پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالار قارالدى.
بالالار قاۋىپسىزدىگى – باستى ماسەلە
وسى ماسەلە جونىندە وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا رەسپۋبليكادا بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ سانى 2,5 ەسەگە, ليتسەنزيالانعان كۇزەتى 7 ەسەگە جانە ەسكەرتۋ تۇيمەلەرى 21 ەسەگە ارتقانى تۋرالى باياندادى. بۇگىنگى تاڭدا وسى باعىتتارداعى جۇمىس جالعاسۋدا.
سونىمەن قاتار بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى ءبىرىنشى باسشىلاردىڭ دەربەس جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ, ولارداعى باقىلاۋ-وتكىزۋ رەجىمىنىڭ ءتارتىبىن ايقىنداۋ, داعدارىس جاعدايىندا قاۋىپسىز مىنەز-ق ۇلىق داعدىلارىن قالىپتاستىرۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, تاربيە جۇمىسىن قايتا فورماتتاۋ جانە پەداگوگتەردى دايارلاۋ مەن قايتا دايارلاۋ باعدارلاماسىنا جاڭا تاقىرىپتىق ءمودۋلدى ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى مارات احمەتجانوۆ اتاپ وتكەندەي, ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن تەرروريزمگە قارسى قورعاۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىق بەكىتىلگەن. ونىڭ شەڭبەرىندە 300-گە دەيىن وقۋشىسى بار مەكەمەلەردە بەينەباقىلاۋ جانە قۇلاقتاندىرۋ جۇيەلەرى بولۋى ءتيىس, ال 700 ادامعا دەيىنگى ءبىلىم وشاقتارىندا – بەينەباقىلاۋلاردى جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىنا (جبو) قوسۋ جانە دابىل تۇيمەلەرىن ورناتۋ, 700-دەن استام ادامى بار جانە وبلىس ورتالىقتارىنىڭ بارلىق مەكتەپتەرىندە تۋرنيكەتتەر مەن قوسىمشا ليتسەنزيالانعان كۇزەتپەن شارت بولۋى ءتيىس. بۇگىنگى تاڭدا قر تجم-مەن بىرلەسىپ بارلىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا كەشەندى تەكسەرۋ جۇرگىزىلۋدە.
وڭىرلەردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان شارالار تۋرالى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ايداربەك ساپاروۆ, اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى توعجانوۆ جانە اباي وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان ۋرانحاەۆ بايانداما جاسادى.
پرەمەر-مينيستر بايانداماشىلاردى تىڭداپ, بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى – مەملەكەتتىڭ اسا ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«اتا-انا مەكتەپتەگى بالاسىنىڭ جاعدايى مەن قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن الاڭداماۋى قاجەت», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعىتتا نورماتيۆتىك تە, ۇيىمداستىرۋ جاعىنان دا بارلىق دەڭگەيدە جۇيەلى شارالار قابىلدانۋدا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس بالالاردى قورعاۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپاردىڭ جوباسى ازىرلەندى. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن دابىل باتىرمالارىمەن جانە بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىمەن جابدىقتاۋعا, ولاردى پوليتسيا بولىمشەلەرىنە قوسۋعا, ليتسەنزيالانعان كۇزەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلدى.
ء«بىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا تۇراقتى تۇردە مونيتورينگ جۇرگىزىلۋى ءتيىس» دەدى پرەمەر-مينيستر وسىعان وراي.
سونىمەن قاتار اتقارىلعان شارالارعا قاراماستان, وڭىرلەردە پروبلەمالار ءالى دە جەتكىلىكتى. بەينەباقىلاۋ ورناتىلعان مەكتەپتەردىڭ اراسىندا كامەرالارى ستاندارتتار مەن تەحنيكالىق تالاپتارعا سايكەس كەلمەيتىن مەكتەپتەر دە بار. ەلىمىزدەگى 1 100-گە جۋىق مەكتەپ پوليتسيانىڭ جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىنا قوسىلماعان. باقىلاۋ رەجىمى قاتاڭ ساقتالمايدى.
«تۇركىستان جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنداعى مەكتەپتەردە ليتسەنزيالانعان كۇزەت قىزمەتتەرىمەن كەلىسىمدەر جاسالماعان. كۇزەتكە كوبىنەسە ارنايى دايارلىقتان وتپەگەن ادامدار تارتىلادى. وسى ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن دەرەۋ شەشۋ كەرەك. ويتكەنى بۇل – بالالارىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى» دەپ اتاپ ءوتتى ءاليحان سمايىلوۆ.
وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى وسى جىلدىڭ 1 ساۋىرىنە دەيىن مەكتەپتەردى ءتيىستى قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىمەن جابدىقتاۋ جۇمىستارىن اياقتاۋى قاجەتتىگىن ايتتى.
