ەلىمىزدە زاڭسىز يەلىككە وتكەن جەر تەلىمدەرىن حالىق يگىلىگىنە قايتارۋ ءىسى جالعاسىپ جاتىر. جاقىندا الماتى وبلىسىنىڭ پروكۋرورى بەرىك اداموۆتىڭ توراعالىعىمەن جەر زاڭناماسىن ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا القا وتىرىسى ءوتىپ, باسقوسۋدا جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ مەن زاڭسىز الىنعان جەرلەردى قايتارۋ تاقىرىپتارى تالقىلاندى. ناتيجەسىندە الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىنداعى زاڭسىز جەكەشەلەنگەن جانە پايدالانىلماي جاتقان بىرقاتار نىسان مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى.
زاڭ ازاماتتاردىڭ بارىنە بىردەي قىزمەت ەتۋگە ءتيىس. بۇعان دەيىن ورىن العان «بارماق باستى, كوز قىستى» ارەكەتتەر اشكەرەلەنىپ, جەر تەلىمدەرىن زاڭعا قايشى مەنشىكتەۋ فاكتىلەرىنە قاتىستى تەكسەرۋ جۇمىستارى قارقىن الا باستادى. بۇل جولى پروكۋراتۋرا بولات نازارباەۆ پەن ءاليا نازارباەۆاعا تيەسىلى بىرقاتار شۇرايلى جەردىڭ مەملەكەت مەنشىگىنە وتكەنىن مالىمدەدى.
قۇزىرلى ورگان وكىلدەرى حابارلاعانداي, جالپى اۋدانى 2 مىڭ گەكتار بولاتىن جەر تەلىمدەرى الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل جانە قاراساي اۋداندارىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان. «جاندانۋ» شارۋا قوجالىعى يەمدەنىپ كەلگەن قۇيقالى جەر جامبىل اۋدانىنىڭ جەر قورىنان ءبولىنىپتى. دەگەنمەن تەكسەرىس ناتيجەسىندە كاداسترلىق قۇجاتتا ەكى قاۋلى بويىنشا دا جالداۋ شارتتارى تىركەلمەگەن. ال مجك ااج بازاسىندا بۇل تۋرالى مالىمەتتەر مۇلدە جوق. شارۋا قوجالىعىنىڭ جالعا الۋ شارتى دا بولماي شىققان. ءبىر قىزىعى ءا. نازارباەۆاعا تيەسىلى قوجالىققا جەر تەلىمىن بەرۋ كەزىندە زاڭناما تالاپتارى ورەسكەل بۇزىلىپ, ءتىپتى ساۋدا-ساتتىق تا وتكىزىلمەگەن.
«جەر تەلىمىن بەرۋ تۋرالى شەشىم شىعارار الدىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان ولاردى تەرريتوريالىق بەلگىسىنە سايكەس مالىمدەلگەن نىسانالى ماقساتى بويىنشا يگەرىلۋ-يگەرىلمەۋ جاعدايىن ايقىنداۋعا, جەر تەلىمىن الدىن الا تاڭداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا, جەر كوميسسياسىنىڭ قورىتىندىسىن دايىنداۋعا, جەرگە ورنالاستىرۋ جوباسىن ازىرلەۋى جانە بەكىتۋگە ءتيىس ەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بۇل جۇمىستاردى شەشىم قابىلداعانعا دەيىن جۇرگىزبەگەن, ءسويتىپ جەر بەرۋ ءتارتىبى بۇزىلعان», دەلىنگەن الماتى وبلىسىنىڭ مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق ەكونوميكالىق سوتىنىڭ مالىمدەمەسىندە. وسىلايشا, 2014 جىلعى 15 قاڭتارداعى №4 جەر تەلىمىن ساتىپ الۋ-ساتۋ شارتى جارامسىز دەپ تانىلدى.
بۇل تۇرعىدا جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر مەن ءتيىستى باسقارمالاردىڭ زاڭ تالابىنا كوز جۇما قاراعانىن ايتۋ كەرەك. ماسەلەن, قاراساي اۋدانىنىڭ ۇشقوڭىر اۋىلدىق وكرۋگىندە ورنالاسقان كولەمدى جەر ب.نازارباەۆقا جەكە ورمان شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ۇسىنىلعان. الايدا پروكۋراتۋرا اتالعان ۋچاسكەنى جەر زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن بۇزا وتىرىپ بەرىلگەنىن ناقتىلادى. قاراساي اۋدانىنىڭ الماتى قالاسىمەن شەكتەسەتىن تۇسىندا ورىن تەپكەن بۇل جەر تەلىمىن پايدالانۋ ءتارتىبى مەن رەجىمىن ۇكىمەت انىقتاۋعا ءتيىس بولعان. مۇنداعى تاعى ءبىر شيكىلىك, جەرگە ورنالاستىرۋ جوباسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ قۇقىق بەرۋ تۋرالى شەشىمى قابىلداعاننان كەيىن ازىرلەنىپ, بەكىتىلگەن.
وسىعان دەيىن دە بەلگىلى تۇلعالارعا تيەسىلى جەر تەلىمدەرىنە قاتىستى داۋلى ماسەلەلەر قوعامدا قىزۋ تالقىلانعان ەدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى الماتى قالاسىندا جەر زاڭناماسىن بۇزۋدىڭ 33 دەرەگى تىركەلگەن بولسا, بۇل شيكىلىكتىڭ 31 دەرەگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەنشىسىندە. «كوسەۋى ۇزىننىڭ قولى كۇيمەس» دەگەندەي, الماتى اكىمدىگى تاراپىنان – 11, قالالىق جەر قاتىناستارى باسقارماسى – 15, «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» كورپوراتسياسىنان 5 زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالعان. ءۇش تۇلعا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, ايىپپۇل ارقالاعان.
ەلدەگى ەلەۋلى وزگەرىستەر جەكە تۇلعالاردىڭ مۇددەسىنە ەمەس, حالىق يگىلىگىنە قىزمەت ەتسە يگى. كەيدە ءبىر زاڭسىز شەشىم بىرنەشە كەلەڭسىز جايدىڭ تۋىنداۋىنا اكەلىپ جاتادى. كەيىنگى ۋاقىتتارى مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردىڭ جولىن كەسۋگە ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى ءۇن قوسىپ ءجۇر. قاراپايىم حالىقتىڭ ادىلەتتى قوعام ورناتۋعا بەلسەنە ارالاسۋى پرەزيدەنت ايتقان يگى ناتيجەلەردىڭ جۇيەلى جۇزەگە اسۋىن جاقىنداتا تۇسپەك. ال قۇزىرلى ورىندار بۇل باعىتتاعى جۇمىس ءارى قاراي جالعاسا بەرەتىنىن ايتادى.
الماتى