قالا تازالىعى قاداعالانسا يگى

ايگۇل نىسانبايقىزىنىڭ ماڭ­عىس­­­تاۋ­دان ەلورداعا قونىس اۋدار­عا­­نى­نا كوپ بولعان. ول تۇراتىن «مي­سون» تۇ­ر­­عىن ءۇي كە­شەنىنىڭ ماڭى قو­قى­ستان كوز اش­پايتىن كورىنەدى.

– مۇندا بايقاعانىم, جالدامالى پاتەرلەر كوپ. سوندىقتان تۇرعىندار تازالىققا بەيجاي قارايدى. قوقىس جاشىگى ءۇيدىڭ ماڭىندا ورنالاسقان. بىراق سوعان دەيىن قولىنداعى قالدىق­تا­رىن كوتەرۋگە ەرىنىپ, ءۇيدىڭ جانىنا تاستاي سالادى. بۇعان قوسا تۇرمىس­تىق قالدىقتاردى الىپ كەتەتىن جۇك كولىك­تەرى جەلدى كۇنى قوقىستى جيناسا مۇڭ. ويتكەنى دور­بالارداعى جەڭىل قوقىس ۇشىپ, جان-جاققا شاشىلادى. ونى كەيىن جيناپ جاتقاندارىن كورمە­دىم. وعان ءبىز قانشاما اقشا تولەپ وتىر­مىز, – دەپ ا.نىسانبايقىزى رەنىشىن ءبىلدىردى.

وسىدان ەكى اي بۇرىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلوردانى دامى­تۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەس وتىرىسىندا «استانانىڭ تازالىعى ەڭ الدىمەن ونىڭ تۇرعىندارىنا باي­لانىستى» ەكەنىن ايتقان ەدى. ءارى ول قالا تۇرعىندارىنىڭ ءتارتىپتى ءجيى بۇزاتىنىن, قوقىستى قالاي بولسا سولاي لاقتىرا سالاتىنىن سىنعا العان-دى.

«استانانىڭ تازالىعى, ەڭ الدى­مەن, ونىڭ تۇر­عىندارىنا بايلانىس­تى. ءزاۋلىم ۇيلەردىڭ ىشىندەگى جانە سىر­تىن­داعى جاعداي ءماز ەمەس. شىن­دى­عىن ايتساق, تۇرعىندار ءتارتىپتى ءجيى بۇزادى, قوقىستى قالاي بولسا سولاي لاقتىرا بەرەدى. جاس­تار كو­شە­دە جۇرگەندە ما­دەنيەتسىز قى­لىق­تارعا جول بەرەدى. ەلوردامىزدى جانە باس­قا نەگىزگى قالالارىمىزدى دۇ­­­رىس قال­پىندا ساقتاۋ – ۇلتتىق نا­مى­­­سى­مىز­عا قاتىستى اسا ماڭىزدى ما­سەلە. كوشپەندىلەردىڭ ۇرپاقتارى ءوز قا­لالارىن ءجوندى ساقتاي المايدى دەگەن جاعىمسىز پىكىردى مۇلدە جوققا شىعارۋىمىز كەرەك!» – دەدى پرەزيدەنت.

جالپى, شاھارداعى قوقىستى تازالاۋ 37 ۋچاسكەگە جۇكتەلگەن. 17 مىڭ كونتەينەر بار. قالدىقتى تاسۋعا 100 مىڭ كولىك جۇمىلدىرىلعان.

