«ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسىنىڭ كەمشىلىكتەرى ايتىلدى

قازاقستاندا 2009 جىلدان باستاپ ىسكە قوسىلعان «ديپلوممەن اۋىلعا» جوباسى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جۇمىسىن جالعاستىرىپ كەلەدى. جوبا شەڭبەرىندە جۇمىسقا ورنالاسقان مامانعا 100 اەك, ياعني 345 مىڭ تەڭگە كولەمىندە بىرجولعى جاردەماقى بەرىلەدى. ال تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن 0,1 پايىزبەن (15 جىلعا) 15 500 اەك, ياعني 5 ملن 200 مىڭ تەڭگەلىك نەسيە تۇرىندە الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى كوزدەلگەن. ءوز مىندەتتەمەسىن ورىنداپ, 3 جىل اۋىلدا جۇمىس ىستەگەن ماماندار ءتيىستى مەرزىم اياقتالعان سوڭ جۇگىن بۋىپ-ءتۇيىپ, قايتادان قالاعا كوشىپ كەتىپ جاتىر.

«اۋىلعا كوشكەن جاس ماماندار باعدارلامادان اينىپ, قالاعا قايتىپ كەتۋدىڭ سالماقتى سەبەبى - تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ الۋ قيىندىقتارى مەن ورتالىقتاندىرىلعان سۋ, گاز, جىلۋ جابدىقتالۋىنىڭ جوقتىعى. ناتيجەسىندە كوپتەگەن اۋىل تۇرعىندارى ءالى كۇنگە دەيىن تاجىريبەلى مۇعالىمسىز, بىلىكتى دارىگەرسىز وتىر. مەملەكەتتەن بولىنەتىن ءبىر رەتتىك 345 مىڭ تەڭگە نەگە جەتەدى؟ قازىرگى اۋىلداعى ازىق-ت ۇلىك قالاداعى قۇنمەن بىردەي. ۇيگە دەپ ءبولىنىپ بەرگەن 5 ملن تەڭگەگە ءۇي ساتىپ الا الاسىز با؟ الدە جوبا شەڭبەرىندە اۋىلعا كوشىپ بارعان مامان سول اۋىلدا كۆارتيرانت بولۋ كەرەك پە؟», دەدى «جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى» فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ناۋرىز سايلاۋ.

وسى ورايدا دەپۋتاتتار اۋىلدىق جەرلەرگە بارعان ماماندارعا جاعداي جاساۋ ماقساتىندا كەلەسى ۇسىنىستاردى العا تارتتى.

ماماندارعا بەرىلەتىن ءبىر رەتتىك كوتەرمە جاردەماقىنى ءار وتباسى مۇشەسىنە, ياعني ادام باسىنا مىڭ جارىم اەك - 500 020 تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ; «ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسىنىڭ كريتەريلەرىنە تۇزەتۋ ەنگىزۋ. اتاپ ايتقاندا, جاس ماماندارعا تۇرعىن ءۇي ءۇشىن 5 ملن كرەديت بەرگەنشە, جاڭا ۇيلەر سالىپ بەرۋ  نەمەسە تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا جانە سالۋعا بەرىلەتىن نەسيە مولشەرىن اۋىلدىڭ, ەلدى-مەكەندەردىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسقان جەرىنە بايلانىستى 3 مىڭ اەك - 10 ملن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋ. باعدارلاما اياسىندا اۋىلدىق جەرلەرگە باراتىنداردىڭ 70%-ى جاس وتباسىلار بولعاندىقتان, مىندەتتى ەڭبەك ءوتىلىمىن 3 جىلدان 5-7 جىل ارالىعىنا دەيىن ۇزارتۋ. باعدارلامانىڭ اۋقىمىن كەڭەيتىپ, وعان مونوقالالار مەن شاعىن قالالاردى ۇسىنىسقا ەنگىزۋ.

 

ارۋجان ناعاشىباي,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى