ەلىمىزدەگى ءۇش ءىرى مۇناي وڭدەۋشى زاۋىتتىڭ ءبىرى شىمكەنتتەگى «پەتروقازاقستان ويل پروداكتس» جشس كوكتەمنىڭ باسىندا جوسپارعا ساي اعىمداعى جوندەۋگە بايلانىستى ءوندىرىسىن ۋاقىتشا توقتاتقان ەدى. ەندى جوندەۋ مەزگىلىنىڭ ءبىتىپ, قوندىرعىلاردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنىڭ اياقتالۋىنا وراي كاسىپورىن بۇرىنعىداي قىزمەتىنە قايتا كىرىسىپ وتىر. بۇل جونىندە زاۋىت باسشىلىعى ارنايى مالىمدەمە جاسادى.
«وزدەرىڭىز بىلەتىندەي مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا جوسپار بويىنشا جوندەۋ جۇمىستارى 15 ناۋرىزدان 8 ساۋىرگە دەيىن تۇعىن. ءبىز 7 ساۋىردە جۇمىستاردىڭ ءبارىن تولىق بىتىردىك. باستاپقى مۇناي وڭدەۋ قوندىرعىسىن مەرزىمىنەن ءبىر كۇن بۇرىن, كاتكرەكينگ قوندىرعىسىن 5 كۇن بۇرىن جوندەپ قويدىق. قازىرگى تاڭدا 17 700 توننا مۇناي وڭدەپ جاتىرمىز. ودان شىعاتىن ونىمدەردەن 6 200 توننا بەنزين, 5 600 دوننا ديزەل وتىنىن, 1 150 توننا اۆياكەراسين جانە 820 توننا سۇيىقتالعان گاز الىپ وتىرمىز. ءساۋىر ايىنا بەكىتىلگەن جوسپار بويىنشا 366 مىڭ توننا مۇناي وڭدەۋىمىز كەرەك. ءسويتىپ, 11 مىڭ توننا بەنزين, 115 مىڭ توننا ديزەل وتىنىن, 19 مىڭ توننا اۆياكەراسين جانە 15 مىڭ توننا سۇيىقتالعان گاز ءوندىرۋىمىز قاجەت», دەدى «پەتروقازاقستان ويل پروداكتس» جشس-نىڭ تەحنيكالىق ديرەكتورى باقىت ەرىگەنوۆ.
زاۋىت بۇگىنگى تاڭدا ءوزىنىڭ ءجۇز پايىزدىق قۋاتىنا شىقتى. تاۋلىگىنە 17 700 توننا مۇناي وڭدەۋ بۇل زاۋىتتىڭ ەڭ جوعارعى قۋاتى سانالادى. ونىمدەردىڭ بارلىعى دا تەك ىشكى نارىققا جونەلتىلىپ جاتىر. ماسەلەن, 10 ساۋىردە 1600 توننا ديزەل وتىنى, 220 توننا سۇيىقتالعان گاز ءوندىرىلدى. بۇل ونىمدەر تولىقتاي تۇركىستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىنىڭ نارىعىنا شىعارىلدى.
زاۋىتتى مەزگىلى كەلگەندە جوندەۋ جۇمىسىنا قويۋ قاۋىپسىزدىك ءۇشىن ماڭىزدى ءىس دەپ سانايدى كومپانيانىڭ تەحنيكالىق ديرەكتورى ب.ەرىگەنوۆ. وڭتۇستىكتە جازدا كۇن قاتتى ىسيتىن بولعاندىقتان, ماسەلەن, توڭازىتقىشتاردى دەر كەزىندە تازالاپ وتىرۋ قاجەت. كاسىپورىن تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن وسىنداي جوندەۋ جۇمىستارىن ۋاقىتىلى جۇرگىزىپ وتىرۋ كومپانيانىڭ باستى مىندەتىنە كىرەدى. نەگىزىندە اعىمداعى جوندەۋ جىلىنا ءبىر رەت, ال كۇردەلى جوندەۋ ءۇش جىلدا ءبىر مارتە جاسالۋعا ءتيىس. شىمكەنتتەگى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى 2018 جىلدان باستاپ 2021 جىلعا دەيىن كۇردەلى جوندەۋسىز ءۇش جىل قاتارىنان توقتاماي جۇمىس ىستەگەن. ياعني 2021 جىلى سوڭعى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن. ال اعىمداعى جوندەۋ بيىل عانا ىسكە اسىرىلىپ وتىر. بىلتىر زاۋىت ىركىلىسسىز ءونىم وندىرگەن.
«جوندەۋ جۇمىستارىن تەزىرەك بىتىرۋگە اسىقتىق. ويتكەنى وزدەرىڭىز كورىپ وتىرعانداي ىشكى نارىقتا ديزەل وتىنى, سۇيىقتالعان گاز جەتپەي جاتىر. سول ءۇشىن جۇمىستاردى ەرتەرەك اياقتادىق. ىشكى نارىقتا قالىپتاسقان جاعدايدى ەسكەرە كەلە ماماندار كۇندىز-ءتۇنى دەمالماي جوندەۋمەن اينالىستى. مۇنىڭ ءبارى تۇتىنۋشىنىڭ ەسەبى ءۇشىن جاقسى بولعانىمەن, كومپانياعا كىشكەنە شىعىندار اكەلدى. دەگەنمەن ىشكى نارىقتا تۇراقسىزدىقتىڭ تۋىنداماۋى – ەڭ باستى ماسەلە», دەدى كاسىپورىننىڭ تەحنيكاعا جاۋاپتى باسشىسى ب.ەرىگەنوۆ.
