سالىنۋى جايلى 15 جىل بۇرىن ايتىلىپ, بيىل عانا اياقتالعالى وتىرعان الماتىداعى ۇلكەن الماتى اينالما اۆتوموبيل جولى (باكاد) 2023 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك. بۇل تۋرالى «باكاد ينۆەستيتسيا جانە وپەراتسيالار» مەكەمەسىنىڭ باسشىسى ايمان جانۇزاقوۆا حابارلادى. ايتۋىنشا, جوبانىڭ جالپى قۇنى – 743 ملن دوللار. ونىڭ 78 پايىزى – زايم قارجىسى بولسا, 22 پايىزى – جەكە قاراجات. جوبانى ءۇش قارجى مەكەمەسى – ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى, ەۋرازيا دامۋ بانكى جانە يسلام دامۋ بانكى قارجىلاندىرعان. ال قۇرىلىستى تۇركيالىق Alarko Holding جانە Makyol, كورەيالىق SK ecoplant جانە Korea Expressway Corporation كومپانيالارىنان قۇرالعان كونسورتسيۋم جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. اۆتوجول مەملەكەت مەنشىگىندەگى م ۇلىك بولىپ سانالادى.
باكاد جولى اقىلى بولادى جانە تۇسكەن قارجى مەملەكەت شوتىنا اۋدارىلادى. ال كومپانيا ءوزىنىڭ بەكىتىلگەن تولەمىن 15 جىل, 10 اي بويى جارتى جىلدا ءبىر مارتە الىپ وتىرادى.
«بۇل سوما – ينۆەستيتسيالىق جانە ەكسپلۋاتاتسيالىق شىعىنداردىڭ وتەماقىسى. سونداي-اق ۇكىمەتتەن وتەلەتىن بولىككە اكىمشىلىك شىعىندارى دا كىرەدى. تولەم Free flow جۇيەسى ەنگىزىلگەن اركالاردان (باكاد بويىندا ونداي 12 اركا بار – رەد.) وتكەن كەزدە الىنادى. وندا اۆتوكولىكتى ديناميكالىق ولشەۋ جۇيەسى ورناتىلعان. باستاپقىدا ەلىمىزدىڭ قازىرگى تاسجولدارىنداعىداي شلاگباۋمدار ۇيىمداستىرۋ كوزدەلگەن ەدى. بىراق سوڭىندا باسقارۋ اركالارى جۇمىس ىستەيتىن, جىلدامدىق شەگى دە ولشەنەتىن ەركىن قوزعالىسى بار جۇيەنى ورناتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. دەرەكتەردىڭ بارلىعى ءتيىستى ورگانعا باعىتتالادى», دەدى ايمان جانۇزاقوۆا.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, تولەمدى ءۇش وتاندىق بانك ارقىلى جاساۋعا بولادى – «بانك تسەنتركرەديت», Kaspi جانە Halyk Bank. اينالما جولداعى تاريف بويىنشا زاڭ جوباسى جاريالاندى جانە قول قويۋ كەزەڭىندە تۇر. قازىرگى ۋاقىتتا بەلگىلى بولىپ وتىرعانداي جەڭىل كولىكتەر ءۇشىن الدىن الا تولەم – 241,5 تەڭگە شاماسىندا.
تەست رەجىمى ءوتىپ, ينتەگراتسيا تولىق اياقتالعان. سونداي-اق باكاد بويىندا تۇراتىن ازاماتتاردىڭ اي سايىنعى ەسەپتىك تولەمى قالىپتاستىرىلدى. شەتەلدىك كولىكتەن اقشا جيناۋ ماسەلەسى ءالى دە پىسىقتالىپ جاتىر.
اۆتوجول اۋماعىندا 2 مەترولوگيالىق ستانسا جانە 221 كامەرا ورناتىلعان. الىنعان دەرەكتەردىڭ بارلىعى ىنتىماق اۋىلى (الماتى وبلىسى) ماڭىندا ورنالاسقان وپەراتسيالىق ورتالىققا جولدانادى. اقپارات تراسسا ماڭىندا ورناتىلعان تابلودا كورىنىس تابادى.
جالپى, تولەم سوماسى بەكىتىلگەن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە جانە ترانسپورت تۇرىنە بايلانىستى قالىپتاسادى. سونىمەن بىرگە, باكاد-قا ىرگەلەس جاتقان اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى, اتاپ ايتقاندا, ىلە, قاراساي جانە تالعار اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى بەلگىلى ءبىر ارتىقشىلىقتارعا يە بولادى. ولار ايلىق ابونەنتتىك تولەمدى پايدالانا الادى.
اۆتوجول بويىنداعى رۇقسات ەتىلگەن جىلدامدىق – ساعاتىنا 120-140 شاقىرىم. ادامدار مەن جان-جانۋارلاردىڭ تاسجول بويىنا شىعىپ كەتۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن اينالما جول تۇگەلگە جۋىق قورشالعان. اۆتوجولدىڭ ۇزىندىعى – 66 شاقىرىم جانە ۇزىناعاش, بىشكەك, شامالعان, كومسومول, تالدىقورعان, قورعاس, شەلەك جانە تالعار باعىتتارى بويىنشا 7 ترانسپورتتىق جولايرىعى ورنالاسقان. اۆتوجولدىڭ ءبىراز بولىگىندە 6 جولاقتىق قوزعالىس قاراستىرىلعان. 43 كوپىر قۇرىلىسى, ونىڭ ىشىندە تەمىر جول كوپىرى مەن جەر ءۇستى جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى سالىنعان. جول بويىندا 125 بەينە باقىلاۋ كامەراسى جانە مەملەكەتتىك نومىرلەردى تانۋعا داعدىلانعان 96 كامەرا جۇمىس ىستەيدى. اقپارات باكاد وپەراتسيالىق ورتالىعىنا بەرىلەدى. مىسالى, وسى سىنىپتاعى جولدا كولىكتەردىڭ توقتاۋى مەن جاياۋ جۇرگىنشىلەر قوزعالىسىنا تىيىم سالىنادى. ونداي اقپارات تىركەلگەن جاعدايدا دەرەۋ قۇزىرلى ورگاندارعا بەرىلەدى.
مامانداردىڭ ەسەپتەۋى بويىنشا, ۇلكەن الماتى اينالما اۆتوجولى مەگاپوليس كوشەلەرىندەگى كولىك كەپتەلىسىن 60 پايىزعا دەيىن جەڭىلدەتەدى. ودان بولەك:
قازاقستان ارقىلى وتەتىن ترانزيتتىك باعىتتاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتىپ, وتكىزۋ قابىلەتى جاقسارادى. جوبا باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي ترانسكونتينەنتالدىق ماگيسترالىنىڭ بولىگى بولعاندىقتان وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ساۋدا اياسى كەڭەيەدى. باكاد ترانزيتتىك اعىندى الماتى اۋماعىنان شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ناتيجەسىندە اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيى ازايادى. بۇدان ءارى قاراي مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك ء(مجا) بويىنشا جۇمىستاردى ورىستەتۋگە ىنتالاندىرادى. باكاد – مەملەكەتتىك كەپىلدەندىرۋ اياسىندا جۇزەگە اسىپ وتىرعان العاشقى ينفراقۇرىلىمدىق ءمجا جوباسى.جالپى, باكاد-تىڭ ورتالىق ازياداعى ءبىرىنشى حالىقارالىق مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك جوبا, سونداي-اق مۇناي-گاز سەكتورىنان تىس ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ ءبىرى.