قازاقتىڭ ءاربىر قاناتتى سوزىنەن ءبىر دانالىق تاباسىز. نە سويلەسە دە ومىردە تۇيگەنىن, جاقسى مەن جاماننىڭ پارقىن بىلگەندىكتەن ايتقان. «جەتىم كورسەڭ, جەبەي ءجۇر» دەگەن ادەمى ءبىر ناقىل بار. حالقىمىز ەجەلدەن بۇل وسيەتكە ادال بولدى. «جەتىمىن جىلاتپاعان, جەسىرىن قاڭعىرتپاعان» ەل بولعانىمىز تاريحتا قالىپ, ءالى كۇنگە دەيىن ۇرپاقتان-ۇرپاققا ۇمىتىلماي كەلەدى. راس, وتكەن مەن بۇگىنگى كۇن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. قازاقتىڭ باسىنان وتكەن قيلى-قيلى تاعدىرلار, قالا بەردى جاڭا عاسىرداعى جاھاندانۋ ۇدەرىسى ۇلتىمىزدىڭ دارحان كوڭىلىنە كولەڭكەسىن تۇسىرمەي قويمادى. دەگەنمەن قوعامدا ءالى دە پەيىلى كەڭ, جومارت جۇرەكتى جاندار بارشىلىق. جەتىمدەردى پاناسىنا الىپ, بار جاقسىلىعىن ايامايتىن مەيىرباندى كىسىلەر مىنە سولار. بىراق ولاردىڭ كوپشىلىگى ءوزىنىڭ ساۋاپتى ءىسىن جاريا ەتۋدى قالامايدى.
كەيىپكەرىمىز ەلميرا جۇماباەۆا دا جارنامالاۋدى ۇناتپايتىن جانداردىڭ قاتارىنان بولىپ شىقتى. قولقالاپ قويماعان سوڭ وتباسىلىق شەجىرەسىنەن سىر اقتارۋعا كەلىستى.
ول قازىر توعىز بالانىڭ اناسى. تورتەۋى ءوز بالا-شاعاسى. قالعان بەسەۋىن اسىراپ العان. بۇل جالعاندا ءار پەندەنىڭ تاعدىرى ارقالاي بولىپ كەلەدى. اللا بىرەۋگە ۇزاق عۇمىر, باقىتتى شاق بەرسە, ەندى ءبىرىنىڭ ءومىرى قىسقا تۇيىندەلەدى. ارينە بۇعان پەندەنىڭ جازىعى جوق. سول باياعى ء«بىر كەم دۇنيە» عوي.
كۇتپەگەن جەردەن ابىسىنى – قاينىسىنىڭ ايەلى دۇنيەدەن وزادى. نەبارى 29 جاستا ەدى. ارتىندا ەڭىرەپ جان جارى مەن بەس بالاسى قالادى. كۇيەۋى بايعۇستىڭ دا دەنساۋلىعى مۇشكىلدەۋ-ءتىن. كەنەتتەن كەلگەن اجال ەلميرانىڭ توبەسىنە جاي تۇسىرگەندەي بولدى. بۇكىل وتباسى, تۇتاس اۋلەت قايعىردى. قايعىدان قارا جامىلىپ, ازا تۇتتى. ء«تىرى جان تىرشىلىگىن قىلادى» دەمەكشى, ەلميرا تەز ەس جيناپ, شۇعىل شەشىم قابىلداپ, بالالاردى ەشكىمگە جاۋتاڭداتپاي ءوز قامقورلىعىنا الدى.
كوپ ۇزاماي مارقۇم اناسىنىڭ ارتىنان اكەسى دە بەس بالاسىن قيىپ كەتە باردى. اۋىرسا دا كوز الدىلارىندا ءتىرى جۇرە تۇرسا بولار ەدى دەگەن ارمان ەلميرانىڭ جۇرەگىن كوپكە دەيىن سىزداتىپ ءجۇردى. بىراق تاعدىردىڭ باسقا سالعانىنا نە شارا؟
جەتىم بەس بالانىڭ مارقۇم اتا-اناسى ەلميراعا بوتەن ەمەس-ءتىن. اكەلەرى تۋعان قاينىسى بولسا, شەشەلەرى كەلىنى. تۋعان سىڭلىسىندەي بولىپ كەتكەن كەلىنىنەن ايىرىلىپ قالعاندا ەلميرا ءۇشىن باسقا ءومىر باستالدى. ول ەندى ءوزىنىڭ تۋعان ۇل-قىزدارى ءۇشىن ەمەس, كوزدەرى جاۋدىرەگەن بەس بالاپاننىڭ بولاشاعى ءۇشىن دە تاعدىرمەن ايقاسقا ءتۇستى. وسى ءبىر قۇدايدىڭ باسقا سالعان اۋىر سىناعىن جارى حاسەن دە بىرگە كوتەرىسىپ, جانىنا جالاۋ بولا ءبىلدى. ءومىردىڭ قانداي سوقپاعىنا جولىقسا دا ەكەۋى ءبىر-ءبىرىن جالعىز تاستاعان كەزدەرى بولماعان. توعىز بالانى تۇمسىقتىعا شوقىتتىرماي, قاناتتىعا قاقتىرماي, ەشقايسىسىن ءبولىپ-جارماي ءبىر اكە, ءبىر شەشەنىڭ ۇل-قىزىنداي ۇيىمشىل ەتىپ ءوسىرىپ وتىر. سۇيسىنبەسكە امال جوق.