وقۋ ماتەريالدارىن تسيفرلىق فورماتقا كوشىرۋ
ۇكىمەت وتىرىسىندا ورتا ءبىلىم بەرۋدەگى وقۋ پروتسەسىن تسيفرلاندىرۋ بارىسى قارالدى. وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا وقىتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تاسىلدەرىن ەنگىزۋ جانە وقۋ ماتەريالدارىن تسيفرلىق فورماتقا كوشىرۋ كوزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى تاياۋ جىلدارى پەداگوگتەردى ءتيىستى دايارلاۋدى جۇرگىزۋ, تسيفرلىق وقۋلىقتار مەن ارنايى ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارىن قولدانۋدى كەڭەيتۋ, مەكتەپتەردى تەحنيكامەن جانە جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتۋدى جالعاستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا 7 مىڭ مەكتەپكە ەلەكتروندى جۋرنالدار مەن كۇندەلىكتەر جۇرگىزۋ, ءۇي تاپسىرمالارىن باعالاۋ, بەرۋ, جوسپارلار جاساۋ جانە قاشىقتان وقىتۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى (Kundelik, ءبىلىم, EDU جانە ت.ب.) ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار مەكتەپتىڭ ءموبيلدى قوسىمشالارى, اناليتيكالىق تاقتالار, اسحانا ءمازىرى جانە ت.ب. قوسىمشا قىزمەتتەر بار.
سونىمەن قاتار مينيستر قازىرگى ۋاقىتتا وقۋلىقتاردىڭ 79%-ى تسيفرلىق فورماتقا اۋىستىرىلىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكەنىن ايتتى. 2024 جىلى پاندەردى تسيفرلىق وقۋلىقتارمەن 100% قامتۋ جوسپارلانعان.
سونداي-اق مەكتەپتەردە قوسىمشا وقۋ ماتەريالدارى رەتىندە مۋلتيمەديالىق كونتەنتى بار تسيفرلىق ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى بەلسەندى تۇردە پايدالانىلادى. بۇگىنگى تاڭدا ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيلەرى بويىنشا پاندەردىڭ 100%-ى قامتىلعان 50 مىڭنان استام رەسۋرس قۇرىلدى. وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ تسيفرلىق ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىنا 6,7 مىڭ مەكتەپ قوسىلدى, ولارعا كۇن سايىن ءۇش ملن وقۋشى مەن مۇعالىم جۇگىنەدى.
ماسەلەنى تۇيىندەگەن پرەمەر-مينيستر وقۋشىلاردى ەلەكتروندىق وقۋلىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزىن ايتتى.
«وندا انيماتسيالىق, مۋلتيمەديالىق كومپونەنتتەر مەن تاپسىرمالار كورىنىس تابۋى كەرەك. بۇل وقۋلىقتار كەز كەلگەن كومپيۋتەردە نەمەسە ءموبيلدى گادجەتتە قولجەتىمدى بولۋى ءتيىس», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ءسوز سوڭىندا پرەمەر-مينيستر 15 ناۋرىزعا دەيىن وقۋ پروتسەسىن تسيفرلاندىرۋ جونىندەگى جول كارتاسىن قابىلداۋ كەرەكتىگىن ايتتى. وندا وقۋ ماتەريالدارىن تسيفرلىق فورماتقا كوشىرۋ, مەكتەپتەردى ينتەراكتيۆتى جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ, زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جونىندەگى شارالار كوزدەلۋى ءتيىس.
ايەلدەر مەملەكەتتەن قانداي قولداۋ الادى؟
ۇكىمەت وتىرىسىندا حالىقارالىق ايەلدەر كۇنى قارساڭىندا گەندەرلىك تەندىكتى ساقتاۋ, ايەلدەردى جۇمىسپەن قامتۋ جانە ولاردىڭ دەنساۋلىعى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆ رەسپۋبليكادا گەندەرلىك تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ قۇقىقتىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزى قالىپتاسقانىن ايتىپ ءوتتى. زاڭنامالىق دەڭگەيدە ايەلدەرگە قاتىستى كەمسىتۋدى جويۋ جانە تەڭدىكتى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى نورمالار كوزدەلگەن.
2015 جىلى قازاقستان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ورنىقتى دامۋ سالاسىنداعى ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەردى قابىلدادى. سونداعى 17 ماقساتتىڭ 12-ءسى – گەندەرلىك-سەزىمتال. 2022 جىلى «گەندەرلىك الشاقتىق يندەكسى» رەيتينگى بويىنشا قازاقستان گەندەرلىك دامۋ سالاسىنداعى تابىستى رەفورمالاردىڭ ارقاسىندا 15 پوزيتسياعا كوتەرىلىپ, رەيتينگتە 146 ەلدىڭ ىشىندە 65-ورىندى يەلەندى.
