمە بالانى الىپ, شەتەل اسىپ كەتۋى دە عاجاپ ەمەس دەپ ساۋەگەيلىك جاسايدى. بەيشارا قايتسىن, ءوزى اسا جامان دا ادام ەمەس سياقتى دەگەندەر دە تابىلدى».
كوركەم شىعارمادا ۋاقىت پەن كەڭىستىك قاتار ءورىلىپ وتىراتىنى انىق. اڭگىمەنىڭ شارىقتاۋ شەگىنە ۇلاسقان مەرۋەرتتىڭ جوعالۋى سول ۋاقىتتاعى ۇلكەن تاريحي وزگەرىسپەن قاتار كەلدى. مەرۋەرت جوعالدى – كەڭەس وكىمەتى قۇلادى. اياۋلى بەينەنى قىلاۋداي جاماندىققا قيماعان بالا جۇرەك بۇل ولكەدەگى ەندىگى ساتسىزدىكتىڭ ءبارىن وسىدان دەپ ءبىلدى.
«مەرۋەرت جوعالعاننان باستاپ-اق ءبىزدىڭ اتا-مەكەننەن دە بەرەكە قاشقان. باعالى كەن وندىرەتىن شاحتا-فابريكا جابىلعان سوڭ تۇرعىندار كورشىلەس قالالارعا جاپپاي كوشە باستادى. ءسويتىپ اينالاسى ءتورت-بەس جىلدىڭ ىشىندە اتاعى دۇرىلدەگەن ۇلكەن كەنىشتىڭ وننان توعىزى جەرمەن-جەكسەن بولدى. قازىر الگى ەكى اراعا كەزەك جۇگىرىپ, ءبىز ويناپ جۇرەتىن ۇيلەردىڭ ىرگەتاسى دا جوق. ەلگە ءۇش-ءتورت جىل ارالاتىپ ورالعان سايىن الدىمەن باياعىدا مەرۋەرت ەكەۋمىز گۇل تەرەتىن قىرعا شىعامىن. سەنسەڭىز, سول القاپتا گۇل دە وسپەيدى بۇگىندە. جەل ازىناپ, قۇلازيدى دا جاتادى».
وتكەن ءبىر جولى استانادان شۋعا قاراي كولىكپەن شىعىپ, جولاي اقشاتاۋعا توقتادىق. قۋ دالا بۇرىن بۇل جەردە ەشكىم باقىتتى بولماعانداي, ەشبىر جان شاتتانباعانداي قۇلازىپ جاتىر. ازىناعان جەل دە سۇرقاي مەكەندى ودان ءارى سۇرىقسىزداندىرا تۇسەدى ەكەن.
جالپى, كەز كەلگەن وقىرماننىڭ جۇرەك-كىتاپحاناسىندا ساقتالعان, اڭگىمەدەن تۋعان مۇڭدى دا ءمولدىر سەزىمدى سۋىتىپ بارىپ, قايتالاپ وقىپ تۇراتىن شىعارمالارى بولادى. «مەرۋەرت» تە سونداي. شاعىن حيكايانى ءار باستاعان سايىن سول بالامەن بىرگە اۋىلعا بارىپ, تاۋ-تاستى ارالاپ, مەرۋەرت كەلەتىن كولىكتى كۇتىپ ەلەڭدەپ, ءىشىمىز جىلىپ وتىرادى. اراسىندا «بيىك شوقىلاردىڭ باسىنا شىعىپ, سوناۋ كوكجيەكتە ويناعان ساعىممەن بىرگە بۇلدىراپ, ماڭىپ بارا جاتاتىن كيىكتەردى كورۋ نەمەسە كوكوراي شالعىندا ميداي ارالاسىپ, جايىلىپ جاتقان تابىن مەن قوي-ەشكىنى تاماشالاۋ دا ءبىر عانيبەت ەكەن» دەسەمىز. بىزگە دە «... سۋسامىر مەن يتسيگەگى, سارىشاتىر مەن س ۇلىباسى سىڭسىعان وسى كورىكتى القاپتا جان-جاعىنا ماڭعاز قاراپ, ماڭ-ماڭ باسقان ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ الا سيىرىن كەزدەستىرۋ كەرەمەت كورىنىس بولدى». ءار وقىعان سايىن وقيعانىڭ سوڭىندا ەشقانداي تراگەديا بولمايتىنداي تەبىرەنە باستايتىنىمىز دا قىزىق.
سول اقشاتاۋعا تابانىمىز تيگەندە الىستان مۇنارتقان توبەلەرگە قاراپ, مەرۋەرتىن جوعالتقان بالانى ىزدەيسىڭ. سول قىردا مەرۋەرت ەكەۋى گۇل تەرگەن بولار. سول قىردا قۇلدىراڭداپ جارىسا جۇگىرىپ, كۇلكىلەرى ساي-سالاعا جەتىپ, ءماز بولىسقان بولار. ۋىلدەي سوققان جەل سول داۋىستاردى اناۋ ءبىر قىردىڭ ارعى جاعىنان تالماۋرىتا ەستىرتەتىندەي. ال مىناۋ ۇلكەن جولمەن كۇنى-ءتۇنى ەرسىلى-قارسىلى ىزعىتىپ ءوتىپ جاتقان ماشينالار بۇل مەكەندە نە بولعانىن ءتىپتى بىلمەيدى عوي.