– استانا قالاسىندا كوممۋنالدىق قال­دىقتاردى جيناۋدىڭ ورتالىق­تان­دىرىلعان جۇيەسى بار. ول تىزبەك: قالدىقتاردى جيناۋ, تاسىمالداۋ, سۇ­رىپتاۋ, وڭدەۋ جانە كادەگە جارا­تۋ­دى قامتيدى. قالدىقتاردى سۇ­رىپ­تاۋمەن 4 كومپانيا اينالىسا­دى: «Clean City NC» جشس – كوممۋنالدىق قالدىقتاردى جيناۋ جانە شىعارۋ كاسىپورنى, «Astana Recycling Plant» جشس – قالدىقتاردى وڭدەۋ كەشەنى, «ەكو پوليگون استانا» جشس – ەكى ۇياشىعى بار قالدىقتاردى كومە­تىن پوليگون, «Astana Recycling Deve­lop­ment» جشس – «سەۆەرنايا گريا­دا» قۇرىلىس قالدىقتارىن قابىل­داۋ جانە وڭدەۋ ۋچاسكەسىنىڭ وپەراتورى. نەگىزى 2018 جىلدان باستاپ «تۇر­مىس­تىق قالدىقتاردى بولەك جيناۋ جۇيەسى» ەنگىزىلدى, ول بويىنشا «قۇر­عاق» (قاعاز, پلاستيك, شىنى, مەتالل) جانە «دىمقىل» (تاماق قالدىق­تا­رى) قوقىستار دەپ بولىنگەن. قالادا «قۇر­عاق» قالدىقتاردى جيناۋعا  4 137 سارى كون­تەينەر, «دىمقىل» قوقىس­تى جي­ناۋعا 10 190 جاسىل جانە مەتالل كون­تەي­­نەر, پلاستماسسا جي­ناۋ­عا ار­نالعان 308 سارى تورلى كون­تەينەر, قۇرامىندا سىناپ بار قالدىق­تاردى جيناۋعا ارنالعان 648 قىزعىلت سارى كونتەينەر, نان ونىم­دە­رىنىڭ قالدىقتارىنا ارنالعان 1 300 جاسىل كونتەينەر قويىلعان. مىنە, وسى تۇر­عىن­دار قالدىقتارىن جاشىكتەرگە تارتىپكە ساي, تاس­تاسا, جۇ­­مىس قيىن­دامايتىن ەدى. كەيدە وسى نارسە شارۋانى شاتقاياقتادى. سون­اي-اق استا­نالىقتارعا جانە قالا قو­ناق­تارىنا قوقىستى قالاي بولسا, سو­لاي لاقتىرا سالماي, تۇرمىستىق قال­دىق سالعان دوربالارىڭىزدىڭ اۋزىن­ دۇرىستاپ بەكىتۋگە, شاشپاي ءوز ورىن­­دارىنا سالۋعا كەڭەس بەرەمىن, – دەدى استانا قالاسىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعاتتى پايدالانۋ باسقارماسىنىڭ تابيعاتتى پاي­­­­دالانۋدى رەتتەۋ سالاسىنداعى مەم­­لەكەتتىك قىزمەتتەر جانە قۇقىق ءبولى­مىنىڭ باس مامانى ساعىنىش ساعىنتاەۆ.

بۇگىندە استانادا تۇرمىستىق قالدىق­تاردى اقىلى قابىلدايتىن 40-قا جۋىق كومپانيا بار. ولاردىڭ ءبىرى – «LS Ecolife» كومپانياسى.

ء«بىز كارتون, ماكۋلاتۋرا, پلاس­تيك­تىڭ ءارتۇرلى تۇرلەرىن (پلاستي­كا­لىق بوتەلكەلەر, تۇرمىستىق حيمياعا ارنالعان كانيسترلەر مەن بوتەلكەلەر, انتيفريز جانە موتور مايى, سونداي-اق ءمولدىر, ءتۇرلى-ءتۇستى جانە سوزىلاتىن پوليەتيلەن) سياقتى شيكىزات تۇرلەرىن جيناۋمەن جانە وڭدەۋمەن اينالىسامىز. قايتا وڭدەۋگە جارامدى ماتەريالداردى جيناپ, باستاپقى وڭدەۋدەن وتكىزىپ, كەيىن تولىق وڭدەۋ زاۋىتتارىنا جىبەرىلەدى. مىسالى, ءتۇرلى ءتۇستى پلاستيك بوتەلكەلەر ءبىزدىڭ پەتروپاۆلداعى «Green Park» قايتا وڭ­دەۋ زاۋىتىنا جونەلتىلەدى. يىلگىش تۇيىر­شىككە اينالعان پلاستيكالىق بوتەلكەلەر كيىم, تۇرمىستىق زاتتار مەن قۇرىلىس ماتەريالدارىن جاساۋ ءۇشىن شيكىزات رەتىندە پايدالانىلادى. جالپى, ءبىر قابىلداۋ پۋنكتىن تولتىرۋ ءۇشىن ورتا ەسەپپەن 2-3 كۇن كەتەدى. قايتا وڭدەلەتىن ماتەريالدىڭ ءاربىر ءتۇرى جينالىپ, ءىشىنارا ۋچاس­كەدە سۇرىپتالىپ, بازاعا تاسىمالدانادى. ءبىر قابىلداۋ پۋنكتى ايىنا 3 تونناعا دەيىن «قوقىس» جيناي الادى. كەيىن ءبىز ولاردى ەكىنشى رەت قولدانۋعا مۇمكىندىك جاسايمىز», دەدى «LS Astana» ديرەكتورى ايجان مىرزاعاليەۆا.