شيرەك عاسىردان اسا ۋاقىت وتكىزىپ بارىپ قايتادان وبلىس مارتەبەسىن العان ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ قاي سالاسى بولسا دا تۇيتكىلگە تولى. سونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق سالاسىنىڭ جاي-كۇيىنە زەر سالعاندا ۇققانىمىز, مۇندا دا ماسەلە كوپ. سوندىقتان حالىق دەنساۋلىعىن جاقسارتۋدا مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋدىڭ ماڭىزى زور بولىپ تۇر.
ارينە, وبلىس قۇرىلعاننان بەرى بۇل باعىتتا ەش جۇمىس جاسالمادى دەۋگە بولمايدى. اسىرەسە ۇلىتاۋ وبلىستىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم ستانساسى جۇيەسىندە سانيتارلىق اۆياتسيانىڭ جۇمىس ىستەي باستاعانىن ەستىگەن ەلدىڭ كوڭىلى ءبىر كوتەرىلىپ قالدى. ءبىر عانا مىسال, جىل باسىندا وبلىستىق كوپسالالى اۋرۋحانادا بۇيرەك اۋرۋىمەن ەمدەلىپ جاتقان بالانىڭ جاعدايى السىرەي باستاعاندا, ساناۆياتسيانىڭ كۇشىمەن استاناداعى انا مەن بالا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنا جەتكىزىلدى. بۇدان كەيىن دە ساناۆياتسيا ءوز تيىمدىلىگىن بىرنەشە رەت بايقاتتى.
سول سياقتى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىنا سايكەس جەزقازعان قالاسىنداعى وبلىستىق كوپبەيىندى اۋرۋحانا جانىنان اقپان ايىنان باستاپ ۇرىقتى قورعاۋ ورتالىعى اشىلدى. بۇل دا ءوڭىر ءۇشىن وتە قاجەتتى ورتالىق ەدى. ويتكەنى انا مەن بالا ولىمىنە جول بەرمەۋ كەرەك. بۇرىنعى وبلىستىق تۋبديسپانسەر, كەيىن فتيزيوپۋلمونولوگيا ورتالىعىنا اينالىپ, ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ تۋبەركۋلەزبەن اۋىراتىن كىسىلەرى قاراعاندىعا شۇبىرىپ, ىڭعايسىزدىق تۋىنداعان ەدى. بۇل ناۋقاستاردىڭ عانا ەمەس, سول ورتالىقتاعى مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ دە الاڭداۋشىلىعىن تۋدىردى. ويتكەنى جابىلۋ قاۋپى تۋىندادى. بۇل ماسەلەگە وبلىس باسشىلىعى شۇعىل ارالاسىپ, قازىر تۋبەركۋلەز اۋرۋلارى قايتادان بۇرىنعى تۋبديسپانسەردە ەمدەلەتىن بولدى.
سونداي-اق وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا وبلىستىق جەدەل جاردەم ستانساسى جاڭادان 5 اۆتوكولىكپەن تولىقتى. ەندى «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ قولداۋىمەن 5 رەانيموبيل الىنباق.
وڭىردەگى دەنساۋلىق سالاسىن جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋ ۇكىمەت ماقۇلداعان « ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنىڭ» ورىندالۋىنا بايلانىستى بولماق. ويتكەنى وسى كەشەندى جوسپاردىڭ 19 جوباسى ناق ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان سالانى قامتيدى. ەڭ باستىسى, بۇل جوبالار وڭىردەگى مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ ماقساتىن كوزدەيدى.
رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ارقىلى جەزقازعان قالاسىندا پەريناتالدىق ورتالىق سالۋ, قاراجال قالاسىنىڭ ورتالىق اۋرۋحاناسىنىڭ جۇقپالى اۋرۋلار بولىمشەسىنىڭ عيماراتىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ, جاڭاارقا اۋدانىنىڭ ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ عيماراتىن تولىقتاي قايتا جوندەۋ ارقىلى ونى كوپسالالى ايماقتىق اۋرۋحاناعا اينالدىرۋ, ءىشىنارا جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋ مۇمكىندىگىن پايدالانىپ, ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا ءبىر اۋىسىمدا 100 ادام قابىلدايتىن ەمحانا مەن 20 توسەكتىك ستاتسيونارى بار ورتالىق اۋرۋحانا سالۋ, جەزقازعان قالاسىنداعى پەرزەنتحانا عيماراتىن وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا اينالدىرۋ, تاعى باسقا جوبالار بار.
