اۋىل جۇرتىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ اياسىندا كەرەكۋدە 300-دەن اسا جوبا قارجىلاندىرىلادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. قازىنادان بولىنگەن نەسيە قاراجاتى الداعى ايدان باستاپ شارۋالارعا ۇلەستىرىلىپ, تۇرعىندارعا مال, تەحنيكا, قاجەتتى وندىرىستىك قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الۋعا, كاسىبىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك سىيلايدى.
ءبىر ەسكەرەتىن جايت, بۇل جەردە مەملەكەت اۋىلداعى قوسالقى شارۋاشىلىقتار مەن كووپەراتيۆتەردىڭ دامۋىنا ەرەكشە كوڭىل اۋدارىپ وتىر. ياعني جىلدىق مولشەرلەمەسى 2,5 پايىزدان اسپايتىن, مەرزىمى 7 جىلعا دەيىن بەرىلەتىن قارجى قۇرالىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ازاماتتار كووپەراتيۆ قۇرۋعا ىنتالى بولۋى كەرەك. سەبەبى شارۋالار بىرىكسە, الاتىن سومالارى دا ەسەلەنە تۇسەدى. نەسيە مال, قۇس پەن وسىمدىك شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا, كووپەراتيۆتەردى جابدىقتاۋعا جانە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋ باعىتىندا شاعىن كاسىپكەرلىك اشۋعا باعدارلانعان. مال شارۋاشىلىعى ءۇشىن نەسيە 7 جىلعا دەيىن, ال وزگە دە باعىتتارعا 5 جىلعا دەيىن بەرىلەدى دەپ كورسەتىلگەن.
وڭىرلىك اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى نۇرالى قابيەۆ پاۆلودار وبلىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,5 ملرد قاراجات بولىنگەنىن, وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن كونكۋرستىق جۇيەمەن تاڭداپ الىناتىن وپەراتور ناۋرىزدا قاراجاتتى شارۋالارعا ۇلەستىرە باستايتىنىن ايتىپ ءوتتى.
– وپەراتور قىزمەتىن اۋداندارداعى نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەرى اتقارا المايدى. زاڭدا بۇل جوبا بويىنشا قارجى تاراتاتىن ۇيىمداردىڭ 50 پايىز ۇلەسى مەملەكەت يەلىگىندە بولۋ تيىستىگى كورسەتىلگەن. كووپەراتيۆتىڭ ءار مۇشەسىنە – 8,6 ملن تەڭگە, ال جالپى كووپەراتيۆكە 27,6 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە بەرىلەدى. كەپىلگە م ۇلىك سۇرالادى, ەگەر شارۋانىڭ وزىندە جىلجىمايتىن م ۇلىك بولماسا, تۋىسىنىڭ, كورشى-قولاڭدارىنىڭ مۇلكىن ۇسىنۋعا تولىق قۇقىلى. بۇل جەردە قاراجات بەلگىلى ءبىر اۋىلدىق اۋماقتى دامىتۋعا بەرىلىپ وتىرعانى نازارعا الىنادى. كووپەراتيۆتەر تۋرالى زاڭناماعا سايكەس, اۋىلدىق جەرلەردە شارۋاشىلىق كووپەراتيۆىن قۇرۋ ءۇشىن كەمىندە 3 جەكە تۇلعا بولسا جەتكىلىكتى. سوندىقتان بۇل تالاپ قيىندىق تۋدىرمايدى دەپ ويلايمىن, – دەيدى باسقارما وكىلى.
قازىرگى كۇنى ەرتىس-بايان وڭىرىندە جالپى سانى 107 كووپەراتيۆ بار. ولاردىڭ كوبى تەرەڭكول, باياناۋىل, پاۆلودار اۋداندارىندا ورنالاسقان. 1,5 ملرد تەڭگە نەسيە سوماسى شامامەن 300 جوبانى قارجىلاندىرۋعا جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە. وبلىستاعى 352 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە شامامەن 270 مىڭ ادام تۇراتىنىن ەسكەرسەك, بۇل قاراجات ازدىق ەتەتىنى شىن. سەبەبى اۋىلدىق جەرلەردە پايدالى نەسيەنى الۋعا نيەتتەنىپ وتىرعان اعايىندار وتە كوپ. ال ەلىمىزدەگى كەز كەلگەن كوممەرتسيالىق بانك اۋىل تۇرعىندارىنا مۇنداي شارتتارمەن نەسيە ۇسىنا المايتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى.
جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر بۇگىندە ءوز اۋماقتارىندا تۇراتىن حالىققا جوبانىڭ ءجون-جوسىعىن ءتۇسىندىرىپ, ىنتالى ازاماتتارعا باعىت بەرىپ جاتىر. ماسەلەن, ۋسپەن اۋدانىنىڭ اكىمى نۇربولات ماقاشەۆ وزگە ارىپتەستەرى سەكىلدى اۋىلداردى ارالاپ, تۇرعىندارعا نەسيە جايىندا اقپارات بەرىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
– اۋدان بويىنشا 279 شارۋاشىلىق, 11 الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيا, 12 ءسۇت, 8 ەت جينايتىن پۋنكت بار. قازىرگى كۇنى الەۋەتتى شارۋاشىلىقتاردىڭ ءتىزىمى جاسالىپ, جەرگىلىكتى حالىقتان جينالاتىن اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن كوبەيتۋگە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. شالعاي اۋىلداردىڭ تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتىپ, قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ دامۋىنا, ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسىن ارتتىرۋعا جاعداي تۋدىراتىن جوبانى كوپشىلىك اسىعا كۇتىپ وتىر, – دەيدى اكىم.
اتاپ وتەرلىگى, تۇرعىندارعا مال باسىن كوبەيتۋ ءۇشىن بەرىلەتىن قاراجاتقا مىندەتتى تۇردە اسىل ت ۇلىك الۋ مىندەتتەلمەيدى. ءارى ولار العاشقى 2 جىلدا نەسيەنى تولەۋدەن بوساتىلادى, ياعني دەمالىس بەرىلەدى.
پاۆلودار وبلىسى