جاقىندا ينتەرنەتتەن مۇحامەدجان تازابەكوۆتىڭ ولەڭىنە جاسالعان كليپتى كوردىم. ەلباسى جونىندە, ونى جاقتاۋشىلار مەن داتتاۋشىلارعا ارنالعان ەكەن. سول كليپ ماعان تەرەڭ اسەر ەتتى, وي سالدى جانە وسى ماقالانى جازۋعا جەتەلەدى.
ەلىمىزدە ەلباسىن اسىرا ماقتاۋشىلار دا كەزدەسەدى, ول كىسىنىڭ ىستەگەنىن جوققا شىعارىپ جامانداۋشىلار دا بارشىلىق. مەنىڭ ويىمشا, وسى ادامداردىڭ ەكى جاعى دا ەلباسىنا, ەلگە جانى اشىمايدى, ەلدىڭ كەلەشەگىن ويلامايدى. وسى ەكى توپ تا تەك قانا ءوز مۇددەسىن ويلاپ, وزىنە كوپشىلىكتىڭ نازارىن اۋدارعىسى كەلەدى. بىرىنشىلەرى جاعىنۋ ارقىلى ەلباسىنىڭ جانىنا جاقىنداۋدى ويلايدى. ەكىنشىلەرى: «بۇل قانداي باتىر دا باتىل ادام ەدى», دەگەن اتاققا يە بولعىسى كەلىپ, ءوزىن حالىقتىڭ مۇڭىن جوقتاۋشىسى رەتىندە كورسەتكىسى كەلەدى. ولاردىڭ اراسىندا كەشە عانا ەلباسىنىڭ جانىندا بولىپ, سەنىمىنە بولەنىپ, كومانداسىندا جۇمىس ىستەگەندەر دە بار. كەشەگى جاعىنۋ مەن بۇگىنگى جامانداۋدىڭ اراسى ۇزاق بولماعانى ويلاندىرادى. قالايشا؟ ەلباسى باسشىلىق جۇمىس بەرسە – جاقسى دا, ونداي جۇمىس بەرمەسە – جامان بولعانى ما؟ سوندا ولار قاشان شىندىقتى ايتقان: بۇرىن با, بۇگىن بە؟
مەن دە ادىلەتتىكتىڭ قارا قىلىن قاق جارامىن دەۋدەن اۋلاقپىن. ءبىرىنشىدەن, پەندەمىن. ەكىنشىدەن, ەلباسى كومانداسىنىڭ ادامىمىن. ۇشىنشىدەن, ەلباسىنىڭ ەلوردانى الماتىدان اقمولاعا كوشىرگەنى ءۇشىن, بۇگىنگى ءبىزدىڭ سۇيىكتى قالامىزدى كەرەمەت بيىك دەڭگەيگە كوتەرىپ, جەرلەستەرىمىزگە جاقسى جاعداي تۋعىزعانى ءۇشىن ءبىز, اقمولالىقتار, ءوزىمىزدى ول كىسىگە قارىزدار سانايمىز. سونىمەن قاتار, مەنى «جاراپازانشىلاردىڭ» قاتارىنا دا ەشكىم قوسا المايدى, مەنىڭ جان دۇنيەمە ول جات نارسە. ەكىنشىدەن, پارلامەنتتە ءۇن-ءتۇنسىز جەكە ماسەلەلەرىمدى شەشىپ جۇرگەن دەپۋتات ەمەسپىن. شامام كەلگەنشە سايلاۋشىلارىمنىڭ پىكىرىن, مۇڭ-مۇقتاجىن اشىق ايتىپ, شەشۋ جولدارىن ىزدەستىرىپ ءجۇرگەن اداممىن. ۇكىمەت مۇشەلەرىن دە ءجيى سىناپ, كەي-كەيدە تىم وتكىر سوزدەرىممەن نارازىلىق تۋعىزىپ جۇرگەن جاعدايىم دا بار.
بىراق, ءبىر ءسات ەلىمىزدەگى جاعدايعا, ەلباسىمىزدىڭ جۇمىسىنا سىرت كوزبەن قاراۋعا ۇمتىلايىقشى.
