بوكستان ەرلەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتى نەگىزگى فاۆوريت قۇرامالارىنىڭ قاتىسۋىنسىز ءوتۋى مۇمكىن. سەبەبى وزبەكستاننىڭ باس شاھارى – تاشكەنتتە جالاۋى جەلبىرەيتىن دۇنيەجۇزىلىك دودانىڭ ۋاقىتى جاقىنداعان سايىن جاھان بىرىنشىلىگىنەن باس تارتىپ, بويكوت جاريالاعان قۇرامالاردىڭ قاتارى ارتىپ بارادى. بۇگىنگە دەيىن اقش, چەحيا, يرلانديا, ۇلىبريتانيا, كانادا, پولشا, شۆەيتساريا جانە نيدەرلاند قۇرامالارى تاشكەنت شارشى الاڭىندا جۇدىرىقتاسپايتىندارىن مالىمدەپ ۇلگەردى.
«داۋدىڭ باسى – دايرابايدىڭ كوك سيىرى», دەگەندەي 2022 جىلدىڭ كۇزىندە حالىقارالىق بوكس اسسوتسياتسياسىنىڭ (IBA) پرەزيدەنتى ۋمار كرەملەۆ رەسەي مەن بەلارۋس سپورتشىلارىنىڭ جارىستاردان شەتتەتىلۋىنە قارسى شىعىپ, ەكى ەلدىڭ وكىلدەرىنە حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى (حوك) تاراپىنان سالعان «سانكتسيالاردى» ء(وز تۋى استىندا جارىستارعا قاتىستىرماۋ) الىپ تاستاعان بولاتىن. وسى شەشىمنەن كەيىن «دايرابايدىڭ كوك سيىرىنىڭ» ارتى ۇلكەن داۋعا ۇلاسىپ, قۇرامالاردىڭ الەم چەمپيوناتىنا جاپپاي بويكوت جاريالاۋىنا الىپ كەلدى.
ءسويتىپ رەسەي مەن بەلارۋس سپورتشىلارىنا «قامقورلىق» جاسايمىن دەگەن IBA حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ شەشىمىنە مويىنسىنباي, ونسىز دا ەكى ۇيىم اراسىندا سەتىنەپ تۇرعان نازىك قاتىناستى ءتىپتى ناشارلاتىپ جىبەردى.
IBA-نىڭ داۋلى شەشىمى 2022 جىلدىڭ قازان ايىندا قابىلدانعانىمەن, ءتۇرلى نارازىلىقتاردان كەيىن باتىس ەلدەرىنىڭ سپورت باسشىلارى مەن حالىقارالىق سپورت ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى كۇنى كەشەگە دەيىن بوكس ۇيىمى ءوز شەشىمىنەن باس تارتادى دەپ ۇمىتتەنىپ كەلدى. بىراق اقپاننىڭ باسىندا IBA باسشىلىعى ءوز ۇستانىمىندا قالاتىنىن تاعى دا مالىمدەدى. سودان كەيىن دەموكراتيا دەسە دەلەبەسى قوزىپ شىعا كەلەتىن اقش بوكس فەدەراتسياسى («USA Boxing») IBA-نىڭ بۇل باستاماسىنا قارسى شىعىپ, العاشقىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە بوكسشىلارىن تاشكەنتتەگى الەم چەمپيوناتىنا جىبەرۋدەن باس تارتاتىنىن جاريالادى. ولار IBA-نىڭ بۇل ۇستانىمى حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ (حوك) رەسەي جانە بەلارۋس سپورتشىلارىنا قولدانعان شەشىمىنە قارسى ءىس-ارەكەت ەكەنىن ايتىپ, قاتاڭ ايىپتادى. سونداي-اق اقش بوكس فەدەراتسياسى حالىقارالىق بوكس ۇيىمىنىڭ قارجىلىق باسقارۋى اشىق تۇردە جاريالانبايتىنىن جانە سانكتسيا سالىنعان كومپانيالارمەن تىعىز جۇمىس ىستەۋى بويكوت جاريالاۋعا سەبەپ بولعانىن جەتكىزدى.