«بالالاردىڭ اناسى قايتىس بولعاندا ۇلكەنى سەگىزدە, كىشكەنتايى بار-جوعى ءتورت ايلىق شاقالاق ەدى. ەمىزۋلى بالانى قاراۋ وڭاي ەمەس. ءتۇن ۇيقىمدى ءتورت ءبولىپ, بالا-شاعاممەن جابىلىپ ءجۇرىپ, قۇدايعا شۇكىر, ادام قىلىپ وسىردىك. ەكى قىزىما راقمەت. سولار كوپ كومەكتەستى. كادىمگى قولقاناتىم بولدى. ايتپەسە ءبىر ءوزىم نە ىستەي الار ەدىم. ءوز بالا-شاعامدى قويىپ, سول بەسەۋىن ءبىر بولمەدە الىپ جاتاتىن ەدىم. اناسى مارقۇم ءتىرى كەزدە دە بالالار مەنى جاتىرقامايتىن. ويتكەنى العاشقى كەزدە ەكى كەلىن بولىپ ءبىر ۇيدە تۇردىق. سول كەزدە قاينىمنىڭ بالا-شاعاسىن دا قوسىپ قاراي بەرەتىنمىن. سودان مەن ولارعا ءوز شەشەسىندەي بولىپ كەتتىم. ءتىپتى انالارى بايعۇس «سەندەردىڭ مامالارىڭ وسى» دەپ ك ۇلىمسىرەپ, كوڭىلىمدى اۋلايتىن. مەن بولسام «جوق, قايداعى, اركىمنىڭ ءوز شەشەسى وزىنە دەپ» ءمىز باقتىرمايتىنمىن. سوندا تاعدىرىنىڭ نە بولاتىنىن ىشتەي سەزگەن ەكەن عوي. كەلىنىم دۇنيەدەن وتكەن سوڭ قاينىما بىردەن كەسىپ ايتتىم: «بالالاردى ءوزىم قارايمىن, ەشكىمنىڭ الدىندا جىلاتقىم كەلمەيدى. ەگەر الدا-جالدا باسقاعا ۇيلەنەم دەسەڭ, ونى ءوزىڭ بىلەسىڭ. جەكە ومىرىڭە ارالاسپايمىن. بىراق بالالاردى بىرەۋدىڭ قولىنا قاراتۋعا ءداتىم شىدامايدى», دەدىم. ول دا دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ءارى بالالارىن ويلاپ, ونداي نيەتتە ەمەستىگىن سوزىنەن اڭعارتتى. الايدا قاينىمنىڭ دا دۇنيە تالقانى تاۋسىلىپ تۇر ەكەن. وسىدان ەكى جىل بۇرىن ودان دا ايىرىلىپ قالدىق. بيىل بەس بالانى باۋىرىما باسقانىما سەگىز جىل بولىپتى», دەدى ەلميرا جۇماباەۆا.
سول بەس بالانىڭ ۇلكەنى قازىر ون التىعا تولدى. جوعارى سىنىپ وقۋشىسى. كەلەشەكتە ءىت سالاسى بويىنشا مامان بولعىسى كەلەدى. ودان كەيىنگىسى قىز. مەكتەپتىڭ 8-سىنىبىندا وقيدى. اناسىنىڭ ايتۋىنشا, حيميا, بيولوگيا ءپانىن ەرەكشە جاقسى كورەدى. مۇمكىن بولاشاقتا دارىگەر بولار, كىم ءبىلسىن؟ ءۇيدىڭ شارۋاسىنا كومەكتەسەدى. اسىرەسە ءارتۇرلى تاتتىلەردى پىسىرگەندە الدىنا جان سالمايدى. قولى شەبەر. كەيىنگى ۇشەۋى ۇلدار. التىنشى, ءتورتىنشى, ەكىنشى سىنىپتىڭ وقۋشىلارى. ۇشەۋى دە فۋتبول سەكتسياسىنا قاتىسادى. دوپ تەپكەندى جاندارى سۇيەدى. تاعدىر ماڭدايلارىنا جازسا, وسكەندە بالكىم مىقتى فۋتبولشى بولىپ شىعار.
ۋاقىت – ەمشى. كەشە عانا ءتاي-ءتايلاپ جۇرگەن كىشكەنتاي بالالار بۇگىن اناسىنىڭ كوز قۋانىشىنا اينالىپ, ق ۇلىنداي قۇلدىراڭداپ, جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلەدى. اتا-اناعا بۇدان ارتىق باقىت بار ما؟ ءارى ۋاقىت شىركىن زىمىرانداي تەز ءوتىپ بارادى. كەيىپكەرىمىزگە قينالعان كۇندەر كۇنى كەشە سياقتى ەدى. قاراسا, سونىڭ وزىنە سەگىز جىل ۋاقىت زىمىراپ وتە شىعىپتى. اناسىنىڭ ەندى بار ارمانى سول بالاپاندارىن وقىتىپ, قولدارىنا ءبىر-ءبىر ماماندىق اپەرىپ, ارقايسىسىن بولەك شاڭىراق ەتۋ.
ال ءبىزدىڭ قوسارىمىز «قوي ەگىز تۋسا, ءبىر ءتۇپ جۋسان ارتىق شىعادى». سوندىقتان ءار بالا دۇنيەگە ءوز نەسىبەسىمەن كەلەدى. اكە اسقار تاۋ, شەشە ءمولدىر بۇلاق. وسى ەكەۋى امان تۇرعاندا بالالارعا كەلەر ۋايىم-قايعى جوق.
شىمكەنت