ەلىمىزدە اۋماقتىق اسكەرلەردىڭ قۇرىلعانىنا 6 جىل تولدى. 2017 جىلعى 13 ماۋسىمدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قورعانىس جانە اسكەري قىزمەت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويىلعان بولاتىن. ال 2018 جىلعى ساۋىردە اكىمدىكتەردىڭ جانىنداعى اۋماقتىق قورعانىس قۇرامالارى قارۋلى كۇشتەر اۋماقتىق اسكەرلەرىنىڭ اسكەري بولىمدەرى بولىپ قايتا قۇرىلدى.
اتالعان نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىدە قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اۋماقتىق اسكەرلەردى باسقارۋداعى وكىلەتتىكتەرى مەن ولاردى ۇستاپ تۇرۋ جونىندەگى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارى بەكىتىلگەن. اۋماقتىق اسكەرلەر بەيبىت ۋاقىتتا قىسقارتىلعان شتات بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. قاجەتتىلىك تۋىنداعاندا توتەنشە جاعداي رەجىمىن قامتاماسىز ەتۋ, تابيعي, تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلاردى جانە ولاردىڭ سالدارىن جويۋعا جۇمىلدىرىلادى.
ۋكراينا جەرىندە بولىپ جاتقان اسكەري قاقتىعىستاردان ءبىز اۋماقتىق قورعانىس جاۋىنگەرلەرىنىڭ ءتيىمدى ارەكەتىن كورىپ وتىرمىز. ولاردىڭ ارتىقشىلىعى – بىرىنشىدەن, ەلدىڭ قاي ايماعىنان جاۋ شابۋىلداسا دا, وعان تەز ارادا تويتارىس بەرۋگە مۇمكىندىكتىڭ بولۋى. سول سەبەپتەن دە بۇگىنگى تاڭدا ارميانىڭ موبيلدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن اۋماقتىق قورعانىس اسكەرلەرىن جاساقتاۋدىڭ پايداسى وراسان زور. بۇل – اسىرەسە جەرى ۇلكەن ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن اۋاداي قاجەت قۇرىلىم. قورعانىس مينيسترلىگى باس شتابى باستىعىنىڭ ورىنباسارى – اۋماقتىق قورعانىس دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, گەنەرال-مايور سەرىك بورامباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ اۋماقتىق اسكەرلەرى ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارىندا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالارىندا جانە استانادا قۇرىلعان. ياعني دۇشپان قاي تاراپتان كىرسە دە, وعان تويتارىس بەرۋگە ءازىر اۋماقتىق اسكەرلەرىمىز بار. ەندىگى ماسەلە – ولاردىڭ دايىندىعى جانە زاماناۋي قارۋ-جاراقپەن قامتاماسىز ەتىلۋى.
– ەلىمىزدىڭ اۋماقتىق قورعانىس جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماقتىق قورعانىسى تۋرالى» زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ جانە ونى قولدانىسقا ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار اۋماقتىق قورعانىستى دامىتۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپاردىڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر. جىل سايىن اۋماقتىق اسكەرلەردىڭ الەۋەتى ارتتىرىلىپ, ولاردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتاۋ, قاجەتتى ينفراقۇرىلىم نىساندارىن سالۋ جانە ءبولۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى, – دەيدى گەنەرال-مايور سەرىك بورامباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, اۋماقتىق اسكەرلەر كەز كەلگەن قاۋىپكە جانە جاۋعا تويتارىس بەرۋ ءۇشىن جاۋىنگەرلەر اۋقىمدى رەسپۋبليكالىق وقۋ-جاتتىعۋلارعا قاتىسىپ تۇرادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ لاۋازىمدى ادامدارى مەن اۋماقتىق قورعانىس ماماندارى ءۇشىن بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلادى. اۋماقتىق قورعانىس بولىمشەلەرىنە تىركەلگەن اسكەري مىندەتتىلەردىڭ, ياعني زاپاستاعى وفيتسەرلەر مەن سەرجانتتاردىڭ اسكەري جيىندارى دا ءداستۇرلى تۇردە ءوتىپ كەلەدى. بۇل بولىمشەلەردىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىك پەن ەگەمەندىكتى قورعاۋى جانە ەلدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋى ءۇشىن, سونداي-اق قيىن جاعدايلاردا حالىق پەن ەلدى قورعاۋى ءارى كومەك كورسەتۋى ءۇشىن بارلىق ءىس-شارالار قابىلدانىپ جاتىر.
