«Quiz» ويىندارى نەسىمەن قىزىق؟

قازىر «بىلەكتى – ءبىردى, ءبىلىمدى – مىڭ­دى جىعار» دەگەن ماقالدىڭ ادىل­دىك قۇرعان زامانى. بۇرىن تەلەديدار­دان قىزىقتاپ كورگەن «ميل­ليون كىمگە بۇيىرادى؟», ء«ححى عاسىر كوشباسشىسى» سىندى باعدارلاما­لاردىڭ تيپولوگياسى شىنايى ومىرگە وتكەلى قاشان. سودان بولار سەنبى-جەكسەنبى سايىن كافە-باردا جاعالاي توپتاسقان جاستى كوپ بايقاپ ءجۇرمىز. استانانىڭ وزىندە 2 قازاقشا, 3 اعىل­شىن, 6 ورىس تىلىندە «Quiz» ويىندارى تۇراقتى ۇيىمداستىرىلادى. ءبارىنىڭ ماقساتى ءبىر – جاستاردىڭ وي-ءورىسىن, ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ, بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋگە جاردەمدەسۋ.

– بۇرىننان سەمەيدەگى «TezTap» ويىن­دارىنىڭ قاتىسۋشىسىمىن. ودان بولەك, «قازاقشا Quiz», «Bastime» ويىندارىنىڭ چەمپيونىمىن. مۇنداي زياتكەرلىك سايىستار جاڭا دوس, قىزىق­تى ورتا تابۋعا كومەكتەسەدى. ءوزىم ءبىر ويىندى دا قالت جىبەرمەي بارۋعا تىرىسامىن. كوپ بولسا, قالتاڭنان 1000-3000 تەڭ­گەڭ كەتەر, باستىسى ميىڭ سەرى­گىپ, ونىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەۋىنە سەپ بولادى, – دەيدى ينتەللەكتۋالدى سايىس­تىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى نۇر­جان ومىرباەۆ.

جالپى, «Quiz» ءسوزى اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان ۆيكتورينا, ساۋال­داما دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ويىن رەتىندە شامامەن 1975 جىلدار­دا تانىمال بولا باستادى. مۇندا قاتىسۋشىلار توپ بولىپ بىرىگىپ, سۇراقتارعا تاپقىرلىقپەن تەز ءارى شاپ­شاڭ 30-60 سەكۋندتا جاۋاپ بەرۋدەن بولەك, لوگيكامەن دە سىنالادى. جارىستىڭ ورتاشا ۇزاقتىعى – 2-2,5 ساعات. ينتەللەكتۋالدىق الاڭدا شامامەن 35-50 سۇراق قويىلادى. ەۋرو­پادا زياتكەرلىك ويىن وتكەن عاسىردا قانا­تىن كەڭگە جايسا, كورشىلەس رەسەيدە بۇل 2010 جىلدىڭ ورتاسىندا عانا اۋدي­توريا جيناعان.

– ەلىمىزدە مۇنداي فورماتتاعى ءارتۇرلى ينتەللەكتۋالدىق سايىس بۇ­رىن­نان بار. كورشىلەس, شەتەلدەردىڭ باع­دارلامالارىن اۋدارىپ تا, تەلەدي­داردان دا كورىپ ءجۇرمىز. وقۋشى, ستۋدەنت كەزىمىزدە قاتىسىپ تا كوردىك. بۇگىندە «قازاقشا Quiz» زياتكەرلىك سا­يىسى – رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە جاستار اراسىندا كەڭ تانىمال ويىننىڭ ءبىرى. جالپى, قازاق تىلىندە كۋيز ويىندارى 2020 جىلدان باستاپ وتكىزىلەدى. ءوز باسىم 2014 جىلدان باستاپ, اتىراۋدا «نە؟ قايدا؟ قاشان؟», ء«بىلىم-رينگ» اتتى ينتەللەكتۋالدى سايىستاردى تۇراق­تى وتكىزىپ كەلەمىن. رەسەيلىك «يگرا تۆ» كومپانياسىنىڭ «چتو؟ گدە؟ كوگدا؟» ويىنىنىڭ رۇقساتىن الىپ, قۇرال-جابدىقتارىمەن بىرگە 5 جىل قاتارىنان ۇيىمداستىرعانمىن. اتى­راۋدا ءار ويىنعا 15 كوماندادان تومەن كەلمەيدى. كوماندالار جارتى تاۋلىك ىشىندە تىركەلىپ ۇلگەرەدى. ءار ويىنعا تولىق 21 توپ قاتىسادى. بۇل مەي­رامحانا نەمەسە ءىس-شارا وتەتىن جەردىڭ سىيىمدىلىعىنا بايلانىستى ەسەپتەلەدى. استانا قالاسىندا ارشات وراز ەسىمدى ارىپتەسىم «كەرەك-رينگ» دەگەن اتپەن كوماندالار اراسىندا وسىنداي ويىنداردى 2000-جىلداردىڭ اياعىنان باستاپ وتكىزىپ ءجۇردى. قازىر ءبىزدىڭ جاستار ءبىلىمدى, ينتەللەكتۋالدى ورتانى جانى سۇيەدى. سوندىقتان مۇنداي سايىستاردىڭ ماڭىز­دىلىعى جوعارى. ويتكەنى «Quiz» ويىندارى – ويى ۇشقىرلاردىڭ باس قوساتىن بىر­دەن-ءبىر ورتاسى, – دەدى «قازاقشا Quiz 1000» جوباسىنىڭ اۆتورى نۇرلان ازاماتوۆ.