تاۋەلسىز مەملەكەت بولعانىمىزعا جيىرما ءۇش جىل. ەڭسەمىز كوتەرىلىپ, رۋحىمىز شارىقتايتىن كەزەڭ. دۇنيە جۇزىندە بەس جۇزدەن استام ۇلت بار ەكەن, سولاردىڭ ەكى ءجۇزى عانا دەربەس مەملەكەتتىلىككە قول جەتكىزىپ وتىر. از عانا قازاققا سول ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋ شەكسىز باقىت ەمەس پە, بابالارىمىزدىڭ ورىندالعان ارمانى ەمەس پە؟ ونىڭ ىشىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋىن تىگۋ, ەلدى اياعىنا نىق تۇرعىزۋ مىندەتى ءبىزدىڭ ۇرپاقتىڭ ماڭدايىنا جازىلىپ وتىر. وسى ۇلكەن بورىشتى بارىنەن دە تەرەڭ سەزىنىپ, جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا ارتىپ, وسى جىلداردىڭ اۋىرتپالىعىن نارداي كوتەرىپ, قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردە دۇرىس جول تاۋىپ, قازاقستاندى بۇگىنگى كۇنگە جەتكىزۋ وڭاي بولدى دەيسىزدەر مە؟
ءبارى ەسىمدە: 90-شى جىلدارى اقمولادا ەكى توپ بولدى, ءبىر جاعى – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە كوز الارتقاندار, ەكىنشى جاعى – ۋاقىتىندا جالاقىسىن, زەينەتاقىسىن الا الماي جۇرگەن اشۋلى تۇرعىندار. وسىنداي جاعداي قازاقستاننىڭ ءار جەرىندە ورىن العانى بارىمىزگە بەلگىلى.
ال جوعارعى كەڭەستەگى تاۋەلسىزدىك دەكلاراتسياسىن, اتا زاڭدى قابىلداۋ كەزدەرىندەگى تەكەتىرەستىڭ ءوزى كوشەلەردەگى شەرۋلەردەن كەم بولماعانى انىق.
تاۋەلسىزدىك ءار ۇلتتىڭ سانا-سەزىمىنىڭ ويانۋىنا ىقپال ەتسە, پارتيالىق يدەولوگيانىڭ جوعالۋى ادامداردى دىنگە, نەشە ءتۇرلى ءدىني اعىمدارعا, ءتۇرلى بەيرەسمي ۇيىمدارعا يتەرمەلەدى. ادامدار بولىنە باستادى, نەشە ءتۇرلى قوزعالىستارعا قوسىلا باستادى. ءبىرازى رەسەي, گەرمانيا, تاعى باسقا جاقتارعا كوشە باستادى. وسى جاعدايدا ەڭ باستى ماقسات ادامداردىڭ ەلگە, مەملەكەتكە, كەلەشەككە دەگەن جوعالىپ بارا جاتقان سەنىمدەرىن قايتارۋ ەدى. ول ءۇشىن ەلباسى ەكى ۇلكەن ماسەلەنى الدىڭعى قاتارعا قويدى:
ءبىرىنشىسى – حالىقتى بىرىكتىرۋ, قوعامدا اۋىزبىرشىلىكتى, تۇراقتىلىقتى, كەلىسىمدى ورناتۋ.
ەكىنشىسى – ەكونوميكانى قولعا الىپ, حالىقتىڭ جاعدايىن كوتەرۋ.