جوعارىدا ايتىلعانداي, بەيبىت ۋاقىتتا اۋماقتىق اسكەرلەر قىسقارتىلعان شتاتپەن اۋماقتىق قورعانىس بريگادالارىنىڭ باسقارماسى قۇرامىندا, وڭىرلىك قولباسشىلىقتاردىڭ اسكەري ءبولىمى (مەملەكەتتىك مەكەمە) رەتىندە جۇمىس ىستەيدى. قاجەت بولعاندا جەرگىلىكتى حالىق اراسىنان اسكەري مىندەتتىلەردى شاقىرۋ جۇزەگە اسىرىلادى. سونداي-اق ەل ىشىندە بولىپ جاتقان كەز كەلگەن كەلەڭسىزدىكتىڭ الدىن الۋعا جۇمىلدىرىلادى. ماسەلەن, ولار COVID-19 پاندەمياسى مەن ساردوبا سۋ قويماسى بۇزىلعان كەزدە توتەنشە جاعدايلاردىڭ سالدارىن جويۋ ءىس-شارالارىنا قاتىسىپ, تاجىريبە جيناعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. وتكەن جىلى قوستاناي وبلىسىنداعى ورمان ءورتىن سوندىرۋگە جانە بيىل باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى سۋ تاسقىنى سالدارىن جويۋعا تارتىلدى. سونداي-اق اۋماقتىق اسكەرلەر ەل باسىنا كۇن تۋعاندا حالىقتى كوشىرۋگە, وبەكتىلەر مەن كوممۋنيكاتسيالاردى ديۆەرسيالىق توپتاردىڭ تەرروريستىك ارەكەتتەرىنەن قورعاۋعا اتسالىسادى.
سونىمەن قاتار اۋماقتىق اسكەرلەر قارۋلى كۇشتەردىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرىنە كوزدەلگەن بارلىق الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ تۇرلەرىن تولىق كولەمدە پايدالاناتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.
«جامان ايتپاي جاقسى جوق», جاۋ جاعادان, ءبورى ەتەكتەن السا, باسقىنشى دۇشپانمەن العاشقى بولىپ بەتپە-بەت كەلەتىندەردىڭ ءبىرى – وسى اۋماقتىق اسكەرلەر. سوندىقتان «قىس قامىڭدى جاز ويلا» دەگەندەي, ولاردىڭ سوعىس جۇرگىزۋ قابىلەتتىلىگىن بارىنشا ارتتىرعان ءجون. جۋىردا سونداي ۇلكەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنىڭ ءبىرى «وڭتۇستىك» جانە «باتىس» وڭىرلىك قولباسشىلىقتارى نۇسقاۋشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن بولاتىن. قىزىلوردا جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارى اكىمدەرى ورىنباسارلارىنىڭ باسشىلىعىمەن اۋماقتىق قورعانىس بريگاداسىنىڭ باسقارۋ ورگاندارى جانە بولىمشەلەرىنىڭ جيىنىنا قاتارداعى جاۋىنگەرلەر, سەرجانتتار مەن وفيتسەرلەر قۇرامىنداعى اسكەري مىندەتتىلەر جۇمىلدىرىلىپ, كاسىبي اسكەري نۇسقاۋشىلاردىڭ جەتەكشىلىگىمەن تەوريالىق جانە تاجىريبەلىك تۇرعىدا وقىتۋدان ءوتتى. اسكەردە العان ماماندىعى بويىنشا ماشىعىن نىعايتىپ, قارۋ-جاراق جانە تەحنيكامەن جۇمىس ىستەۋ داعدىلارىن جەتىلدىردى.
