سۋرەتشى قىلقالامى ارقىلى ارتىندا بۇكىل تاريحتى قالدىرىپ كەتەدى دەسەك ارتىق ەمەس. سۋرەتتەگى مىڭ سان بوياۋدىڭ استارىندا تاريحتىڭ تالاي جىلدارى سويلەپ جاتادى. كەيدە سۋرەتتەرگە قاراپ تۇرساڭ, بۇرىن وكەن عاسىرعا بارىپ كەلگەندەي اسەر الاسىڭ. بۇل, ءسىرا سۋرەتشىنىڭ تالانتىنان بولسا كەرەك. ءاربىر ءسوز سەكىلدى, ءاربىر بوياۋدىڭ دا ءوز ماعىناسى, تەرەڭ فيلوسوفياسى بار. ءبىز ءبىر ويدى ءدال جەتكىزۋ ءۇشىن ءسوزدى قالاي ىزدەيتىن بولساق, بوياۋدى دا ءدال تابا الۋ - ناعىز شەبەرلىك.
وسى سالادا 45 جىل ەڭبەك ەتكەن الپىسباي قازىعۇلوۆ: «جاراتۋشىنىڭ قولداۋى بولماسا, سۋرەت ونەرى ەشقاشان شىقپايدى», دەيدى.
كەز-كەلگەن سۋرەت ۇلى تۋىندىعا اينالا المايدى. كوركەم جۇمىستىڭ سىرتقى ءپىشىنى عانا كوز تارتارلىق كوركەم بولۋى ازدىق ەتەدى. ونىڭ ىشكى مازمۇنى دا كورەرمەنگە كوپ وي سالۋى شارت. سۋرەتتىڭ جانى, ءتىلى بولادى. كەيدە سونداي تۋىندىلاردى كورىپ تامسانعاندا «ول قالاي تۋادى ەكەن؟» دەگەن سۇراق كوكەيىمىزدە تۇرادى.
اقىن-جازۋشىلاردىڭ «سوزدەردى بىرەۋ قۇلاعىما كەلىپ ايتىپ كەتتى» دەگەنىندەي سۋرەتشىگە دە الدەبىر قۇدىرەت سىبىرلاي ما ەكەن؟
«جاكلوي داۆيد - فرانتسۋزداردىڭ ەڭ ۇلى سۋرەتشىلەرىنىڭ ءبىرى. «كوروناتسيا ناپالەون» دەگەن كارتيناسىن جازعان كەزدە بىردەن يمپەرياداعى ءبىرىنشى سۋرەتشىگە اينالدى. قازىر بۇل سۋرەت لۋۆردا تۇر. ونىڭ كولەمى - 6ح10 م. ىشىندە 156 كەيىپكەر سالىنعان. مەن ونى كورگەن كەزدە بۇنداي كارتينانى سۋرەتشى اللانىڭ كومەگىنسىز سالا المايدى دەگەن تۇجىرىمعا كەلدىم. ونداي اۋقىمدى كارتينانى ءبىر ادامنىڭ جيناقتاپ, جازىپ شىعۋى مۇمكىن ەمەس دەپ ويلايمىن. سوندىقتان, جاراتۋشىنىڭ قولداۋى بولماسا بۇل سۋرەت ونەرى ەشقاشان شىقپايتىن ەدى», دەيدى سۋرەتشى.
تالانت يەسى سۋرەت ونەرىنە «حالىقتىڭ ينتەلەكتۋالدىق بايلىعى» دەگەن باعا بەرەدى.
«قازاق سۋرەت ونەرى بيىل 90 جىلعا تولدى. بۇل قازاقتا كەنجە ونەر. سوندىقتان قازاقتىڭ ايتقانىنان ايتاتىنىنى كوپ دەپ ويلايمىن. مەنىڭ دە قوساتىن ۇلەسىم ءالى الدا. باسقا ەلدەردە كوركەم سۋرەت ونەرى 700-800 جىلدان بەرى دامىپ كەلە جاتىر. بىزگە ءنابارى - 90 جىل. سوندىقتان قازاق قوعامى سۋرەت ونەرىن تۇسىنۋدەن الشاقتاۋ. تولىق تۇسىنۋگە جەتە قويعان جوق. مەن ءوزىم ءبىر تاجىريبە جاساپ كوردىم. سوندا 10 تاكسي جۇرگىزۋشىسىن توقتاتىپ, سۇراعانىمدا بىرەۋى دە قاستەەۆ مۋزەيى قاي جەردە ورنالاسقانىن بىلمەيتىن بولىپ شىقتى. وسىدان-اق حالىقتىڭ مۋزەيگە بارمايتىنىن اڭعارۋعا بولادى. دەسە دە تۇسىنەتىندەرى دە بار. كوپتەگەن كوللەكتسيونەرلەر دە بار. مەن ءوزىم دە 40 جىل بويى قازاق سۋرەتشىلەرىنىڭ تۋىندىلارىن جيناپ كەلەمىن. مەنىڭ توپتامامدا ولاردىڭ 3 000-عا جۋىق كارتيناسى بار. ونىڭ ىشىندە ۇشەۋى - ءابىلحان قاستەەۆ اتامىزدىڭ كارتيناسى. قالعاندارى دا قازاقتىڭ بەلدى سۋرەتشىلەرىنىڭ تۋىندىسى. مەن ولاردى حالىقتىڭ مۇراسى عوي دەپ جيناپ ءجۇرمىن», دەيدى الپىسباي قازىعۇلوۆ.
تاعدىرلى ولەڭدەر بولاتىنى سەكىلدى, تاعدىرلى كارتينالار دا بولادى.
«مىنا كارتينانى مەن 4 كۋرستا, ستۋدەنت بولعان شاعىمدا سالعانمىن. بۇعان 2 كۋرس تومەن وقيتىن جىگىت سەبەپشى بولدى. ول وسى سۋرەتتىڭ جانتىسىن سالا الماي وتىر ەكەن. ءوزى ۇنەمى شاكىرتاقىدان قاعىلىپ قالاتىن. سوسىن مەن وعان «ساعان سالىپ بەرەيىن, شاكىرتاقىڭدى ال» دەپ, سول سۋرەتتىڭ جارتىسىن سالىپ بەرگەنمىن. كەيىن ول ەمتيحانعا الىپ بارعاندا مۇعالىمدەر: ء«بىزدىڭ ينستيتۋتتا بۇنى تەك ءبىر-اق ادام سالا الادى», دەپتى. مەنى دەكاناتقا شاقىرىپ, ۇرىسقان ەدى. جۇمىستى ءوزىڭ ال دەدى دە انا بالاعا 4 قويىپ بەردى. سودان كەيىن كارتينانى تاعى تولىقتىرىپ سالدىم. بىراق كەيىن ونى بىرەۋ ۇرلاپ كەتتى. ارتىنشا ونى قايتا سالىپ شىقتىم. بۇل كارتينانىڭ تاريحى وسىنداي», دەدى ول.
ءار تۋىندىسىنان قولتاڭباسى كورىنىپ تۇراتىن تالانتتى سۋرەتشى بۇعان تەك ىزدەنىپ, كوپ وقىپ, ەڭبەك ەتىپ قانا جەتۋگە بولاتىندىعىن بىلەدى. ونىڭ تاعى ءبىر قاعيداتى - قاراپايىمدىلىق. سۋرەتشى قاراپايىمدىلىعىن جوعالتسا, سۇلۋلىقتى كورە بىلەتىن, سەزىنە الاتىن تانىم تۇيسىگىن بىتەپ تاستايدى. 45 جىل عۇمىرىن سۋرەت ونەرىنە ارناپ, 8 مىڭ كارتينا سالعان تالانتتى دا كاسىبي سۋرەتشى الپىسباي قازىعۇلوۆ «بولدىم-تولدىم» دەمەي, كەرىسىنشە «قازاققا بەرگەنىمنەن بەرەرىم كوپ» دەيدى.