بۇگىندە مەملەكەتتىك قىزمەتتە, ساياساتتا جانە كورپوراتيۆتىك سەكتوردا ايەلدەردىڭ قاتىسۋىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسۋدا. ستاتيستيكاعا سايكەس 2022 جىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ايەلدەردىڭ ۇلەسى 55%-دان استامعا (46,5 مىڭ) جەتتى, ولاردىڭ 39%-دان استامى (9,2 مىڭ) باسشىلىق لاۋازىمداردا قىزمەت ەتەدى. ساياسي لاۋازىمداردا 59 ايەل جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ اراسىندا مينيسترلەر, اگەنتتىك, جوعارى اۋديتورلىق پالاتا جانە كونستيتۋتسيالىق سوت توراعالارى, سونداي-اق وبلىس پەن قالا اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى بار.
2021 جىلى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتەگى ايەلدەردىڭ ۇلەسى 44,6% بولدى. كاسىپورىن باسشىلارىنىڭ 30%-دان استامى – ايەلدەر. سونىمەن قاتار ۇكىمەت گەندەرلىك نىسانالى ينديكاتورلاردى مەملەكەتتىڭ قاتىسۋى بار كومپانيالاردىڭ دامۋ جوسپارلارىنا ەنگىزۋ ارقىلى ولاردىڭ باسشىلىق ورگاندارىندا ايەلدەردىڭ ۇلەسىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ارتتىرۋ جونىندە شارالار قابىلداپ جاتىر. جىل سايىن قارجىلىق جانە قارجىلىق ەمەس شارالار ارقىلى ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن قولداۋ دا ارتىپ كەلەدى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكادا 4,3 ملن ايەل جۇمىس ىستەيدى, بۇل جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ جالپى سانىنىڭ 48%-ى. ايەلدەردىڭ 35%-ى ساۋدا جانە قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا, 32%-ى ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە عىلىم سالاسىندا, 14%-ى ونەركاسىپ, قۇرىلىس جانە كولىك سالاسىندا, 9%-دان استامى اۋىل شارۋاشىلىعىندا جۇمىس ىستەيدى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋ كارتالارى اياسىندا ايەلدەردى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋعا تارتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلدى. ماسەلەن, 536 مىڭ ايەل جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, بۇل – بارلىق جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان ازاماتتاردىڭ 55%-ى. ال وسى جىلدىڭ ەكى ايىندا بۇل كورسەتكىش 92 مىڭنان استى.
مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى شاراسى – كەيىننەن جۇمىسقا تۇرعىزۋ نەمەسە ءوز ءىسىن اشۋ مۇمكىندىگىمەن وقىتۋ. وتكەن جىلى 80 مىڭعا جۋىق ايەل كاسىپكەرلىك نەگىزدەرى بويىنشا كۋرستاردان ءوتتى. وقىتۋ قورىتىندىسى بويىنشا 13 مىڭعا جۋىق ايەل گرانت الدى. ولاردىڭ 58%-ى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى وندىرۋگە قاجەتتى تەحنولوگيالىق جابدىقتار مەن كەرەك-جاراقتاردى ساتىپ الدى, ال 31%-ى مال ساتىپ الىپ, مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىستى.
سونىمەن قاتار مينيستر وتكەن جىلى زەينەتكەرلىك جاسقا دەيىنگى ادامدار ءۇشىن «كۇمىس جاس» جوباسى ىسكە قوسىلعانىن, ونىڭ اياسىندا 3 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلعانىن, ونىڭ 50%-ى ايەلدەر ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بيىل جوباعا قاتىسۋ جاسى 58 جاستان 50 جاسقا دەيىن تومەندەتىلدى. جۇمىس ورىندارىن جۇمىس بەرۋشىلەر ۇسىنادى, قاتىسۋشىلار ءوز بىلىكتىلىكتەرىنە قاراي ءوز بەتىنشە تاڭداۋ جاساي الادى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بيىل انا مەن بالانى قولداۋ شارالارىمەن 2,1 ملن وتباسى قامتىلماق, ولارعا مەملەكەتتىك بيۋدجەت جانە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنىڭ (ماسق) قاراجاتى ەسەبىنەن 1,2 ترلن تەڭگە باعىتتالادى. اتاپ ايتقاندا, جۇكتىلىك جانە بوسانۋ بويىنشا الەۋمەتتىك تولەمدەردى 258 مىڭنان استام ايەل الادى.