ءبىرىنشى ماسەلەنى شەشپەي, ەشقانداي ىلگەرى جىلجۋ مۇمكىن ەمەس بولدى. كەڭەس وداعىندا جالعىز قازاقستاندا عانا جەرگىلىكتى ۇلت حالىقتىڭ جارتىسىنان كەمىن قۇرايتىن.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازىرگى تاڭدا دۇنيە جۇزىنە ايگىلى ۇلتارالىق, دىنارالىق كەلىسىم, تاتۋلىق ساياساتى وسىلاي باستالعان. «وسى ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز ايتا بەرەدى ەكەن تاتۋلىق, تاتۋلىق دەپ, ىعىر بولدىق ابدەن», دەگەندەر دە بولدى. «بۇل كەڭەس وداعىنان جەتكەن جەتىستىك ەمەس پە», دەيتىندەر دە بار. بىراق بۇل ادامدار ول وكىمەت قۇلاعان كەزدە باسقا رەسپۋبليكالاردا باستالعان قاندى شيەلەنىستەردى ۇمىتقان سياقتى. ءبىر مەملەكەتتىڭ ىشىنەن ەكىنشى مەملەكەت تىككەندەر دە بار عوي. وعان قوسا, كەشە عانا كورشىلەرىمىزدە بولعان ۇلتارالىق كەلىسپەۋشىلىكتەرگە دە كۋا بولعان جوقپىز با؟ ءوز حالقىن سەپاراتيستەر, تەرروريستەر دەپ اسكەر جاۋدىرىپ جاتقانداردى دا كورىپ وتىرمىز عوي. ال ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدىڭ وسىنداي كەزدە حالىقتى بىرىكتىرەتىن, ءاربىر ەتنوس قازاقستاندى ءوز ۇيىندەي سەزىنەتىندەي جاعداي تۋعىزىپ جاتقانى دانالىق ەمەس پە.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى, ءاربىر وبلىستاعى دوستىق ۇيلەرى, پارلامەنتتەگى اسسامبلەيا دەپۋتاتتارى – بۇلاردىڭ ءبارى حالىقتى بىرىكتىرمەگەندە, كەلەشەككە دەگەن سەنىمدى ۇلعايتپاعاندا نە ىستەيدى؟ وسىنى تۇسىنبەيتىندەر: «نە كەرەك سونشا كوپ ءسوز دوستىقتىڭ توڭىرەگىندە», دەيدى. بىراق, ەلباسى شارشاماي, تالماي وسى ساياساتتى سۇيەككە باتىرىپ, قانعا, ساناعا ءسىڭىرىپ جالعاستىرىپ كەلەدى.
ءبىر ۇلكەن اقىلدى ادام وسىنداي اڭگىمەنى ەستىگەندە, بىلاي دەپتى: «كەلىسىم, تاتۋلىق, دوستىق – دەنساۋلىق سياقتى. دەنساۋلىعىن باردا سەن ونى سەزىنبەيسىڭ, ءبارى جاقسى كورىنەدى. ال اۋىرا باستاعاندا عانا بىلەسىڭ ونىڭ قادىرىن. سانىڭدى سوعاسىڭ, نەگە بۇرىن بۇعان ءمان بەرمەدىم دەپ وكىنەسىڭ. اۋرۋىڭ اسقىنباسا ءبىر نارسە ىستەۋگە بولادى, ال اسقىنىپ كەتسە, وندا كەش قالدىڭ». راس ءسوز.
ەلباسىنىڭ كورەگەندى ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا, وسى تاتۋلىقتىڭ ارقاسىندا بۇگىندە ءبىز ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتىپ وتىرمىز. وسى جىلدارى حالىقتىڭ سانىن, ونىڭ ىشىندە قازاق اعايىننىڭ سانىن كوبەيتۋ ءۇشىن قازاقستاندا كوپتەگەن باعدارلامالار, شارالار جۇزەگە استى. تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا ءبىرىنشى بولىپ قازاقستان شەتتە جۇرگەن قانداستارىمىزدىڭ ەلگە ورالۋ جاعدايىن جاسادى. بالكىم, بۇل جۇمىستا كەمشىلىكتەر بولعان دا شىعار, بىراق وسى جىلدارى ميلليونعا جۋىق باۋىرلارىمىز اتامەكەنىنە قايتا ورالىپ, ورتامىزدى تولتىرعانى اقيقات.
بالا تۋعا ىنتالاندىراتىن كوپتەگەن جەڭىلدىكتەر جاسالدى. ول بالا تۋعاندا بەرىلەتىن جاردەماقى, بالانى ءبىر جاسقا دەيىن تاربيەلەۋ ءۇشىن بەرىلەتىن جاردەماقى, كوپبالالى, تۇرمىسى تومەن وتباسىلارىنىڭ بالالارىنا 18 جاسقا دەيىنگى جاردەماقى, كوپبالالى انالارعا جاردەماقى, ونىڭ ىشىندە «التىن القا», «كۇمىس القا» العاندارى بار.