اقش-تىڭ ءىزىن الا يرلانديا مەن چەحيا بوكس فەدەراتسيالارى دا ءدال وسى ماسەلەگە بايلانىستى 2023 جىلدىڭ ناۋرىز جانە مامىر ايىندا ءۇندىستاننىڭ دەلي قالاسىندا وتەتىن ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتى مەن تاشكەنتتەگى ەرلەر اراسىنداعى دوداعا قاتىسپايتىندارىن مالىمدەدى. ءتىپتى چەحيا بوكس قاۋىمداستىعىنىڭ (CBA) پرەزيدەنتى مارەك شيماك IBA-عا قارسى بالاما الەم چەمپيوناتىن وتكىزۋدى ۇسىندى.
ودان كەيىن الەم چەمپيوناتىنا انگليا, كانادا, شۆەتسيا, پولشا, شۆەيتساريا مەن نيدەرلاند بوكس فەدەراتسيالارى بويكوت جاريالاپ, رەسەي جانە بەلارۋس سپورتشىلارىنىڭ ءوز تۋلارى استىندا جارىستارعا قاتىستىرۋعا قارسى ەكەندەرىن ءبىلدىردى. بويكوت جاريالاعان قۇرامالاردىڭ قاتارى كوبەيگەن سايىن بۇل جاعدايعا بوكس ساراپشىلارى الاڭداي باستادى. سەبەبى بوكس ماماندارى الداعى ۋاقىتتا بۇل ءتىزىم تاعى دا تولىعار بولسا, وندا ەرلەر مەن ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتتارىنىڭ وتپەي قالۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ وتىر.
بوكستان الەمدىك دەرجاۆا قۇرامالارىنىڭ الەم چەمپيوناتىنا قاتىسپاۋى IBA-نىڭ دۇنيە ءجۇزى الدىنداعى جوق اتاق-داڭقىنا دا, الەم بىرىنشىلىگىنىڭ دەڭگەيىنە دە كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويمايدى. ويتكەنى بويكوت جاريالاعان ەلدەردىڭ بوكسشىلارى ايتۋلى جارىسقا قاتىسپاعاندىقتان, بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى اراسىنداعى شىنايى باسەكەلەستىكتىڭ بولمايتىنى بەلگىلى. سەبەبى قازىرگە دەيىن بويكوت جاريالاعان قۇرامالاردىڭ ىشىندە تەك چەحيا بوكسىنىڭ الەۋەتى تومەن دەمەسەڭىز, اقش, ۇلىبريتانيا, يرلانديا بوكسشىلارى الەم چەمپيوناتتارىندا, وليمپيا ويىندارىندا ارقاشان جۇلدەلى ورىنداردان كورىنىپ ءجۇر.
ماسەلەن, توكيو وليمپياداسىندا انگليا بوكس قۇراماسى التى مەدال ولجالاپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە كۋبا بوكسشىلارىمەن بىرگە العاشقى ورىندى ءوزارا بولىسكەن ەدى. سونىمەن قاتار ۇزدىكتەر قاتارىنان ءبىر التىن جانە ءبىر قولا العان يرلانديا مەن ءۇش كۇمىس جانە ءبىر قولا جۇلدەگە قول جەتكىزگەن اقش بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى دە كورىنگەن بولاتىن. 2021 جىلى سەربيانىڭ باس شاھارى – بەلگرادتاعى الەم چەمپيوناتىندا اقش بوكسشىلارى ەكى التىن جانە ەكى كۇمىس مەدالمەن جالپى ەسەپتە ءۇشىنشى ورىننان كورىنسە, يرلانديا قۇراماسى ايەلدەر اراسىنداعى دۇنيەجۇزىلىك دودادا ەكى التىن مەدال جەڭىپ العان.
ال جۋىردا قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى كەڭەس راقىشەۆ قازاقستان قۇراماسى ايەلدەر مەن ەرلەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتتارىنا قاتىساتىنىن مالىمدەدى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2021 جىلى سەربياداعى الەم بىرىنشىلىگىندە قازاقستاننىڭ ەرلەر قۇراماسى 2 التىن, 2 كۇمىس,
1 قولامەن جالپىكوماندالىق ەسەپتە كۋبا بوكسشىلارىن (3 التىن, 2 قولا) العا جىبەرىپ, ەكىنشى ورىنعا يە بولعان ەدى.
ءۇندىستان استاناسى – نيۋ-دەليدەگى ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتى 15-31 ناۋرىز ارالىعىندا, وزبەكستاننىڭ تاشكەنت قالاسىنداعى ەرلەر باسەكەسى 1-14 مامىر ارالىعىندا وتەدى دەپ جوسپارلانعان.