ورمانداعى ءورتتىڭ وبالى كىمگە؟

ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, 10 ءورتتىڭ 9-نا ادام كىنالى. ياعني ورمانداعى ءورتتىڭ كوبى ادامنىڭ سالعىرتتىعىنان بولادى. اسىرەسە دەمالىس كۇندەرى ءورت شىعۋ 40 پايىزعا كوبەيەدى ەكەن. وسى تۇستا تابيعاتتى قورعاۋعا ءاربىر ادام جاۋاپتى ەكەنىن ەسكە سالعانىمىز ءجون دەپ ويلايمىز.

اكىمشىلىك كودەكستىڭ 367-بابىنا سايكەس ورمانداردا ءورت قاۋiپسiزدiگi تالاپتارى مەن سانيتاريالىق قاعيدالاردى بۇزعان – جەكە تۇلعالارعا – ون, لاۋازىمدى ادامدارعا, شاعىن كاسiپكەرلiك سۋبەكتiلەرiنە نەمەسە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارعا – وتىز, ورتا كاسiپكەرلiك سۋبەكتiلەرiنە – ەلۋ, iرi كاسiپكەرلiك سۋبەكتiلەرiنە ءبىر ءجۇز ەلۋ ايلىق ەسەپتىك مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنادى. ءورتتiڭ شىعۋىنا, ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا جانە قورشاعان ورتاعا زيان كەلتiرۋگە اكەپ سوققان ءدال سول ءىس-ارەكەت, ەگەر بۇل ارەكەت ءىرى زالال كەلتىرمەسە, – جەكە تۇلعالارعا – جيىرما بەس, لاۋازىمدى ادامدارعا, شاعىن كاسiپكەرلiك سۋبەكتiلەرiنە نەمەسە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارعا – قىرىق بەس, ورتا كاسiپكەرلiك سۋبەكتiلەرiنە – جەتپىس, iرi كاسiپكەرلiك سۋبەكتiلەرiنە ەكى ءجۇز ەلۋ ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiش مولشەرiندە ايىپپۇل سالىنادى.

جاز ايلارىندا قۇرعاق ءشوپ ورتەنىپ كەتەتىندىكتەن تابيعي ءورتتىڭ شىعۋ قاۋپى دە جوعارىلاي تۇسەدى. بۇل كەزەڭنىڭ بولاتىنىنان توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى دە, ەكولوگيا مينيسترلىگى دە حاباردار. دەگەنمەن, ءورتتىڭ الدىن الۋ نەمەسە ءورتتى ءسوندىرۋ جۇمىسى ءتيىستى دەڭگەيدە ورىندالماي كەلەدى. وعان سەبەپ جاۋاپسىزدىق سوسىن ءورت ءسوندىرۋ مەكەمەلەرىنىڭ قاجەتتى قۇرال-جابدىقپەن جاراقتالماۋى.

جابدىقسىز مەكەمە

قر ورمان كودەكسىنىڭ ورماندارداعى ءورت قاۋىپسىزدىگى قاعيدالارىنا 2-قوسىمشاسىندا ورمان ءورتىن ءسوندىرۋ بەكەتتەرىندە بولۋى ءتيىس ورمان ورتتەرىن سوندىرۋگە ارنالعان قۇرالداردىڭ ءتىزىمى كورسەتىلگەن.

1) المالى-سالمالى تسيستەرنالار, سونىڭ ىشىندە سىيىمدىلىعى 1500 ليتر سۋ قۇيۋعا ارنالعان قولدان جاسالعان نەمەسە رەزەڭكە ىدىستار - 1 دانا;

2) اسپالى ءتىستى دوڭگەلەكتى سوراپتار - 1 دانا;

3) قىسىمدى ءورت ءسوندىرۋ جەڭدەرى - 100 قۋما مەتر, سونىڭ ىشىندە: د 51 ميلليمەتر جەڭدەردىڭ 5 جيىنتىعى;