ادامنىڭ ءومىر جاسىن ۇزارتۋ جاعدايىن مەديتسينا قولعا الىپ جاتىر. جاڭا كلينيكالار, جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزىلىپ, قان قىسىمىمەن اۋىراتىندارعا رەسپۋبليكالىق قانا ەمەس, وبلىستىق, اۋداندىق دەڭگەيدە جوعارى ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە قول جەتكىزدىك. جۇرەككە وتا جاساۋ وزىمىزدەگى قالىپتى جايعا اينالدى. ەندى ونكولوگيانىڭ بەتىن الۋ ءۇشىن جىل سايىنعى تەكسەرىستەر ەڭگىزىلىپ جاتىر. كۇنى كەشە عانا تەلەديدار قازاقستاندىق عالىمدار تۋبەركۋلەز دەرتىنە داۋا تاپتى دەپ بارشامىزدى قۋانىشقا بولەپ تاستادى. عاجاپ, شىن مانىندەگى الەمدىك جاڭالىق, بولىپ جاتسا. وسىنداي جۇيەلى جۇمىس ناتيجەسىندە قازاقستاندا ادامنىڭ ورتاشا ءومىر جاسى 70-كە دەيىن ءوسىپ وتىر. حالقىمىزدىڭ سانى 17 ميلليونعا جەتىپ, ونىڭ ىشىندە قازاعىمىزدىڭ ۇلەسى 11 ميلليوننان اسىپ ءتۇستى. ەندى ءبىز ءوز مەملەكەتىمىزدە كوپشىلىكتى قۇرايتىن بولدىق. بۇل دا تاۋەلسىزدىكتىڭ, ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسى.
تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى ەلباسىنىڭ العا قويعان تاعى ءبىر ۇلكەن ماقساتى – ەكونوميكانى دامىتۋ. «الدىمەن – ەكونوميكا, سودان كەيىن ساياسات», دەپ باعىتىمىزدى ناقتى بەلگىلەپ بەردى. بۇل باعىتتىڭ دۇرىس ەكەنىن ۋاقىت دالەلدەدى. العاشقى جىلداردى ەسكە تۇسىرەيىكشى. جوسپارلى ەكونوميكا قيرادى. تاۋەلسىزدىك الدىق, بىراق مەملەكەتتىڭ اقشاسى جوق, جالاقى, زەينەتاقى ۋاقىتىندا تولەنبەيدى, ەلەكتر جارىعى كەستەمەن بەرىلەدى, وسىنىڭ ءبارى قوسىلا كەلىپ, قازاقستاندىقتاردىڭ تۇرمىسى تومەندەي باستادى. نە ىستەۋ كەرەك؟ ارينە, ەڭ ءبىرىنشى حالىقتىڭ قارنىن تويعىزۋ كەرەك. ەكونوميكاعا بەل شەشە كىرىسپەي, ەش وزگەرىس بولمايتىن بولدى.
مەنىڭ ەسىمدە, ءومىر جولىمدى باستاپ, تاربيە, تاجىريبە العان «تسەلينوگرادسەلماش» زاۋىتى توقتاپ قالىپ, كوپتەگەن ادامدار جۇمىسسىز دالادا قالدى. سول ۋاقىتتا ساياساتپەن اينالىسىپ, كوشەدە جۇرسەك, كەلەشەگىمىز نە بولار ەدى؟
«ءبىز نەگە مۇنايىمىزدى, زاۋىتتارىمىزدى شەتەل ازاماتتارىنا بەرىپ قويدىق, ول ءبىزدىڭ قۇداي بەرگەن بايلىعىمىز ەمەس پە!», دەگەندەر بار. بىراق ءوز ۇيىڭدە جۇمىسسىز اش وتىرساڭ نە ىستەيسىڭ؟ ارينە, قولدا بار زاتتارىڭدى ساتىپ تاماق الاسىڭ, ونى مۇمكىندىگىنشە ۇزاققا سوزاسىڭ. مەملەكەت تە سولاي. قارجى, ينۆەستيتسيا تارتتى, ءوندىرىستى وركەندەتۋدىڭ ارەكەتىن جاسادى. مەملەكەتتىڭ ماقساتى بىرنەشەۋ: سالىق الىپ تۇرۋ, جۇمىس ورىندارىن اشۋ, ءونىم شىعارۋ, تەحنولوگيا تارتۋ, بيۋدجەتتى تولتىرۋ. ولاردىڭ ءبارى ينۆەستيتسياسىز مۇمكىن ەمەس. تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى قازاقستانعا 300 ملرد. دوللار ينۆەستيتسيا تارتىلعان ەكەن. مۇنايعا, شيكىزاتتارعا تاۋەلدى بولماۋ ءۇشىن ەلباسى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن باستادى. يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ ءبىرىنشى بەس جىلدىعىندا باعاسى 2,4 تريلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 700 سۋداي جاڭا نىسان پايدالانۋعا بەرىلگەن ەكەن, 200 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلعان. وسى جىلدارى سول زاۋىتتاردا 2,7 تريلليون تەڭگەگە تاۋار ونىمدەرى شىعارىلىپتى. ونىڭ ىشىندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان تاۋارلار: تەمىر جول ۆاگوندارى, جەڭىل اۆتوكولىكتەر, ۇشاقتار جاسالا باستادى. ءسويتىپ, ينۆەستيتسيالار ناقتى جۇمىس ىستەپ, حالىقتىڭ تۇرمىسىن كوتەرۋگە ۇلكەن ىقپال ەتىپ جاتقانى انىق. ءبىر ادامعا شاققاندا ىشكى جالپى ءونىم بۇگىندە 13 مىڭ دوللارعا جەتتى. جيىرما ءۇش جىلدا قازاقستاندا 93 ملن. شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنىپتى. 1992 جىلى قازاقستاندىقتاردىڭ مەنشىگىندە 885 مىڭ اۆتوكولىك بولسا, 2013 جىلى ونىڭ سانى ءتورت ەسە ءوسىپ, 3 ملن. 600 مىڭعا جەتكەن. ءبىر وتباسىندا قوس اۆتوكولىك بولۋىنا تاڭدانۋدان قالدىق. تاعى ءبىر تسيفرلار: 2000-2013 جىلدار ارالىعىندا 61 ملن. قازاقستاندىق شەتەلدىك ءىس جانە تۋريستىك ساپارلارعا شىققان ەكەن. پرەزيدەنتتىڭ «بولاشاق» ستيپەندياسى بويىنشا دۇنيە ءجۇزىنىڭ ەڭ مىقتى وقۋ ورىندارىندا 10 مىڭنان استام ستۋدەنت ءدارىس العان.
مۇنىڭ ءبارى قازاقستاندىقتاردىڭ تۇرمىس دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلگەنىن, ولاردا جاڭا مۇمكىندىكتەردىڭ پايدا بولعانىن دالەلدەيدى. بارىنە سالىستىرمالى تۇردە قاراۋ كەرەك. تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندە بۇرىن كەزىندە الدا كەلە جاتقان مەملەكەتتەردىڭ ءوزى بۇگىن بىزدەن قالىپ قويىپ جاتقانىن بايقاپ وتىرمىز. كەيبىر كورشىلەرىمىزدە شيكىزاتى دا بار, حالقى بىزدەن بۇرىن نارىققا بەيىمدەلگەن, بىراق سوندا دا باسقا ەلدەردىڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ جۇرگەن قانشاما اعايىنداردى كورىپ ءجۇرمىز. شۇكىرشىلىك, ءبىزدىڭ ەلباسى ءبىر دە ءبىر قازاقستاندىقتى شەتەلدە جۇمىس ىزدەتىپ قاڭعىرتىپ قويعان جوق. شەتەلگە ساپارعا شىققاندا: «بۇل دۇكەندەرگە ءبىز بارا المايمىز, تەك قازاقستاندىقتاردىڭ قالتاسى كوتەرەدى», دەگەندى ءجيى ەستيمىز.