ودان بولەك مينيستر ءوز سوزىندە بالا تۋعا ارنالعان بىرجولعى جاردەماقىلاردىڭ مولشەرىن ۇلعايتۋ جانە كوپبالالى انالاردى قولداۋ شارالارى تۋرالى ايتتى.
ايەلدەر دەنساۋلىعىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات, ايەلدەرگە ارنالعان جاڭا تسيفرلىق شەشىمدەر تۋرالى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ۆيتسە-ءمينيسترى اسحات ورازبەك, ايەلدەر بيزنەسىن قولداۋ باعدارلامالارى تۋرالى «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق باسقارما توراعاسى گاۋحار بورىباەۆا بايانداما جاسادى.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر كوپتەگەن ەلدە ايەلدەر قاۋىمى گەندەرلىك كەدەرگىلەرگە تاپ بولاتىنىن ايتتى. ماسەلەن, دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ 2022 جىلعى مالىمەتتەرى بويىنشا, گەندەرلىك الشاقتىقتى جويۋ ءۇشىن 132 جىل قاجەت بولادى. قازاقستان ءوز كەزەگىندە, 15 تارماققا كوتەرىلىپ, جاھاندىق گەندەرلىك الشاقتىق يندەكسىندە ءوز پوزيتسياسىن جاقسارتتى. ء«بىزدىڭ ەلىمىزدە ايەلدەر مەملەكەتتىك باسقارۋ ىسىنە تەڭ دارەجەدە قاتىسادى, بەلسەندى قوعامدىق قىزمەت جۇرگىزىپ, بيزنەس-جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا. ماسەلەن, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, قازاقستاندا بيزنەستەگى ايەلدەردىڭ ۇلەسى – 45%. بۇل اقش پەن تۇركيا سياقتى ەلدەرگە قاراعاندا, جوعارى كورسەتكىش», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى قازاقستاندىق ايەلدەر «دامۋ» قورى قولداعان جوبالاردىڭ جارتىسىنا جۋىعىن جۇزەگە اسىرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە جوبالاردىڭ ۇشتەن ءبىرىن اۋىلدىق جەرلەردەن كەلگەن كاسىپكەر ايەلدەر الدى.
جىل باسىنان بەرى بالا كۇتىمى بويىنشا جاردەماقى تولەۋ مەرزىمى 1 جىلدان 1,5 جىلعا دەيىن ۇزارتىلدى. ودان بولەك الەۋمەتتىك كودەكستە «ناگرادتالعان انالار» دەگەن جاڭا ۇعىم ەنگىزىلەدى. «بۇل مارتەبە كوپبالالى انالاردى قۇرمەتتەپ, ولاردىڭ ەڭبەگىن دارىپتەۋ ماقساتىندا «كۇمىس القامەن», «التىن القامەن» ماراپاتتالعان, بۇرىن «باتىر انا» اتاعىن العان, «انا داڭقى» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان ايەلدەرگە بەرىلەتىن بولادى. ماراپاتتالعان انالار ءۇشىن جاردەماقى مولشەرى سارالانىپ, ۇلعايتىلاتىن بولادى. شامامەن 90 مىڭ انا وسىنداي يگىلىككە يە بولادى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى پەريناتالدىق ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن ايتتى. ولاردىڭ كوپشىلىگى تالاپقا ساي ەمەس. «انا مەن بالانى قورعاۋ جونىندەگى تۇجىرىمداما جوباسىندا پەريناتالدىق ورتالىقتاردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋدى ەسكەرۋ كەرەك. سونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى الماتىداعى اكۋشەرلىك, گينەكولوگيا جانە پەريناتولوگيا عىلىمي ورتالىعىن جوندەۋ جانە جاراقتاندىرۋ ماسەلەسىن شەشۋدى جەدەلدەتۋى قاجەت», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى اكىمدىكتەر وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋ كارتالارى اياسىندا ايەلدەردى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى كەڭەيتۋ بويىنشا شارالار قابىلداپ, ال ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى وسى باعىتتىڭ ىسكە اسىرىلۋىن ۇيلەستىرۋ مەن مونيتورينگ جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋى كەرەكتىگىن ايتتى. «سونىمەن قاتار كاسىپكەر ايەلدەردىڭ جوبالارىن قارجىلاندىرۋدى كەڭەيتۋ, ولاردى كاپيتالدى كوپ قاجەت ەتەتىن جوبالارعا, مىسالى, وڭدەۋ ونەركاسىبىنە تارتۋ جونىندەگى جۇمىستى كۇشەيتۋ قاجەت. وسى جۇمىستىڭ جۇرگىزىلۋىن كەڭىنەن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى قولداۋ كورسەتۋى ءتيىس», دەپ تۇيىندەدى پرەمەر-مينيستر.