قر پرەمەر-ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا 2023 جىلعى قاڭتارداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى قارالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر جاقسىلىقوۆتىڭ حابارلاۋىنشا, ەسەپتىك كەزەڭدە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋ قارقىنى 5,6%-دى قۇرادى. ناقتى سەكتورداعى ءوسىم – 2,3%, ال قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا – 7,6%. بارلىق نەگىزگى سالالار بويىنشا وڭ ديناميكا بايقالادى, بۇل رەتتە ساۋدا (+19,4%), اقپارات جانە بايلانىس (+18,1%), سونداي-اق قۇرىلىس (+12,5%, 1 ملن شارشى م استام تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى) ەڭ جوعارعى ءوسۋدى كورسەتتى.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوسۋ قارقىنى 18,3%-دى قۇرادى. ينۆەستيتسيالار اعىنى ونەركاسىپتە – 9,2%-عا, اۋىل شارۋاشىلىعىندا – 33,7%-عا, جىلجىمايتىن م ۇلىكپەن وپەراتسيالاردا – 33,7%-عا, كولىكتە جانە قويمالاۋدا – 31,8%-عا ءوستى.
الدىن الا قورىتىندى بويىنشا 2022 جىلى سىرتقى ساۋدا تاۋار اينالىمى 32,1%-عا ءوسىپ, $134,4 ملرد-تى قۇرادى. ەكسپورت بويىنشا كورسەتكىش 39,9%-عا ءوسىپ, $84,4 ملرد-قا دەيىن جەتتى. تاۋارلار يمپورتى $50 ملرد-قا تەڭ. جالپى, وڭ ساۋدا بالانسى $34,4 ملرد-تى قۇرادى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆتىڭ حابارلاۋىنشا, ەسەپتىك كەزەڭدە مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 1,5 ترلن تەڭگە شاماسىندا كىرىستەر ءتۇستى (جوسپار 144,0%-عا ورىندالدى), ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 1,1 ترلن تەڭگە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە 394 ملرد تەڭگە كىرىستەر ءتۇستى. مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى 93,5%-عا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى – 94,7%-عا, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ شىعىستارى 96,3%-عا اتقارىلدى.
پرەمەر-مينيستر ناقتى سەكتور تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتكەنىن اتاپ ءوتتى. وڭدەۋشى ونەركاسىپ, قۇرىلىس جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنىڭ دامۋ قارقىنى جاقسى. ونەركاسىپ سەكتورى ءوندىرىستىڭ 1,5%-عا, ونىڭ ىشىندە وڭدەۋ سالاسىنىڭ 1,6%-عا وسكەنىن كورسەتىپ وتىر. فارماتسەۆتيكا (+51%), جەڭىل ونەركاسىپ (+11%), توقىما بۇيىمدارى ءوندىرىسى (25%+), مۇناي وڭدەۋ (+11%), حيميا ونەركاسىبى (+11%), سۋسىندار ءوندىرىسى (+33%), تاماق ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىسى (+10%), ماشينا جاساۋ (+12%) سالالارىندا ءوسىم بايقالادى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تۇراقتى ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك, ونىڭ ىشىندە شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورلارعا ينۆەستيتسيالار تارتۋ جەدەل ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى بولىپ سانالادى.
قاڭتار ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق نەگىزگى ماكروكورسەتكىشتەردىڭ ءوسۋى قوستاناي وبلىسى مەن الماتى قالاسىندا تىركەلىپ وتىر. ەڭ تومەن كورسەتكىشتەر – اباي جانە قاراعاندى وبلىستارىندا.
«بيىلعى جىلدىڭ باسى ەل ەكونوميكاسىنىڭ سەرپىندى دامۋعا باعىت العانىن كورسەتىپ وتىر. ەكونوميكانىڭ وسى ءوسۋ قارقىنىن ساقتاپ قالۋىمىز كەرەك. بۇل بۇگىنگى گەوساياسي جاعدايدا وڭاي شارۋا ەمەس. ۇيلەسىمدى جۇمىس پەن ءتيىمدى ۇيلەستىرۋدى ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىندا قامتاماسىز ەتۋ كەرەك», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ىشكى نارىقتى وتاندىق تاۋارلارمەن تولىقتىرۋعا جانە شيكىزاتتىق ەمەس ءونىم كولەمىن ۇلعايتۋعا باسىمدىق بەرىلۋى ءتيىس.
«شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ الەۋەتىن كەڭەيتىپ, دامۋعا جاعداي جاساۋىمىز كەرەك. تارتىمدى ينۆەستيتسيالىق كليمات قۇرىپ, ينۆەستورلارمەن بەلسەندى ديالوگ جۇرگىزۋ قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, ينۆەستيتسيالاردىڭ قۇرىلىمىن قوسىلعان قۇنى جوعارى تاۋارلاردى ءوندىرۋ جاعىنا قاراي ۇلعايتۋ كەرەك, سونىڭ ىشىندە جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەردە دە. سونىمەن قاتار «ينۆەستيتسيا ورنىنا تاريف» ساياساتىن ساپالى ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى.
ء«اربىر مينيستر, ءوڭىر اكىمدەرى جانە ۇلتتىق حولدينگتەر مەن كومپانيالاردىڭ باسشىلارى ازاماتتاردىڭ تابىسىن ارتتىرىپ, ساپالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ءۇشىن جۇيەلى شارالار قابىلداۋى ءتيىس. قوعامدى تولعاندىرىپ وتىرعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەر بويىنشا ءتيىمدى شەشىمدەر تابۋ قاجەت», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى ءوڭىر اكىمدەرى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. الدا تۇرعان باستى مىندەت – جىل قورىتىندىسى بويىنشا ينفلياتسيانى 2 ەسەگە – ياعني, 9,5% دەيىن تومەندەتۋ. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەردى ينفلياتسيا دەڭگەيىن باقىلاۋ جانە تومەندەتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن ورىنداۋعا جۇمىلدىرۋ كەرەك.