مۇنداي وقۋ-ادىستەمەلىك ساباقتار كەزەڭ-كەزەڭمەن ءوتىپ جاتىر. باستاپقىدا جەكە, سودان كەيىن بولىمشەلەر قۇرامىندا دايىندىقتان وتسە, سوڭىندا ءىس-شارالار تاكتيكالىق جانە ارنايى جاتتىعۋمەن اياقتالادى. بۇل وقۋ-جاتتىعۋلارعا زاپاستاعى وفيتسەرلەر شاقىرىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. سولاردىڭ ءبىرى – ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اۋماقتىق قورعانىس بريگاداسىنا اسكەري جيىنعا شاقىرىلعان زاپاستاعى سەرجانت نۇربول جۇماباي. ول 2007 جىلى تەڭىز جاياۋ اسكەرى بريگاداسىندا باتالوننىڭ اتىستى قولداۋ روتاسى بولىمشەسىنىڭ كومانديرى بولىپ قىزمەت ەتكەن.
– شاقىرۋ قاعازىن الىپ, بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا اقتاۋ قالاسىنىڭ قورعانىس ىستەرى جونىندەگى باسقارماسىنا كەلدىم. تۋىستارىم دا بۇعان تۇسىنىستىكپەن قارادى. ولار مەنىڭ زاپاستاعى سەرجانت ەكەنىمدى جانە قاجەت بولعان جاعدايدا اسكەرگە شاقىرىلاتىنىمدى بىلەدى. جەكە قۇرامدى قابىلداۋ پۋنكتىندە بىزگە كيىم-كەشەك پەن اسكەري قۇرال-جابدىقتار بەرىلدى. ەندى بۇرىن العان داعدىلارىمدى پىسىقتاپ جاتىرمىن, – دەپ ويىمەن ءبولىستى ول.
مۇنداي وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى ماۋسىم-شىلدە ايلارىندا قاراعاندى, تۇركىستان, سولتۇستىك قازاقستان جانە اقمولا وبلىستارىندا دا وتپەك. اسكەري جيىن كەزىندە اسكەري بولىمگە دەيىن جانە كەرى قايتۋ جولىنداعى ءجۇرۋ ۋاقىتىمەن قوسا اسكەري مىندەتتىلەردىڭ جۇمىس ورنى مەن اتقاراتىن لاۋازىمى ساقتالاتىنىن, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ورتاشا جالاقى تولەنەتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك.
سونىمەن قاتار تاياۋ كۇندەرى قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارۋلى كۇشتەر باس شتابىنىڭ باستىعى, گەنەرال-لەيتەنانت مارات قۇسايىنوۆ پاۆلودار وبلىسىندا اۋماقتىق قورعانىس قۇراماسىنىڭ ينفراقۇرىلىمىمەن تانىستى. اۋماقتىق اسكەرلەر دەگەندە, ەڭ الدىمەن, شەكارالىق وبلىستارداعى قۇرىلىمداردىڭ دايىندىعىنا باسا نازار اۋدارعان ابزال. قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى جەرگىلىكتى اسكەري قىزمەتشىلەرمەن كەزدەسۋ بارىسىندا الەمدەگى اسكەري-ساياسي جاعدايعا شولۋ جاساپ, اسكەري جاعداي ەنگىزىلگەندە وبلىستىڭ قورعانىس كەڭەسىنىڭ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ, توتەنشە جاعداي كەزىندەگى ءىس-شارالاردى ورىنداۋ بارىسىندا اۋماقتىق قورعانىس قۇراماسىن قولدانۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتادى.
اسكەرى قۋاتتى ەلدىڭ الەۋەتى جوعارى. بۇگىنگى الماعايىپ زامان سونى كورسەتىپ وتىر. ەندەشە عاسىرلار بويى ارمانداعان تاۋەلسىزدىگىن قادىر تۇتاتىن قازاق ەلى ءۇشىن قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى ارقاشان ءبىرىنشى ورىندا بولۋعا ءتيىس.