4) تاسىمالداناتىن راديوستانسالار (ۇيىمداستىرىلعان راديو بايلانىسى بولعان جاعدايدا) - 2 دانا;

5) ونىمدىلىگى مينۋتىنا 600-800 ليتر, تاسىمالداناتىن ءورت ءسوندىرۋ موتوپومپالارى - 1 دانا;

6) وت جاعۋ اپپاراتتارى - 4 دانا;

7) نپ-1 نەمەسە باسقا ماركالى سۋلاعىشتار, كوبىك تۇزگىش - 500 كيلوگرامم;

8) كۇرەك - 50 دانا;

9) بالتا - 5 دانا;

10) كەتپەن - 20 دانا;

11) تىرما - 20 دانا:

12) شارتىلداق - 20 دانا;

13) بەنزين اراسى - 1 دانا;

14) ارقاعا ءىلىپ الاتىن ورماندا ءورت سوندىرگىش-بۇرىككىشتەر - 5 دانا;

15) اۋىز سۋعا ارنالعان سيىمدىلىعى

10 ليتر بيدوندار نەمەسە كانيسترلەر - 2 دانا;

16) العاشقى كومەك كورسەتۋگە ارنالعان ءدارى-دارمەك قوبديشاسى - 1 دانا;

17) كەزەكشى ارنايى كيىم (ەتىكتەر, شالبارلار, كەۋدەشە, قولعاپتار), ءورت ءسوندىرۋ كومانداسى تۇراقتى مۇشەلەرىنىڭ سانىنا قاراي - جيىنتىق.

«اۆتوماشينالار مەن تراكتور تىركەمەلەرى اسپالى سوراپتار ورناتۋ ءۇشىن جابدىقتالىپ, ءورت قاۋپى بار ماۋسىمعا ءورت ءسوندىرۋ بەكەتتەرىنە بەكىتىلەدى. قالعان جابدىقتار مەن ءورت ءسوندىرۋ قۇرالدارى بەكەتتە تۇراقتى تۇردە تۇرادى. اعاش تاسىمالدايتىن اۆتوجولداردىڭ ۇزىندىعى 50 كيلومەتردەن اسقان جاعدايدا (اعاش تاسىمالداناتىن قيعاش جولداردى قوسا العاندا) المالى-سالمالى تسيستەرنالار سانى 50 كيلومەتر جولعا ءبىر تسيستەرنا ەسەبىمەن كوبەيتىلەدى», دەلىنگەن كودەكستە.

الايدا اباي وبلىسىنداعى الاپات كەزىندە ورمانشىلار ءورتتى سوندىرۋگە ءوز كولىگىمەن كەتكەن. جالاڭ قولمەن بارىپ جەر جاستاندى.

وتكەن جىلى كوكتەمدە بۇرىنعى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى يۋري يلين: «قابىلدانىپ جاتقان شارالار مەن تالاپتارعا قاراماستان, قازىر وڭىرلەردەگى ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرىنىڭ ءورت قاۋىپتى كەزەڭگە تولىق دايىندىعى تۋرالى ايتۋدىڭ قاجەتى جوق», دەپ جاۋاپتى ورگانداردىڭ جۇمىسىن ءوزى سىناعان بولاتىن. بيىل دا جاعداي وزگەرە قويماعانىنا دالەل كوپ. توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ رەسمي مالىمەتىنشە, رەسپۋبليكادا 3228 ءورت ءسوندىرۋ تەحنيكاسى مەن 98543 جابدىق بار. رەسپۋبليكا بويىنشا ءورت ءسوندىرۋ مەكەمەلەرىنىڭ جاراقتالۋى 80 پايىزدى قۇرايدى. ال 2022 جىلعى ستاتيسكا بويىنشا, تابيعات قورعاۋ جانە ورمان مەكەمەلەرىنىڭ جاراقتاندىرىلۋى 50 پايىزدان اسپايتىن وڭىرلەر بار. ماسەلەن, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىكتەرىنە قاراستى مەكەمەلەردە جاراقتاندىرۋ 20 پايىزدى, قىزىلوردادا 33 پايىزدى, باتىس قازاقستاندا 47 پايىزدى, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكولوگيا مينيسترلىگىنە قاراستى مەكەمەلەردە جاراقتاندىرۋ 24 پايىزدى, اقتوبەدە 47 پايىزدى, سولتۇستىك قازاقستاندا 48 پايىزدى قۇرايدى.

