بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قىتايدىڭ CCTV تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
– ادىلدىكتى تۋ ەتكەن جاڭا قازاقستان قۇرعىڭىز كەلەتىنىن تالاي رەت ايتتىڭىز. ءوزىڭىزدىڭ ەل باسقارۋ فيلوسوفياڭىز تۋرالى قىسقاشا ايتىپ وتسەڭىز. جالپى, قازاقستاندى قاي باعىتتا دامىتقىڭىز كەلەدى؟
– مەن ەلىمنىڭ ەۋرازيا قۇرلىعىندا ءجۇرىپ جاتقان ۇدەرىستەردىڭ ورتاسىندا بولعانىن قالايمىن. قازاقستان الەمنىڭ وسى بولىگىندەگى ساۋدا جولدارى مەن حالىقارالىق قاتىناستاردى رەتتەۋدە اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. قازاقستاننىڭ بولاشاعى جارقىن بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. سول سەبەپتى ەلىمدى ەكونوميكاسى دامىعان, وزىق ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمدى جۇمسايمىن.قازاقستان وسىنداي سىرتقى ساياسات ۇستانسا, تابىسقا جەتەدى. بەيبىتشىلىكتى جاقتاۋ, بارلىق ەلمەن ءتيىمدى دوستىق قاتىناستا بولۋ ءبىزدىڭ تاريحي تاعدىرىمىزعا جازىلعان. ەڭ الدىمەن, كورشىلەس ەلدەرمەن اراداعى دوستىعىمىزعا باسا ءمان بەرەمىز. بۇل رەتتە قىتاي اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
– ەندى اڭگىمەمىزدى قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى قاتىناستار ماسەلەسىنە قاراي بۇرايىق. قارىم-قاتىناستاردى ەكى تاراپ تا تۇراقتى ءارى جان-جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك رەتىندە سيپاتتايدى. نەگىزى, بۇل – قىتايدىڭ سىرتقى ساياساتىندا ەرەكشە جاعداي. وسى تەرميننىڭ قالىپتاسۋىنا ءوز ۇلەسىڭىزدى قوسقانىڭىزدى بىلەمىن. جالپى, قازاقستاننىڭ قازىرگى سىرتقى ساياساتىندا قىتايدىڭ ورنى قانداي؟
– قىتاي ءبىزدىڭ سىرتقى ساياساتىمىزدا اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. 2019 جىلى قىركۇيەك ايىندا مەن قىتايعا مەملەكەتتىك ساپارمەن باردىم. ءبىز قحر توراعاسى سي تسزينپينمەن ناتيجەلى كەلىسسوز جۇرگىزدىك. حالىقتارىمىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋ ءۇشىن ەكى جاققا دا ءتيىمدى ساياسات جۇرگىزۋ جونىندە ۋاعدالاستىق. دەمەك, ءبىز ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى, ماڭگى دوستىقتى نىعايتا ءتۇسۋىمىز كەرەك. بۇل قازاق حالقىنىڭ مۇددەسىنە, ناقتىراق ايتقاندا, ۇزاقمەرزىمدى مۇددەسىنە تولىق ساي كەلەدى. مەن وسىنداي ساياساتتى بەرىك ۇستانۋعا نيەتتىمىن. جاقىن كورشىمىز – قىتايمەن اراداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ ماڭىزدى ەكەنى ءسوزسىز.
– قىتاي مەن ورتالىق ازيا ەلدەرى ءبىر-بىرىمەن جاقىنداسا ءتۇستى دەگەن پىكىرلەر بار. وسىعان بايلانىستى نە ايتاسىز؟ وسىنداي گەوساياسي تەپە-تەڭدىك جاعدايىندا ەلدەردىڭ جاقىنداي تۇسۋىنە الاڭداۋشىلىق بىلدىرۋشىلەر دە جوق ەمەس.
– بۇل جونىندە ەشقانداي كۇماندى پىكىر بولماۋعا ءتيىس. سەبەبى ءبىزدىڭ نيەتىمىز – ءتۇزۋ ءارى شىنايى. قىتاي ەكونوميكاسى الەمدە ەكىنشى ورىندا تۇر. سوندىقتان قىتايدىڭ اتقاراتىن ءرولى جوعارى جانە ءسىزدىڭ ەلىڭىزبەن جاقسى قارىم-قاتىناستا بولامىز.
- جالپى, ەكىجاقتى ەكونوميكالىق قاتىناستاردى الداعى ۋاقىتتا قالاي دامىتقىڭىز كەلەدى؟ – ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق سالاسىندا كەرەمەت ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدىك. بىراق ءبىز العا قاراي جىلجۋىمىز كەرەك. سوندىقتان مەن قىتاي وركەنيەتىنىڭ بەسىگى سانالاتىن سيان قالاسىنا جاسايتىن الداعى ساپارىمنان ءۇمىتىم مول. بىزگە جاڭا كەلىسىمدەر, جاڭا مامىلەلەر قاجەت. سەبەبى ءبىز ءبىر ورىندا قالىپ, ناتيجە كۇتىپ وتىرماۋىمىز كەرەك. وسىناۋ كۇردەلى الەمدە ەكونوميكالىق بايلانىستارىمىزدى نىعايتۋعا كۇش سالۋعا ءتيىسپىز. مەن ەكى ەل جاستارىنىڭ ىنتىماقتاستىعى مەن دوستىق قارىم-قاتىناسىن دامىتۋعا نيەتتىمىن. جاس بۋىن ءبىرىن-ءبىرى جاقسى ءبىلۋى قاجەت.