ءبىزدىڭ ەلدىڭ حالىقارالىق ابىرويى ءوسىپ كەلە جاتقانى كەيبىرەۋلەرگە ۇنامايتىن سياقتى. قاتىنىنا وكپەلەگەن ەركەك سياقتى جىبىرلايدى: «نە كەرەك ەقىۇ ءسامميتى, ازيا ويىندارى, ەكسپو كورمەسى, نەمەنەگە ونى وتكىزەمىز, قارجى جۇمسايمىز؟», دەپ. سالىنعان عيماراتتاردىڭ ءبارى كەيىن وزىمىزدە قالاتىنىن, كەلەشەكتە حالىقتىڭ يگىلىگىنە پايدالاناتىنىن بىلمەي مە؟ وسىلاردىڭ ارقاسىندا قانشاما مەملەكەتتەر جاقىنىراق تاني باستايدى, قانشاما ادامنىڭ قازاقستانعا دەگەن سەنىمى ارتا تۇسەدى. سەنىم – ۇلى سەرپىن. سەنىممەن بىرگە ينۆەستيتسيا دا كەلەدى, جاڭا تەحنولوگيالار, جاڭا ونەركاسىپ كەلەدى.
دۇنيە جۇزىندەگى دامىعان ەلدەر ءبىزدى قۇشاق جايىپ كۇتىپ وتىرعان جوق. تەك قانا كورەگەندى ساياساتتىڭ, جاقسى جوسپاردىڭ, ەرەن ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا عانا ءبىز باسەكەگە قابىلەتتى بولا الامىز. ەلباسىمىزدىڭ ستراتەگيالىق جوسپار بەلگىلەي الاتىنىن جانە ورىنداي الاتىنىن دالەلدەۋدىڭ قاجەتى جوق. ونى ۋاقىت كورسەتتى. «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىندا دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ مىندەتىن العا قويدىق پا؟ قويدىق. سول مىندەتتى ورىندادىق پا؟ ورىندادىق. مەرزىمىنەن بۇرىن ورىندادىق. ەندى ءبىز باستى ماقساتىمىز رەتىندە ماڭگىلىك ەل بولۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ءبارىمىزدى ساپقا تۇرعىزىپ قوياتىن كوممۋنيستىك يدەولوگياعا ابدەن ۇيرەنىپ قالىپ, سونى اڭساعاندار: «نەگە بىزدە يدەولوگيا جوق, ەلدە ورتاق ماقسات جوق, حالىقتى بىرىكتىرەتىن يدەيا كەرەك», دەپ, ءبىراز دابىل قاقتى.
اينالايىندار-اۋ! ماڭگىلىك ەل بولۋدان ارتىق قانداي ماقسات, قانداي يدەيا كەرەك! ماڭگىلىك ەل دەگەن عاسىرلار بويى وسى كيەلى دالادا اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن, اق نايزانىڭ ۇشىمەن كۇرەسكەن بابالارىمىزدىڭ ارمانى ەمەس پە, ۇرپاقتارىنا بەرگەن اسىل اماناتى عوي; ماڭگىلىك ەل دەگەن قازاقتىڭ الەمدە قازاق بولىپ قالۋى, ونىڭ ءتىلى, ءدىنى, ءدىلى, بولمىسى, مادەنيەتى, ادەت-عۇرپى, رۋحى وشپەي, ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ, دۇنيەدە ءوزىنىڭ قايتالانباس ءىزىن قالدىرۋ عوي!
ول ءۇشىن ءاربىر قازاقستاندىق تا, تۇتاس العاندا مەملەكەت تە باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى كەرەك. ەلباسىمىز ايتپاقشى: «باسقا ەلدەردىڭ ارتىندا شاڭىن جۇتپاي, الدىڭعى قاتارىنا جىلجىعان ابزال».
وزا دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ, ارينە, وڭاي جۇمىس ەمەس, بىراق وعان دا جەتەمىز. ول ءۇشىن بىزدە بارلىق مۇمكىندىك بار: جەر استىنداعى بايلىق تا, وقىعان, ەڭبەكقور حالىق تا, ساليقالى ساياسات تا, كورەگەن, كەمەڭگەر, ابىرويلى ەلباسى دا.
تەك قانا بۇگىنگى كۇنىمىزگە تاۋبە ەتۋدى ۇمىتپايىق, ءبىر-ءبىرىمىزدى, اسىرەسە, ەلباسىن اياقتان شالماي, تۇراقتىلىق, تاتۋلىقتى ساقتاپ, بىلەك سىبانىپ, بارشا كۇش-جىگەرىمىزدى ىسكە جۇمسايىق. سوندا ءبىز باعىندىرمايتىن بيىكتىك بولمايدى.
مەن بۇعان كامىل سەنەمىن!
سۆەتلانا جالماعامبەتوۆا,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى.