شىمكەنت قالاسىنىڭ تۋريزم, سىرتقى بايلانىستار جانە كرەاتيۆتى يندۋستريا باسقارماسى وسىمەن ەكىنشى جىل قاتارىنان شاھاردا ء«دامداسTour» فەستيۆالىن وتكىزىپ كەلەدى. ءىس-شارانىڭ باستى ماقساتى – مەگاپوليستە گاسترونوميالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ. ءتۋريزمنىڭ دە سان سالاسى, ءتۇرلى باعىتتارى بار. سونىڭ ىشىندە گاسترونوميا دا ماڭىزدى بولىگى سانالادى. ويتكەنى شىمشاھار قاي كەزدە دە ءوزىنىڭ مول داستارقانىمەن, ءتاتتى تاعامىمەن تانىمال. ءارى وڭتۇستىك وڭىرىندە تاعامداردىڭ باعاسى دا ارزان. وسىنىڭ بارلىعى اينالىپ كەلگەندە مەگاپوليستى ەلىمىزدىڭ گاسترونوميالىق تۋريزم تورىنە وزدىرادى.
وتكەن جىلى العاشقى فەستيۆال ءال-فارابي الاڭىندا وتكەن بولاتىن. بيىل دا سول داستۇردەن جاڭىلماي, ماڭىزدى ءىس-شارا شاھاردىڭ ەسكى الاڭىندا قايتا ۇيىمداستىرىلدى. ء«دامداسTour ءىى» فەستيۆالىنە قالاداعى بەلگىلى ءدامحانالار, مەيرامحانالار, تاماقتانۋ جەلىلەرى قاتىسىپ, وزدەرىنىڭ ونىمدەرىن كەلۋشىلەر نازارىنا ۇسىندى. سوندىقتان اتالعان ءىس-شارا جارمەڭكە مازمۇنىندا ءوتتى. جوعارىدا ايتىپ وتكەن تاماقتانۋ ورىندارىمەن بىرگە كوفەحانالار مەن شايحانالار, سامساحانالار وزدەرىنىڭ ءداستۇرلى تاعامدارىمەن قوسا اۆتورلىق مازىرلەرىن دە ورتاعا قويدى. وسىلايشا, ء«دامداسTour» مەگاپوليستىڭ ەڭ سۇيىكتى دە ءدامدى مەرەكەسىنە اينالىپ ۇلگەردى.
وسىناۋ فەستيۆالدى ارالاپ, تاعامدارىنىڭ ءيىسى مۇرىندى جارار جارمەڭكە قاتارلارىن تاماشالاپ كەلە جاتىپ, «بوزجىرا» مەيرامحاناسىنىڭ ونىمدەرىنە كوزىمىز ءتۇستى. جيىرمانىڭ ۇستىنە ەندى شىققان جاپ-جاس جىگىت ءوزىن اتالعان مەيرامحانانىڭ اسپازى رەتىندە تانىستىردى. ەسىم-سويى – ەراسىل ارال. ءوزىنىڭ ماماندىعى باعدارلاماشى بولعانىمەن كىشكەنتاي كەزىنەن اسپازدىققا قىزىعۋشىلىعى وسى كاسىپكە الىپ كەلگەن. ونىڭ اسپاز بولۋىنا, وسى ونەردىڭ مايىن ىشكەن تۋىسقان اعاسى قولداۋ كورسەتكەن. ايتپاقشى بولعانىمىز, قازاقتىڭ ورىمدەي جاس جىگىتتەرى يگەرمەگەن كاسىپ قالماي بارادى. اسپازدىق ماماندىق تا جاستار ءسۇيىپ تاڭداعان كاسىپكە اينالىپ كەلەدى. ال گاسترونوميالىق تۋريزم وسىناۋ ماماندىقتىڭ قادىرىن وسىرمەسە, كەمىتپەسى انىق. وسى فەستيۆالدە مەيرامحانا ۇلتتىق تاعام – شۇبات كوجەنى ازىرلەدى. بۇل تاعام ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرلەرىندە كەڭ تارالعان ەكەن. ەندى وڭتۇستىكتە دە تانىمال ەتۋ ماقساتى تۇر. اتى ايتىپ تۇرعانداي كوجەنى ازىرلەۋدىڭ باستى سيقىرى شۇباتتا جاتىر. ناۋرىز كوجەگە ءتان بارلىق داقىل قايناتىلىپ بولعان سوڭ, وعان شۇبات قوسىلادى. تۇيە سۇتىمەن ارالاسقان كوجە ءدامى ءتىل ۇيىرەر ەرەكشە تاعامعا اينالادى.