جوعارىداعى جوبالاردىڭ سانىنا قاراپ-اق وڭىردەگى مەديتسينالىق احۋالدى باعامداۋ قيىن ەمەس. جوبانىڭ اتى – جوبا. جوسپارلانعان نارسەنىڭ ءبارى ورىندالا بەرمەيتىنى بار. سوندىقتان ناقتى جاعدايعا نازار اۋدارعان ابزال. قازىرگى كەزدە وبلىس اۋماعىندا مەملەكەتتىك نورماتيۆكە سايكەس قىزمەت كورسەتەتىن 37 مەديتسينالىق ۇيىم بار, مۇنىڭ 16-سى – مەملەكەتتىك, 21-ءى – جەكەمەنشىك. 11 امبۋلاتوريالىق-ەمحانا بولسا, مۇنىڭ ەكەۋى عانا – مەملەكەتتىك, قالعانى – وتباسىلىق دەنساۋلىق ورتالىقتارى. وبلىس بويىنشا 1 وبلىستىق كوپبەيىندى اۋرۋحانا, 2 جەكەمەنشىك ستاتسيونار, 2 قالالىق اۋرۋحانا (ساتباەۆ, قاراجال قالالارى), 2 اۋداندىق اۋرۋحانا ( ۇلىتاۋ, جاڭاارقا اۋداندارى), 1 كەنتتىك اۋرۋحانا (جايرەم كەنتى), سونىمەن قاتار 2 ديسپانسەر, ياعني وبلىستىق فتيزيوپۋلمونولوگيا جانە وبلىستىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعى, وبلىستىق جەدەل مەديتسينالىق كومەك قىزمەتى, جيتس ورتالىعى بار. بۇلاردا بارلىعى 601 دارىگەر, 2 305 ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرى جۇمىس ىستەيدى. بارى وسى, ال جەتىسپەيتىنى قانشاما؟
مامان تاپشىلىعى قازىردىڭ وزىندە قوس وكپەدەن قىسىپ تۇر. ايتالىق, وبلىس بويىنشا 66 مامان جەتىسپەيدى. سونىڭ تەڭ جارتىسى وبلىس ورتالىعىنداعى مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە كەرەك ەكەن. ويتكەنى جوسپارعا سايكەس جاڭادان اشىلاتىن وبلىستىق مارتەبەسى بار ەمدەۋ ورىندارىنا دا ماماندار تارتۋ وڭاي بولا قويمايدى.
مەديتسينالىق مەكەمەلەردى ءتيىستى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ – وتە وتكىر ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. قازىرگى ۋاقىتتا رەزيدەنتۋرادا وقيتىن 17 مامانمەن جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن ۇشجاقتى شارت جاسالدى. وسى ماسەلەنى قولدان كەلگەنشە شەشۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتىنەن ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا 66 رەزيدەنتتى وقىتۋ جوسپارلاندى. ماماندار ەرتەڭ عانا ەمەس, بۇگىن دە كەرەك. سوندىقتان كەرەكتى مامانداردى تارتۋ ماقساتىندا ولاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلىپ جاتىر. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ماماندارعا بەرىلەتىن كوتەرمە تولەماقى كولەمىن كوبەيتۋ, ولاردى تۇرعىن ۇيلەرمەن قامتۋ تۋرالى ۇسىنىستاردى وبلىس باسشىلىعىنا ۇسىندى. بيىل وڭىرگە 20-عا جۋىق مامان كەلەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ءبىر اتاپ ايتارلىعى, ءوڭىر جاس ماماندارعا عانا ەمەس, تاجىريبەلى دارىگەرلەرگە دە ءزارۋ. ويتكەنى بۇرىنعى بىلىكتى مامانداردىڭ كوپشىلىگى زەينەت دەمالىسىنا شىعىپ كەتتى, استانا, الماتى, قاراعاندى قالالارىنا كەتىپ قالعاندارى دا بار. ەندى سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ كەرەك.