ونىڭ بۇل سوزىنە مۇنايلى ءوڭىر اتىراۋدا ۇيىمداستىرىلعان 1000 ادامدىق كۋيز دالەل. سايىسقا قازاق­ستان رەكوردتار كىتابىنىڭ رەسمي وكىلى دە ارنايى شاقىرىلىپتى. ول ويىن بارىسىندا جەكە ساناق جۇرگىزىپ, 1002 قاتىسۋشى بار ەكەنىن كۋالاندىرىپ, سەرتيفيكات تابىستاعان.

– قازاقستاندا ءۇش ءتۇرلى «TezTap», «Bastime» جانە «قازاقشا Quiz» سايىس­تارى پا­راللەلدى ءوتىپ جاتقان بىر­دەن-ءبىر قالا – اتىراۋ. سول سەبەپتى كۋيز­­دى ۇيىمداستىراتىن قالانى تاڭ­دار­دا ۇزاق ويلانبادىم. ءبىر جاعىنان قازاق ءتىلدى ورتا قالىپتاسقان ءوڭىر. ءىس-شا­را­نىڭ ماقساتى ءبىر مەزەتتە 1000 قاتى­سۋ­شىنى سايىسقا جيناۋ بولدى. بۇل توپتىق ويىن, قاتىسۋشىلار 8-10 ادام­نان كوماندا بولىپ تىركەلىپ الدىن الا جازىلادى. جارىس 6 تۋردان, ءار تۋر 34 سۇراقتان تۇردى. «Quiz» ويىن­­دا­­رىنىڭ ەرەكشەلىگى ءار تۋردىڭ ساۋال­دا­رى ءبىر-بىرىنەن وزگەشە بولىپ كەلەدى. بۇل رەكوردتىق ويىندا سۇراق­تار ورتاق تاقىرىبى بار, لوگيكا­لىق تەست فورماتىندا, سۋرەتپەن جاسى­رىلعان, اۋديو نۇسقاسىندا ۇسىنىلدى. قاتىسۋشى تاراپىنان 2000-3000 تەڭگە كولەمىندە جارنا تولەنەدى. وسى قارجىدان تولىقتاي وتەتىن ورنى, ديپلومدارى, سىيلىقتار, فوتو جانە ۆيدەو ءتۇسىرىلىم وتەلەدى. ۇيىم­داستىرۋشىلار بارلىق «Quiz» ويىن­دا­رىن تابىس ءۇشىن وتكىزبەيدى. بۇل جەردە كوبىنە شىعارماشىلىق, رۋحاني ازىق باستى نىسانادا بولادى, – دەدى ن.ازاماتوۆ.

ءيا, ول دا بار. الايدا «Quiz» ويىن­دا­­رى­نىڭ يگىلى­گىن قاتىسۋشىلار عانا كور­مەيدى. «تۇتى­نۋ­شى بار جەردە, تابىس بار» دەگەندى ەسكەر­سەك, بۇل ينتەل­لەكتۋالدىق سايىسقا تابىس كوزى رەتىندە قارايتىندار دا بار. بۇعان قوسا كافە, بار, مەيرامحانا بولسىن, قوعام­نىڭ قىزىعۋشىلىعىنا بەيىمدەلگەن نىسان­دار, ءوزىنىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋ ماقساتىن­دا, كەلۋشىلەردى تارتۋ ءۇشىن وسى ءادىستى ۇتىم­دى قولدانادى», دەيدى «Quiz» ويىن­دارىن ۇيىم­داستىرۋ­شىلاردىڭ ءبىرى – ماكسيم الەحين.

– مۇنداي كاسىپتى جاڭادان بيزنەس­كە كەلگەن ادام دا الىپ كەتە الادى. بىلايشا ايتقاندا, شىعىنسىز بيزنەس. ماسەلەن, «موزگوبوينيا» كۋيزىنە 1,5 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا جاساساڭىز, اقشاڭىزدى اقتاۋ مەرزىمى 3-4 جىل ەمەس, شامامەن ءتورت اي عانا. كەيىن جىلىنا تۇراقتى كىرىس كوزى 4-5 ملن تەڭگە شاماسىندا بولماق. ويتكەنى قازىر اقىلدى, ءبىلىمدى, ۇنەمى ىزدەنىستە بولۋ سانگە اينالدى. وسى رەتتە «Quiz» ويىندارى بەلگىلى ءبىر اقپاراتتاردى قورىتۋعا, ادامدارعا ءوزىڭدى دالەلدەۋگە, مىقتى ەكەنىڭدى مويىنداتاتىن ورتا دەسەك تە بولادى. كەيبىرەۋلەرى, ءتىپتى اپتا بويى جينالىپ قالعان نەگاتيۆتى ەموتسياسىن شىعارۋعا كەلەدى. سوندىقتان قازىر جۇرتشىلىقتىڭ قىزىعۋشىلىعى جوعارى, – دەدى ول.