الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان «تۇركى الەمىنىڭ بىرلىگى» اتتى كىتاپ كورمەسىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. كورمەنىڭ باستى ماقساتى – تەگى ءبىر تۇركى حالىقتارىنىڭ تاريحي جانە ادەبي قۇندىلىقتارىن ۇلىقتاۋ, وسكەلەڭ ۇرپاققا جاۋھار جادىگەرلەردى ناسيحاتتاۋ ءارى مادەنيەت سالاسىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ.
ايتىسكەر اقىن, مادەنيەت سالاسىنىڭ مايتالمانى تالانت ارعىنعاليدىڭ ارناۋىمەن باستالعان سالتاناتتى ءىس-شارا, قۇتتىقتاۋ سوزدەر لەگىمەن جالعاسىن تاپتى. العاشقى قۇتتىقتاۋ ءسوز تۇركسوي ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى, قىرعىزستاننىڭ حالىق جازۋشىسى سۇلتان راەۆقا بەرىلدى. ول تۇركى الەمىنىڭ ەڭ العاشقى ۇيىمى ءارى التىن كوپىرى بولعان تۇركسوي ۇيىمىنىڭ 30 جىلدىعىندا قازاق جەرىندە باس قوسىپ جاتقانىنا ريزاشىلىعىن بىلدىرە وتىرىپ, كۇللى تۇركى جۇرتىن ورتاق قۋانىشىمەن قۇتتىقتادى.
ءىس-شارادا جىلى لەبىزدەرىن بىلدىرۋشىلەر قاتارىندا مۇرات اۋەزوۆ تە بولدى. «تۇرىكتىڭ ۇلى اقىنى يۋنۋس ەمرەنىڭ «بولىسسەك توق بولامىز, بولىنسەك جوق بولامىز» دەگەن ءسوزى بار. ەۋرازيانىڭ بايتاق دالاسىن مەكەندەگەن تۇركى حالىقتارىنىڭ باسىنان قانشاما تاريح تالايى, تاعدىر تالقىسى ءوتتى. بىرىككەن دە, بولىنگەن دە زامان ءوتتى. توق بولعان دا, جوق بولۋعا تاياعان داۋىرلەر دە ءوتتى. ءوتتى, بىراق ءالى كەتە قويعان جوق. قاۋىپ قاشاندا قابىرعا سىرتىندا. «ۇلت پەن ۇلتتى, حالىق پەن حالىقتى تەڭەستىرەتىن ءبىلىم», دەيدى مۇحتار اۋەزوۆ. ءبىلىم بار جەردە بىلىك بار, بىلىك بار جەردە – ونەر, ال ونەر بار جەردە بىرلىك بار. بىرلىكتىڭ بارار تاۋى – ءوسۋ, وركەندەۋ. ءبىزدىڭ باۋىرلاس حالىقتاردىڭ اراسىندا وسىنداي وراسان زور ماقسات-مىندەتتى اتقارۋ جولىندا قۇرىلعان بىردەن-ءبىر ۇيىم وسى تۇركسوي. 30 جىلدا بۇل ۇيىم الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلدى. بۇل مارتەبە – وسى جىلدار ىشىندەگى ۇيىمدى باسقارعان مىقتى قايراتكەر ازاماتتاردىڭ ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. سۇلتان راەۆ باۋىرىمىز – ادەبيەتتە ويىپ تۇرىپ وزىندىك ورنىن العان, بۇكىل ادامزاتتىق تاقىرىپتاردى كوتەرىپ جۇرگەن جازۋشى عانا ەمەس, قانى دا, جانى دا, جۇرەگى دە تۇركىشىل رۋحتى ازامات. حالقىمىزدا «جيىرما جاس – داۋىل, وتىز جاس – وتاۋ, قىرىق جاس – قىران» دەگەن جاقسى ءسوز بار. بۇگىن وتىز جاسقا تولىپ وتىرعان ورتاق وتاۋىمىز تۇركسوي-دىڭ وردا بۇزار ورتا تولتىرعان مەرەيتويى قۇتتى بولسىن», دەدى مۇرات مۇحتار ۇلى.
دۋماندى مەرەيتوي قارساڭىندا تالعات ابۋعازين, باقىتجامال وسپانوۆا, ەربول بەيسەنوۆ, كارىمبەك قۇرماناليەۆ, كادىربەك قۇنىپيا ۇلى «تۇركسوي – 30 جىل» مەدالىمەن ماراپاتتالدى. سونداي-اق ۇلتتىق كىتاپحانا ديرەكتورى ب.وسپانوۆا قازاقستان كىتاپحانالارى وداعىنىڭ اتىنان س.راەۆقا ارنايى «قۇرمەتتى كىتاپحاناشى» توسبەلگىسىن تابىستادى.
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى, تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمى جانە ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكىزىلگەن جيىندا تۇركسوي ۇيىمىنىڭ, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتى قالاسىنداعى باس كونسۋلى ن.اريپوۆ, تۇركيا باس كونسۋلدىعىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جونىندەگى اتتاشەسى كيراز مەحمەت, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتى قالاسىنداعى باس كونسۋلى ا.كايۋموۆ, ماجارستاننىڭ باس كونسۋلى فرەنتس بلاۋمانن, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ, مادەني ورتالىقتاردىڭ وكىلدەرى قۇرمەتتى قوناق بولدى. ءىس-شارا سوڭىندا كورمەنىڭ لەنتا قيۋ ءراسىمى وتكىزىلىپ, كوپشىلىككە تانىستىرىلدى. ءفيردوۋسيدىڭ «شاحناما», «ناسابناما» تۋىندىلارى, قوجا احمەت ياساۋي, باقىرعاني, الىشەر ناۋاي, سوپى اللايار ەڭبەكتەرى مەن ا.قۇنانباي ۇلىنىڭ العاشقى باسپا كىتابى, ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ, م.جۇماباەۆتىڭ, ج.ايماۋىت ۇلىنىڭ شىعارمالارى كورمە تورىنەن ورىن الدى.
سونداي-اق تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ ورتاق قۋانىشىن اتاپ وتۋگە اتسالىسۋ ماقساتىمەن الماتىعا وزبەكستاننىڭ مادەنيەت ءمينيسترى وزودبەك نازاربەك, تۇركيا, ازەربايجان, قىرعىزستان مادەنيەت مينيسترلەرىنىڭ ورىنباسارلارى سەردار چام, مۋراد گۋسەينوۆ جانە قايرات يماناليەۆ كەلدى.
اباي اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىندا وتكەن سالتاناتتى ءىس-شارا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ارنايى جارلىعىمەن تۇركسوي-دىڭ باس حاتشىسى سۇلتان راەۆتى ءىى دارەجەلى «دوستىق» وردەنىمەن ماراپاتتاۋدان باستالدى. كونتسەرتتە قازاقستان جانە وزگە دە تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ ارتىستەرى ونەر كورسەتتى. ەلارالىق ماڭىزى زور اۋقىمدى ءىس-شارانى تۇركى ەلدەرىنىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىنىڭ تاقىرىپتىق فوتوكورمەسى مەن دەفيلەسى تولىقتىردى. ال تەاتر اۋلاسىندا قازاقستاندىق قولونەرشىلەردىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى.
«تۇركسوي-دىڭ 30 جىلدىعى – بۇكىل تۇركى الەمى ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا. سوندىقتان, ەڭ الدىمەن, وسى اتاۋلى كۇندى مەرەكەلەۋگە كەلگەن ارىپتەستەرىمە العىس ايتامىن. وسى ۋاقىت ىشىندە ءبىز باۋىرلاس حالىقتارمەن مادەني جانە رۋحاني بايلانىستاردى نىعايتتىق, اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىردىق, تاجىريبە جانە ءبىلىم الماستىق. بۇل ۇدەرىستەردىڭ باستالۋى قازاقستاندا قالانعانى – ءبىز ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى. ءبىزدىڭ ورتاق كۇش-جىگەرىمىزبەن تۇركسوي ودان ءارى داميتىنىنا سەنىمدىمىن. قازاقستان – تۇركسوي-دىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى. ەلىمىزدىڭ باستاماسى بويىنشا 2023 جىل ۇيىم دەڭگەيىندە «تەمىربەك جۇرگەنوۆ جىلى» بولىپ جاريالاندى. ۇلى قايراتكەردىڭ 125 جىلدىعىنا وراي تۇركسوي ەلدەرىندە جۇزدەن استام ءتۇرلى ءىس-شارا وتەدى. اتاپ ايتقاندا, كونتسەرتتەر, عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالار جانە كىتاپتاردىڭ تۇساۋكەسەرلەرى وسى كوكتەمدە الماتىدا باستالدى», دەدى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اسحات ورالوۆ.
«قازاق جەرى تۇركى مادەنيەتى ءۇشىن كوپتەگەن ماڭىزدى تۇلعانىڭ وتانى بولدى. جاھاندانۋدىڭ قازىرگى داۋىرىندە تۋعان مادەنيەتتى ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى بۇرىنعىدان دا وزەكتى. سوندىقتان تۇركسوي ەلىنىڭ بارلىعى وسى ورتاق ميسسيا ءۇشىن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيتىن بولادى», دەدى قۇرامىنا التى مەملەكەت كىرەتىن حالىقارالىق ۇيىمنىڭ باس حاتشىسى سۇلتان راەۆ. ول وزىنە كورسەتىلگەن ىقىلاس ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە العىسىن ءبىلدىرىپ, تۇركى جۇرتىنىڭ رۋحاني بىرلىگىن نىعايتىپ, ءورىسىن كەڭەيتە ءتۇسۋ ءۇشىن تالماي قىزمەت ەتە بەرەتىنىنە سەندىردى.
گۇلايىم جۇماش,
تۇران ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى
الماتى