«وبلىستىڭ دەنساۋلىق سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ۋچاسكەلىك جەرگىلىكتى ەمدەۋ ۇيىمدارىن قارجىلاندىرۋعا قاتىستى بولىپ تۇر. ويتكەنى اتالعان ۇيىمدار تىعىزدىق كوەففيتسەنتى نەگىزىندە قارجىلاندىرىلادى. جاڭا وبلىستىڭ قۇرىلۋىنا بايلانىستى جەزقازعان قالاسى بويىنشا تىعىزدىق كوەففيتسيەنتى 2022 جىلعا قاراعاندا تومەندەتىلىپ, 1 كوەففيتسيەنت دەپ بەلگىلەنگەن. سونىڭ سالدارىنان قارجىلاندىرۋ دا وزگەردى. ال بۇل ءوز كەزەگىندە جەزقازعان قالاسىنداعى ءبىر وتباسىلىق دەنساۋلىق ورتالىعىنىڭ جابىلۋىنا اكەلىپ سوقتىردى. سول سياقتى تىعىزدىق كوەففيتسيەنتىنىڭ تومەندەتىلۋىنە بايلانىستى امبۋلاتوريالار مەن ەمحانالاردىڭ قارجىلاندىرىلۋى قاجەتتى دەڭگەيدەن از, جەتكىلىكسىز. بۇل وبلىس ورتالىعىنداعى كوڭىل كۇيگە كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. ۇكىمەت بيىلدان باستاپ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايلىعىن 30%-عا كوتەرۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى. بىراق قاۋلىنىڭ بەلگىلى ءبىر تالاپتارى بار. ال جەزقازعانداعى اتالعان مەديتسينالىق ۇيىمدار سول قاۋلىنىڭ تالاپتارىن ورىنداي الماي وتىر. سوندىقتان ءبىز دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ناقتى جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, وڭ شەشىم قابىلدايدى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەيدى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءلاززات رانوۆا.
بۇل سالاعا قاتىستى كەيبىر ماسەلەلەر جەرگىلىكتى جەرلەردەگى جاۋاپتى تۇلعالاردىڭ اسىعىستاۋ, بىرجاقتى قابىلداعان شەشىمدەرىنىڭ سالدارىنان دا تۋىنداپ وتىرعانعا ۇقسايدى. مىسالى, ساتباەۆ قالاسىندا كەزىندە اۋىزەكى تىلدە «مەدسانچاست» اتانىپ كەتكەن, نەگىزىنەن «قازاقمىس» كورپوراتسياسى جۇمىسكەرلەرىنە قىزمەت كورسەتەتىن مەديتسينالىق-سانيتارلىق بولىمشە بولاتىن. لازەرمەن وپەراتسيا جاساۋ بۇرىنعى جەزقازعان وبلىسىندا ەڭ العاش ناق وسى ەمدەۋ مەكەمەسىندە ىسكە اسقان ەدى. بىرنەشە بولىمشەسى, بىلىكتى ماماندارى بار مەكەمەنىڭ قازىر تەك اتى عانا قالدى. ساتباەۆتىڭ نەگىزگى تۇرعىندارى كەنشىلەر. بارلىق شاحتا قالاعا جاقىن ورنالاسقان. وندىرىستىك جاراقات الاتىنداي جاعداي تۋىنداسا, جاقىن جەردەن جەدەل جاردەم كورسەتۋگە مەديتسينالىق-سانيتارلىق بولىمشەنىڭ تراۆماتولوگيالىق بولىمشەسى وتە قولايلى ەدى. قازىر بۇل بولىمشە جابىلعان. سوندىقتان دا كەنشىلەر تاراپىنان سول جابىلعان بولىمشەنى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى تالاپ ۇنەمى قويىلىپ كەلەدى. بىراق بۇل تالاپ ورىندالمايتىن ءتارىزدى. ويتكەنى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ل.رانوۆانىڭ ايتۋىنشا, 1974 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن مەديتسينالىق-سانيتارلىق بولىمشە عيماراتى زاماناۋي تالاپتارعا ساي تراۆموتولوگيا بولىمشەسىن اشۋعا سايكەس كەلمەيدى ەكەن. وسىندايدا «بۇدان بۇرىن سالىنعان عيماراتتا قالالىق ورتالىق اۋرۋحانا قالاي جۇمىس ىستەپ تۇر؟ سايكەس كەلمەيدى دەپ جاۋىپ تاستاي سالعانشا, زامانعا ساي جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە بولماي ما ەكەن؟» دەگەن سۇراقتار دا تۋىندايدى.