سونىمەن بىرگە جارمەڭكەدە بىلايعى جۇرت بىلە بەرمەيتىن قازاقتىڭ ءداستۇرلى ۇلتتىق تاعامدارى اس ءمازىرىنىڭ ءسانىن كەلتىردى. ولاردىڭ اراسىنان ورمەتوس, بەلقابىرعا, تايقۋىرداق, جىلقىقابىرعا, حانتاباق, جاۋجۇرەك, بالباۋىر, ميشۇجىق, بۇجى, ۇلتابار, قارىنقورجىن, جامباسكوبە سەكىلدى تاعامداردى اتاپ وتۋگە بولادى. ماسەلەن, جاۋجۇرەك ىستىق تىسكەباسارى ەرتەدە ەر ازاماتتارعا اڭعا شىعار كەزدە بەرىلگەن. جىلقىقابىرعا – قۇرت قوسىلعان ءدامدى تاعام. بەلقابىرعا دەگەنىمىز – كادىمگى قازاقشا ستەيك. قارىنقورجىن – ۇلكەن استاۋمەن كوپ كىسىگە تارتىلاتىن اس.
شىمكەنتتىڭ اسحاناسىن ەرەكشەلەيتىن تاعامدارىنىڭ ىشىندە سامساسى مەن كاۋابى جانە پالاۋىنان بولەك, تاتتىلەرى دە وسى كۇنى برەندتەر قاتارىنا قوسىلدى. سوندىقتان تاتتىلەر ازىرلەيتىن «مادلەن» فيرماسىنىڭ ونىمدەرىن وسى ءتىزىمنىڭ ىشىنەن بولە-جارا اتاۋعا بولادى. 1997 جىلى كوفەگە ارنالعان دەسەرتتەر دايىندايتىن شاعىن ءدامحانادان باستالعان بيزنەس بۇگىندە كونديتەرلىك ونىمدەردىڭ الىپ يندۋسترياسىنا اينالدى. مىڭعا جۋىق ادام قىزمەت ەتەتىن, قالاداعى ءنومىرى ءبىرىنشى كونديتەرلىك دۇكەندەر جەلىسى سانالاتىن «مادلەن» كومپانياسى شاھاردىڭ گاسترونوميالىق ءتۋريزمىن ورگە سۇيرەگەن قارا نارى دەۋگە بولادى. ءبىز جارمەڭكەدە ءوز ونىمدەرىن جارنامالاعان ەلۋگە تارتا ءدامحانانىڭ ەكەۋىن عانا تانىستىردىق. بۇدان بولەك قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا كۇن سايىن ءتاتتى تاعامدارىن ازىرلەپ, ساپالى قىزمەتىن كورسەتىپ وتىرعان قانشاما ءوز اتىن شىعارىپ ۇلگەرگەن ءدامحانا, مەيرامحانالار بار.
فەستيۆال بارىسىندا قاتىسۋشىلار تەك ونىمدەرىن ۇسىنىپ قانا قويماي, بايقاۋدا دا باقتارىن سىناپ كوردى. «ناۋرىز كوجە», «كاۋاپ», «پالاۋ» جانە «سامسا» نوميناتسيالارى بويىنشا ۇزدىكتەر انىقتالدى. ال قازىلىق جاساپ, ءادىلىن ايتقان ساراپشىلار تاراپىندا رەسپۋبليكالىق قوناقۇيلەر مەن مەيرامحانالار قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىلىعى بولدى.
ايتقانداي, جارمەڭكەدە كەلۋشىلەرگە «شىمكەنت ءشايى» تاراتىلدى. بۇل – ەندى فەستيۆالدىڭ جىل سايىنعى ءداستۇرى. بۇعان دەيىن «تاشكەنت ءشايى» دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى بولعان بۇل سۋسىن وسى كۇنى مەگاپوليستىڭ ەسىمىن يەلەندى. ويتكەنى ءشايدىڭ شىققان جەرى – شىمكەنت. ءبىر قىزىعى, تاشكەنت جۇرتى بۇل شايدەن, ءتىپتى بەيحابار. باسىندا تاشكەنت بولىپ اتالعاندىقتان جۇرت اراسىندا سولاي تاراپ كەتكەنى راس. ەندى وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا تۋريزم, سىرتقى بايلانىستار جانە كرەاتيۆتى يندۋستريا باسقارماسى ادىلدىك جولىندا جۇمىس ىستەپ, ءشايدىڭ اتاۋىن ءوز يەسىنە قايتارىپ جاتىر.