كاسىپورىن جوندەۋ جۇمىستارىنا كەتپەي تۇرىپ نارىقتىڭ جوعارى سۇرانىسىن ەسكەرە وتىرىپ, الدىن الا قاجەتتى مۇناي ونىمدەرىنىڭ قورىن جاساقتاپ قويعان. الايدا سونىڭ ءوزى ىشكى نارىققا اسەر ەتىپ, ديزەل وتىنى مەن سۇيىقتالعان گازعا قاجەتتىلىكتى بىردەن سەزدىردى.
سونىمەن بىرگە تەحنيكالىق ديرەكتوردىڭ ايتۋىنشا, ۇكىمەت تاراپىنان الداعى ۋاقىتتا كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىعىن 12 ملن تونناعا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل بىلايشا ايتقاندا ەلىمىزدەگى ءتورتىنشى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنا تەڭ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا اتالعان جوسپار پىسىقتالىپ جاتقانعا ۇقسايدى. كاسىپورىننىڭ تەحنيكا سالاسىنا جاۋاپتى باسشىسى جوبانى ناقتى ىسكە اسىرۋ شامامەن 6-7 جىلدى الاتىنىن ايتتى. جاڭا كاسىپورىننىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى جاسالىپ, ول مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكىزىلگەن ۋاقىتتا ناقتى مەرزىمى بەلگىلى بولماق.
ءبىر انىعى, بيىل جىل باسىندا شىمكەنتكە ىسسپارمەن كەلگەن ەلىمىزدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ كاسىپورىن جۇمىسىمەن تانىسىپ, الداعى جوسپار تۋرالى ءبىراز وي بولىسكەن ەدى. ۇكىمەت باسشىسى سۇحبات بارىسىندا ەلىمىزدە جىل سايىن مۇناي ونىمدەرىن تۇتىنۋ ارتىپ كەلە جاتقانىن, اسىرەسە ەگىن ەگۋ جانە جيناۋ جۇمىستارى مەن جىلىتۋ ماۋسىمى كەزەڭدەرىندە سۇيىق وتىنعا دەگەن سۇرانىس ەسەلەنە تۇسەتىنىن باسا ايتقان.
«قازىرگى ۋاقىتتا قاجەتتىلىكتىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرە وتىرىپ, شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ شيكىزات وڭدەۋ قۋاتىن جىلىنا 6 ملن توننادان 9 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋ ماسەلەسى پىسىقتالىپ جاتىر. بۇل ىشكى نارىقتى تولىعىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن شەشىپ قانا قويماي, سونداي-اق قالا تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەدى», دەگەن ەدى پرەمەر-مينيستر.
جالپى, ۇدەمەلى-يندۋستريالدى يننۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن جاڭعىرتۋ جوباسىن ىسكە اسىرعاننان كەيىن شيكىزاتتى وڭدەۋ تەرەڭدىگى ارتىپ, مۇناي وڭدەۋ بويىنشا زاۋىتتىڭ قۋاتى جىلىنا 6 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايدى. جانە تاۋارلى سۇيىقتالعان گاز, پروپان پروپيلەن جانە بۋتان بۋتيلەن فراكتسياسى ەۋرو4, ەۋرو5 ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن اۆتوبەنزين كومپونەنتى سياقتى جوعارى ساپالى ونىمدەردى شىعارۋ قامتاماسىز ەتىلدى. جاڭعىرتۋ زاۋىتتىڭ جىلىنا 6 000 مىڭ توننا قۋاتىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە, ءمولدىر مۇناي ونىمدەرىن, سۇيىلتىلعان كومىرسۋتەك گازدارىن ءوندىرۋدى جىلىنا 211 مىڭ تونناعا, ال اۆتوبەنزيندەردى جىلىنا 1 282 تونناعا, اۆياتسيالىق وتىندى جىلىنا 146 مىڭ تونناعا جانە ديزەل وتىنىن 724 مىڭ تونناعا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. سونداي-اق سوڭعى ءۇش جىلدا زاۋىتتىڭ بەنزين ءوندىرىسى 2,1 ملن تونناعا, اۆياكەروسين ءوندىرىسى 340 مىڭ تونناعا, ديزەل وتىنى 1,9 ملن تونناعا دەيىن ارتقان. ءونىم تولىقتاي ىشكى نارىققا وتكىزىلەدى. قورىتا ايتقاندا, «پەتروقازاقستان ويل پروداكتس» جشس زاۋىتى بۇگىنگى تاڭدا ىشكى نارىقتىڭ 40 پايىزىن قاجەتتى مۇناي ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر.
شىمكەنت