جالپى, ءلاززات نابيقىزى قازىرگى مەديتسينادا جەدەل جاردەم كورسەتۋ تەحنولوگيالارىنىڭ دامىپ كەتكەنىن, ەگەر قاجەتتىلىك تۋىنداسا, جول ۇستىندە دە قاجەتتى العاشقى جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان زاماناۋي رەانيموبيلدەردىڭ جەزقازعان مەديتسينالىق ورتالىعىندا جەتكىلىكتى ەكەنىن ايتادى. بۇل سوزدەردەن كەنشىلەر تالاپ ەتىپ جۇرگەن تراۆماتولوگيالىق بولىمشەنىڭ اشىلمايتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى ەمەس پە؟
ساتباەۆ قالالىق اۋرۋحاناسىنىڭ وزىندە دە تراۆماتولوگيالىق بولىمشە جوق, پۋنكت قانا بار. مۇنى ايتاسىز, ساتباەۆ قالاسىندا ەرەسەكتەرگە ارنالعان جانساقتاۋ ءبولىمى بولعانىمەن, بالالار جانساقتاۋ ءبولىمى جوق. ويتكەنى ءتيىستى مامان تابىلماي تۇر. مۇنداي جوقتاردى تىزە بەرسەك, تابىلا بەرەدى. مەديتسينالىق ايىقتىرعىش, ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىك, ماسكۇنەمدىككە ۇرىنعان ناۋقاستاردى ەركىنەن تىس ەمدەۋگە ارنالعان ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق مەكەمەسى دە كەرەك. ماسەلەنى ايتۋ وڭاي, شەشىمىن تابۋ قيىن. بۇل ورايدا جاڭا وبلىستىڭ دەنساۋلىق سالاسىن رەتتەۋ كوپ كۇش-جىگەردى, قاجىرلى ءىس-قيمىلدى قاجەت ەتەدى.
اۋرۋدى ەمدەۋدەن گورى, الدىن العان ابزال. وسى ورايدا وبلىس حالقىن دياگنوستيكالاۋ جانە ەمدەۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جالپى سوماسى 2,9 ملرد تەڭگە تۇراتىن وسى زامانعى 170-تەن اسا مەديتسينالىق تەحنيكا ساتىپ الۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل – ارينە, ءسۇيىنىشتى جايت.
دەگەنمەن ناق قازىرگى كەزدە ۇلىتاۋ وبلىسى دەنساۋلىق سالاسىنىڭ «ساي-سۇيەگى سىرقىراپ تۇر» دەپ دياگنوز قويۋعا بولادى. بۇل الداعى ۋاقىتتا قاتايادى, نىعايادى دەپ سەنەمىز. مينيسترلىك تاراپىنان جاڭا وبلىستاعى جاعدايعا ارنايى ءبىر تالداۋ جاسالىپ, قوسىمشا ناقتى ءىس-شارالار قابىلدانىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. قالاي بولعاندا دا, ەندىگى جەردە سىرقىراپ تۇرعانعا ەم تابىلار دەپ ۇمىتتەنەمىز.
ۇلىتاۋ وبلىسى