جاۋاپسىزدىق

شىعىستاعى وقيعادان كەيىن مەملەكەت باسشىسى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترىن قىزمەتىنەن بوساتتى. بىراق بۇل ماسەلەنىڭ تۇبەگەيلى شەشىمى ەمەس. ورمانداعى ورتكە كىنالى ادامداردىڭ اتى اتالىپ, قانداي ايىپ ارقالايتىنى بەلگىلى بولعان جوق. ازىرگە ارنايى قۇرىلعان كوميسسيا جاعدايدى زەرتتەپ, باس پروكۋراتۋرا قىلمىستىق ءىس قوزعاپ, تەرگەۋ جۇرگىزىپ جاتىر. ال اباي وبلىسى اكىمىنە پرەزيدەنت سوگىس جاريالاعان ەدى. «قاتەلىك كوپ. شۇعىل ارەكەتتىڭ جەتىسپەۋى, ماسەلەدەن سىرت قالۋىڭىز وسى اپاتقا اكەلدى. سوندىقتان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ جۇمىسىنا كوڭىلىم تولمايدى. ون ءتورت ادامنان ايىرىلىپ قالدىق. بۇل نە سىزگە, ويىنشىق پا؟ ولار قىزمەتتىك بورىشىن اتقارا ءجۇرىپ قازا تاپتى. ءسوز بەن ءىس قابىسۋ كەرەك», دەگەن بولاتىن.

ورماندى قورعاۋعا جاۋاپتى مەملەكەتتىك ۇيىمدارعا زاڭ بويىنشا اۋماقتىق ورگانداردى ورمان ورتتەرى شىعۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ولارمەن كۇرەسۋ ماقساتىندا تولىققاندى جابدىقپەن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتەلگەن. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار دا جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردى, سونداي-اق ۇيىمداردىڭ ءورت ءسوندىرۋ تەحنيكاسىن, كولىكتەرى مەن باسقا دا قۇرالدارىن ورمانداعى ورتتەردى سوندىرۋگە تارتۋ ءتارتىبىن ايقىنداپ, وسى جۇمىسقا تارتىلعان جەكە تۇلعالاردى ءجۇرىپ-تۇرۋ ءورت ءسوندىرۋ قۇرالدارىمەن, تاماقپەن جانە مەديتسينالىق كومەكپەن قامتاماسىز ەتۋگە, قر زاڭناماسىنا سايكەس قوعامدىق ءورت ءسوندىرۋ بىرلەستىكتەرىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە جاردەم كورسەتۋگە, ورماندا ءورت قاۋپى بولاتىن ماۋسىمدا مەملەكەتتىك ورمان قورى اۋماعىندا ورتتەردى ءسوندىرۋ ءۇشىن جانار-جاعارماي ماتەريالدارىنىڭ رەزەرۆىن جاساۋعا, شارۋا قوجالىقتارى مەن وزگە دە اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمدارىنىڭ ورمان قورىنا ىرگەلەس اۋماقتارداعى اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىندا, جايىلىمدىق جانە شابىندىق جەرلەردە ءسابانتۇبىن, اڭىزداردى جانە وزگە دە وسىمدىك قالدىقتارىن ورتەۋىنە, قاۋ ءشوبىن ورتەۋىنە باقىلاۋ جاساۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى.

مىنەكەي وسى اتالعان مىندەتتەر ورىندالماعاننان كەيىن سالدارى اۋىر وقيعا ءجيى قايتالانىپ كەلەدى. ءتيىستى مەكەمە جاۋاپكەرشىلىك تانىپتايتىن بولسا, قايتالانا بەرۋى دە مۇمكىن.