كوشىپ كەلۋشىلەر قولداۋعا ءزارۋ

جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جا­نە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باس­قار­ماسىنىڭ باسشىسى رينات ەلجا­سوۆ­تىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءبارى دە تاس­تاي. ونىڭ بەرگەن انىقتاماسى بويىن­شا, كەلگەندەردىڭ اراسىنان ەڭ­بەك­كە قابىلەتتى 974 ادامنىڭ 820-سى جۇمىسپەن قامتىلىپتى. ونىڭ ىشىندە 652-ءسى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. الايدا قاي اۋداندا, قانداي ەلدى مەكەندەردە قانشا ادامنىڭ جۇمىسپەن قامتىلعانى بەلگىسىز. دەمەك, ولارعا بارىپ, جاعدايلارىن دا بىلە المايمىز. قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ اراسىنان 168 ادام كاسىپكەرلىكپەن اينالىسا باستاعان ەكەن, سونىڭ ىشىندە 111-ىنە 136 ملن تەڭگەنىڭ قايتارىمسىز گرانتتارى مەن نەسيەلەرى بەرىلگەن. بىراق ولاردىڭ دا ناقتى كىم ەكەنى, نەمەن اينالىسىپ جۇرگەندەرى ايتىلمايدى. ايتەۋىر اقشا بولگەندەرىن اۋىز تولتىرىپ جەتكىزگەن. ر.ەلجاسوۆ بيىل 2 660 قونىس اۋدارۋشى مەن 136 قانداستى قابىلداۋ جوسپارلانعانىن تىلگە تيەك ەتتى. «قازىر ولاردى قانداي ەلدى مەكەندەرگە قونىستاندىرۋدى جوسپارلاپ قويدىق. بارىنە دە كورسەتىلەتىن ماتەريالدىق كومەكتەر, كوشىپ كەلۋ شىعىنى ءۇشىن بەرىلەتىن سۋبسيديا جانە تۇرعىن ءۇيدى جالداۋعا بەرىلەتىن شىعىن بەلگىلەنگەن», دەيدى ول. الايدا قانداي ەلدى مەكەندەر ەكەنى تاعى دا ناقتىلانباعان.

بيىل قونىس اۋدارۋشىلارعا تۇر­عىن ءۇي سالۋعا, يپوتەكانىڭ العاش­قى جارناسىن تولەۋگە 4 ملن تەڭگە­نىڭ سەرتيفيكاتىن بەرۋ دە قاراستى­رى­لىپتى. بۇل – قونىس اۋدارۋشى ءۇشىن بۇرىن­عىنىڭ ۇستىنە قوسىلعان ۇلكەن جەڭىلدىك, تەك سونى پايدالانعاندار سولتۇستىككە ءسىڭىپ, ەل مەن جەرگە تەرىن توگىپ قىزمەت قىلسىن دەڭىز. ايت­پەسە, جەڭىلدەتىلگەن دۇنيەنى الىپ, زىتىپ وتىراتىندار دا جەتكى­لىكتى. وندايلاردى سوتقا بەرىپ, مەملەكەتتىڭ اقشاسىن قايتارۋدىڭ اۋرە-سارساڭدارى دا كوپ بولىپ جاتىر. سونداي سوتقا تارتىلعانداردىڭ ءبىرى سەرىك دەگەن جىگىت «سولتۇستىكتىڭ سۋىعىنان قورقىپ, قاشتىم», دەيدى. وزىندەي ادامدار, ونىڭ ىشىندە جاس بالالارى تۋىپ-ءوسىپ جاتقاندا تەپسە تەمىر ۇزەتىن جىگىتتە نە قىلعان قورقىنىش ەكەنىن تۇسىنە المايسىڭ. شىنىندا, مۇندايلاردىڭ قاجىرىن كوتەرەتىن قايراتى تومەن, ەڭ باستىسى جالقاۋلىق ەكەنى دە ءسوزسىز.

بيىل وبلىسقا 483 ادامدىق 148 وتباسى كوشىپ كەلىپ جاتىر ەكەن, ولاردىڭ اراسىنان سۋىقتان قورقاتىندار شىق­پا­سا ەكەن دەگەن تىلەك بار. وسى كەلگەن­دەردىڭ 31 پايىزى – استانادان, 26 پا­يى­زى – تۇركىستان وبلىسىنان, 11 پايى­زى – شىمكەنت قالاسىنان. ازىرگە كەلگەن قانداستاردىڭ سانى 48 ادامدىق 25 وت­باسى عانا. ولاردىڭ ىشىندە 24 ادامى بار 18 وتباسى رەسەيدەن قونىس اۋدارعان.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋ مينيسترلىگى 2023-2025 جىلدارى سولتۇستىككە 8 مىڭ ادامدى قو­نىس­تاندىرۋدىڭ جول كارتاسىن جا­سا­­دى. وسى كارتانىڭ شەڭبەرىندە 3 مىڭ جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ءتيىس 11 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسى­رۋ قاراستىرىلعان. كارتا وڭتاي­لى ىسكە اسىرىلسا, قونىس اۋدارۋشى اعايىننىڭ سانى دا ارتا تۇسەر ەدى دەگەن ءۇمىت بار.

جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسى قاعازدا جازىلعان اقپارىنا قاراعاندا اينا قاتەسىز. بىراق وندا كوڭىل قوشى كورىنبەيدى. ناقتى ايتقاندا, جەكە ادامدارمەن قالاي جۇمىس ىستە­لىنگەنى, قانداي پروبلەمالاردىڭ تۋىن­داعانى ايتىلمايدى. دەمەك, وندايلاردى وزدەرى دە كەرەك قىلماعان سياقتى, تەك تولىپ جاتقان ساندار عانا. سونىمەن قاتار ءبىز باسقارما باسشىسى ر.ەلجاسوۆتان 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسىنىڭ ورىندالۋ بارىسىن سۇراعان ەدىك. جوباعا بىلتىر 19 مىڭ ادام قاتىسىپ, سونىڭ ىشىندە 11 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلعانىن بىلدىك. ال بيىل وعان 6 مىڭ ادام تارتىلىپ, سونىڭ 5 مىڭى تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستىرىلماقشى.

«جاستاردىڭ جۇمىسقا تۇرۋ مۇم­كىندىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءبىز قالا مەن اۋدان ورتالىقتارىنداعى وقۋ ورىندارىندا جانە جۇمىس بەرۋشىنىڭ جۇ­مىس ورىندارىندا جۇمىسشى كادر­لارىن 6 ايدا دايىندايتىن كۋرستار اش­تىق. بىلتىر ولاردا 375 ادام وقىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ تراكتوريست-ماشينيست, ەلەكتر جانە گاز دانەكەرلەۋشى, اعاش وڭدەۋ ستانوك­تارىنىڭ ماماندارى, ساتۋشىلار, كونديتەرلەر, تومەنگى بىلىكتى بۋحگالتەر ماماندىقتارىن الدى», دەدى باسقارما باسشىسى.

مۇندا وقىعاندارعا 21 800 تەڭگە كولەمىندە ستيپەنديا دا تولەنەدى ەكەن, ءتىپتى كولىكپەن كەلۋ شىعىنىنا 13 800 تەڭگە جانە قالادان تىس جەرلەردەن كەلىپ, پاتەر جالدايتىندارعا ايىنا 34 500 تەڭگە پاتەر شىعىنى دا قاراستىرىلعان كورىنەدى. ەندەشە وقىمايتىن نەسى بار؟ الايدا بۇل ىستە دە جۇمىسپەن قامتۋ باسقارماسى بۇ­رىن­عى سارىنمەن, جوعارىدان تۇسكەن تاپسىرمامەن عانا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانى كورىنىپ تۇر. ايتپەسە, وب­لىسقا قاجەتتى جاڭا جۇمىسشى كادر­لاردى دايىنداۋعا ۇمتىلىس جاسار ەدى. وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا قۇرىلىس ورىندارىن ارالاعان وبلىس اكىمى ايداربەك ساپاروۆ تاس قالاۋ­شىلاردىڭ قات ەكەنىن ايتقان بولاتىن. ول ءوز سوزىندە وسى جۇمىستى ساپالى اتقارعاندار ءبىر كۇندە 90 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تابىس تابۋعا بولاتىنىن دا اتاپ ءوتتى. «تاس قالاۋشى ماماندىعىن قالاعان جان ونى ەكى اي عانا وقىپ, يگەرىپ الۋىنا بولادى. قۇرىلىس كومپانيالارى 1 شار­شى مەتر قالانعان كىرپىشكە 18 مىڭ تەڭگە تولەۋگە ءازىر. ال ءبىر تاس قا­لاۋشى ورتا ەسەپپەن كۇنىنە بەس شارشى مەتر كىرپىش قالاي الادى؟ بۇل دەگەنىڭىز – 90 مىڭ تەڭگە اقشا. قول-اياعى بالعاداي كوپتەگەن جىگىتتەر ايى­نا 80-90 مىڭ تەڭگە تولەيتىن كۇزەت سياقتى جەڭىل جۇمىستاردا جۇرەدى. ودان دا قۇرىلىستىڭ جۇمىسشى ما­مان­دىقتارىن ۇيرەنىپ السا, وتباسىنا قانشاما تابىس اكەلەر ەدى», دەگەن ەدى ايداربەك سەيپىل ۇلى. سونىمەن بىرگە ول بيىل وبلىس 24 مىڭ ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن ايتقان. وڭىردە جاڭادان 10 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلماق. وسىعان وراي ءتيىستى قىزمەتتەرگە جۇ­مىسشى ماماندىقتارىن دايىندايتىن قىسقامەرزىمدى كۋرستار اشۋدى تاپسىرعان.

ال وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋ باسقارماسى ءالى كۇنگە تاس قالاۋشى ماماندىقتارىن دايىندايتىن كۋرس­تار اشۋعا نيەت تانىتا الماي كەلە جاتقانى بەرگەن انىقتاماسىنان كورى­نىپ تۇر. ايتىلعان سىننان, ۇسىنىل­عان پىكىردەن بىردەن قورىتىن­دى شىعارۋعا سامارقاۋلىق بار ەكەندىگى ءسوزسىز. الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلەلەر دە شەشىلەر دەگەن ۇمىت­تەمىز.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى