«جايلى مەكتەپتىڭ» ارتىقشىلىعى

ورىن تاپشىلىعىن وڭتايلى رەتتەۋ

وتكەن اپتادا «سامۇرىق-قازىنا» قورى «جايلى مەكتەپ» جوباسىن قوعامدىق تالقىلاۋعا شىعاردى. سوعان وراي قوردىڭ قوعامدىق كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى. قو­عامدىق كەڭەس مۇشەلەرى, مەملەكەتتىك مەكە­مەلەردىڭ, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپ­كەرلەر پالاتاسىنىڭ جانە ءتۇرلى قاۋىمداس­تىقتاردىڭ وكىلدەرى, ساراپشىلار مەن قوعام بەلسەندىلەرى قاتىسقان جيىندا ۇلتتىق جوبانىڭ جاي-جاپسارى ءسوز بولدى.

اۋەلگى سۇراق: ۇلتتىق جوباعا «سا­مۇرىق-قازىنانىڭ» قانداي قاتىسى بار؟ سويتسەك, «جايلى مەكتەپتەردىڭ» قۇرى­لىسىن ۇيلەس­تىرۋشى رەتىندە قور­دىڭ ەنشىلەس ۇيىمى – Samruk-Kazyna Construction كومپانياسى تاڭ­دالعان ەكەن. تيىسىنشە, جوبا اياسىن­داعى قۇرىلىس جۇمىستارىنا وسى كومپانيا جاۋاپتى. دالىرەك ايتساق, Samruk-Kazyna Construction قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ بەلگىلەنگەن مەرزىم مەن تالاپتارعا سايكەس سالىنۋىن باقىلايدى, مەردىگەرلەردى تاڭداۋدىڭ اشىقتىعى مەن تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى, نىساننىڭ ساپاسى مەن ۋاقتىلى قولدانىسقا بەرىلۋىن قاداعالايدى.

«Samruk-Kazyna Construction» اق باسقارما توراعاسى ماۋلەن ايمان­بەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, كومپانيا قۇرىلىستىڭ ەگجەي-تەگجەيلى جوس­پا­رىن دايىنداعان. ءبىلىم وردالارى نەگىزىنەن قازىرگى ۋاقىتتا ورىن تاپ­شىلىعى قاتتى سەزىلىپ وتىرعان ايماقتاردا سالىنادى. ولار – الماتى (63 مەكتەپ), تۇركىستان (63) جانە ماڭ­عىستاۋ (24) وبلىستارى, سونداي-اق شىمكەنت (25), استانا (24) جانە الما­تى (22) قالالارى. بۇل رەتتە 218 مەك­تەپ – قالادا, 183 مەكتەپ اۋىلدىق جەر­دە بوي كوتەرەدى. 2023-2024 جىلدارى – 226 مەكتەپ, 2024-2025 جىلدارى 175 مەك­تەپ سالىنادى دەگەن جوسپار بار.

– ۇلتتىق جوبا اياسىندا 2025 جىل­عا دەيىن ەلىمىزدە 401 جاڭا مەكتەپ سالۋ قاراستىرىلىپ وتىر. زامانعا ساي سالىناتىن بۇل مەكتەپتەر 842 مىڭ وقۋشىعا شاقتالعان. وسىنىڭ ناتيجەسىندە, ەلدەگى ءۇش اۋىسىمدى وقۋ ۇدەرىسىنەن قۇتىلۋعا مۇمكىندىك بار. ماسەلەن, الماتى وبلىسىندا سالىناتىن 63 جاڭا مەكتەپتە 136 مىڭعا جۋىق بالا وقيتىن بولادى. ال ەلورداداعى 24 جاڭا مەكتەپ 88 مىڭ وقۋشىنى قابىلداۋعا قاۋقارلى, – دەدى م.ايمانبەتوۆ.

جوبانىڭ جالپى بيۋدجەتى – 2,6 ترلن تەڭگە. ونىڭ 1 ترلن 960 ملرد تەڭگەسى رەسپۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن, 646,5 ملرد تەڭگەسى ۇلتتىق قوردان بولىنەدى. بيىل 499,9 ملرد تەڭگەنى, 2024 جىلى – 1 ترلن 038,3 ملرد تەڭگەنى, 2025 جىلى 1 ترلن 068,2 ملرد تەڭگەنى يگەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل رەتتە بولىنگەن قارجىنىڭ 2 ترلن 36 ملرد تەڭگەسى مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسىنا, ال 243 ملرد تەڭگەسى پايدالانۋعا بەرىلگەن ءبىلىم وردالارىن كۇتىپ ۇستاۋعا جۇمسالادى.

قۇرىلىستاعى قوعامدىق باقىلاۋ

م.ايمانبەتوۆ مەردىگەرلەرگە قاتاڭ تالاپتار قويىلاتىنىن ايتتى. جوبالاردى باعالاۋ كەزىندە قول­دانىستاعى ستاندارتتار, ەل ۇكىمەتى بەكىتكەن تەحنيكالىق تاپسىرما, سون­داي-اق وزىق حالىقارالىق تاجىريبە ەسكەرىلەدى. قۇرىلىستا وتاندىق ءوندى­رىس ماتەريالدارىن پايدالانۋعا باسىمدىق بەرىلمەك.

– جاڭا مەكتەپتەر 300, 600, 900, 1 200, 1 500, 2 000 نەمەسە 2 500 ورىن­دىق دەپ بەلگىلەنگەن جەتى ءتۇرلى نۇس­قانىڭ بىرىنە ساي سالىنۋى قاجەت. ولاردىڭ ارقايسىسىندا روبوتتەحنيكا كابينەتى, بىرنەشە زەرتحانا, اۋدانى 88 شارشى مەتر بولاتىن حورەوگرافيا زالى, ءۇش كوۆوركينگ الاڭى (باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى, ورتا سىنىپتار جانە مۇعالىمدەر ءۇشىن) بولۋى كەرەك. سونداي-اق مەكتەپتەردە باستاۋىش سىنىپتارى (9ح18م) مەن ورتا بۋىن, جوعارعى سىنىپ وقۋشىلارىنا (36ح18م) بولەك سپورت زالدارى بولادى. ءار سىنىپتا ينتەراكتيۆتى تاقتا جانە مۇعالىمگە ارنالعان كومپيۋتەر قويىلادى. جاڭا مەكتەپتەردە ەرەكشە بالالار ءۇشىن كەدەرگىسىز ورتا قۇرىلۋى كەرەك: ارنايى پاندۋستار, ليفتىلەر, دارەتحانالار, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ بولمەسى دايىندالادى. سونىمەن قاتار ينتەرەر ديزاينىنىڭ بىرقاتار ەلەمەنتى مەن ارحيتەكتۋرالىق شەشىمدەرى ۇلتتىق ناقىشتا جاسالۋعا ءتيىس, – دەدى كومپانيانىڭ باسقارما توراعاسى.

ۇلتتىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا Samruk-Kazyna Construction ءىس-شارالاردىڭ اشىقتى­عى مەن قوعامدىق باقىلاۋعا ەرەكشە كوڭىل بولمەك. 2023 جىلعى 10 اقپاندا Samruk-Kazyna Construction-نىڭ https://skcn.qaz.network/ جاڭا ونلاين پلاتفورماسىندا جوبالاۋ مەن مەكتەپتى تولىقتاي سالىپ, جوندەۋ بويىنشا كەشەندى قىزمەت كورسەتۋشىلەردى تاڭداۋدىڭ بايقاۋ قۇجاتتارىن الدىن الا تالقىلاۋ باستالدى. كەز كەلگەن ازامات قۇجاتتاردى قاراپ, ءوز ۇسىنىسى مەن ەسكەرتۋىن بىلدىرە الادى.

– الداعى 20 اقپاندا اشىق رەسۋرستاردا بايقاۋ تۋرالى حابارلاندىرۋ جاريالاۋ جوسپارلانىپ وتىر. قۇرىلىستى قاداعالاۋ ينجەنەرلىك قىز­مەتتەرى دە اشىق كونكۋرستىق نەگىزدە ساتىپ الىنادى, بۇل قوسىمشا اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتەدى. بار­لىق ساتىپ الۋ Samruk-Kazyna Construction-نىڭ ساتىپ الۋعا ارنالعان ونلاين پلاتفورماسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. بايقاۋ كوميسسياسىنىڭ قۇرا­مىنا Samruk-Kazyna Construction كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى عانا ەمەس, «اتامە­كەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى, اكىمدىكتەر, «سامۇرىق-قازىنا» قوعامدىق كەڭەسى مەن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ ساراپشىلارى دا كىرەدى, – دەپ ناقتىلادى ماۋلەن ايمانبەتوۆ.

قۇرىلىس كەزىندە جالپى جاعدايدى باقىلايتىن اقپاراتتىق تسيفرلى پلات­فورما جۇمىس ىستەيتىن بولادى. اقپاراتتىق جۇيە العاش رەت وسىنداي ءىرى ۇلتتىق جوبادا قولدانىلماق. ەلەكتروندى جۇيە قۇرىلىستىڭ بار­لىق كەزەڭىن اشىق باقىلاۋعا مۇمكىن­دىك بەرەدى. جۇيەنىڭ ەرەكشەلىگى – تاپ­سىرىس بەرۋشى, قۇرىلىسشىلار, اكىم­دىكتەردىڭ بىرنەشە باسقارماسى, مي­نيسترلىكتەر, تەحنيكالىق باقىلاۋ ساراپ­شىلارى جانە باسقالارى بىر­لەسىپ جۇمىس ىستەپ, بىرگە تاپسىرما بەرىپ, ونى باقىلاپ, ماسەلە تۋىنداسا سول بويدا بيۋروكراتياسىز, ۋاقتىلى شەشىپ وتىرادى.

ءبىزدىڭ ەلدە قۇرىلىستىڭ كەيدە ۋاقى­تىنان كەشىكتىرىلىپ تاپسىرىلاتىنى بار. مۇنداي تاۋەكەل «جايلى مەكتەپ» جوباسىندا دا الدان شىعۋى مۇمكىن. الايدا م.ايمانبەتوۆ بۇل جوبادا قۇرىلىستىڭ بەلگىلەنگەن كەستەدەن كەشىگۋ تاۋەكەلى وتە تومەن دەپ سەندىردى.

– ويتكەنى كەلىسىمشارتتا ناق­تى مەرزىم­دەر كورسەتىلەدى. ەگەر قۇرى­لىس­­تىڭ كەشىگۋى تىركەلسە, 15 كۇن ىشىندە كەلىسىم­شارتتى بۇزىپ, باسقا كومپانيا­نى تاڭداۋعا مۇمكىندىك بار. سوندىق­تان مەردىگەرلەر ادال جۇمىس ىستەيدى جانە «قارا تىزىمگە» ەنبەۋ ءۇشىن جۇمىس كەستەسىن قاتاڭ ساقتايدى دەگەن سەنىمىمىز بار. ءاربىر نىساندا تەحنيكالىق قاداعالاۋ جۇرگىزەتىن 3-5 ساراپشى بەكىتىلەدى. ولار ۇنەمى قۇرىلىس باسىندا بولۋعا مىندەتتى. قاتاڭ باقىلاۋ دەگەنىمىز – وسى, – دەيدى كومپانيا باسشىسى.

ايتاقشى, مەردىگەر كومپانيالارعا قويىلاتىن تالاپ تا قاتاڭ. بۇل جوباعا كەشە اشىلىپ, بۇگىن مايلى جىلىكتىڭ باسىن ۇستاپ وتىراتىن ءبىر كۇندىك فيرمالار قاتىسا المايدى. كومپانيانىڭ ءبىرىنشى ساناتتى ليتسەنزيا بويىنشا جۇمىس تاجىريبەسى 10 جىلدى, ەكىنشى ساناتتى ليتسەنزيا بويىنشا – 5 جىلدى, ءۇشىنشى ساناتتى ليتسەنزيا بويىنشا 3 جىلدى قۇراۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار سوڭعى بەس جىل ىشىندە تولەنگەن سالىق سوماسى دا ەسكەرىلەدى. ەرەجەلەر جەرگىلىكتى كومپانيالارعا جەڭىلدىكتەر ۇسىناتىنىن دا ايتا كەتەيىك. ياعني مەكتەپ ماڭعىستاۋدا سالىنسا, سول ءوڭىردىڭ كومپانيالارىنا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلادى.

مۇعالىمدەر قاتاڭ ىرىكتەۋدەن وتەدى

وقۋ-اعارتۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى شولپان قارينوۆانىڭ مالىمەتىنشە, قازىر ەلىمىزدە 3,7 ملن وقۋشى بار جانە مەكتەپتەرىندە 240 مىڭ وقۋشى ورنى تاپشى. ەگەر جاڭا مەكتەپتەر سالىنباسا, 2025 جىلعا قاراي اتالعان تاپشىلىق 1,2 ملن ورىنعا جەتۋى ىقتيمال. سوندىقتان «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسىنا ارتىلعان جاۋاپكەرشىلىك جۇگى دە سالماقتى.

– ەلىمىزدە پايدالانۋعا بەرىلگەنىنە 50-70 جىلدان اسقان 500-دەن استام مەكتەپ بار. ارينە, ولاردىڭ ءبارىن اۋىستىرۋ كەرەك. سونىمەن قاتار ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى جاعدايدا جۇمىس ىستەپ تۇرعان مەكتەپتەر بار. قازىر ەل بويىنشا 148 مەكتەپ ءۇش اۋىسىمدا بالا وقىتىپ جاتىر. بۇل بالا تۋ كورسەتكىشىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى. ياعني بالا تۋ وڭ ديناميكانى كورسەتىپ وتىر. بىلتىر ەل اۋماعىندا 247 مەكتەپ سالىنىپ, 135 مىڭ وقۋشى ورنى پايدا بولدى, – دەدى ش.قارينوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى 20 جىلدا ەلىمىزدە 1 مىڭنان استام مەكتەپ سالىنعان. ال پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ سايلاۋالدى باعدار­لاماسىندا الداعى بىرنەشە جىلدا 1,5 ملن وقۋشى ورنىمەن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ونىڭ 842 مىڭى «جايلى مەكتەپ» جوباسى اياسىندا شەشىمىن تاپپاق.

– جاڭادان سالىناتىن «جايلى مەكتەپتەر» قۇزىرەتتىلىك ورتالىعىنا اينالادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. ويتكەنى ەل بويىنشا سالىناتىن 401 مەكتەپ از كورسەتكىش ەمەس. ولاردىڭ قۋاتى وتە جوعارى. «جايلى مەكتەپتەردىڭ» ديرەكتورىنان باس­تاپ, مۇعالىمدەرىنە دەيىن ارنايى تارتىپپەن قابىلدانادى. ولار ءتيىستى وقۋدان وتەدى. سونداي-اق بەرىلەتىن ءبىلىم ساپاسىن باقىلاۋعا قاتىستى ۇلكەن جۇمىس جۇرگىزەمىز. مەكتەپ ءبىلىمىنىڭ مازمۇنى جاساقتالعان جانە مۇعالىم ونى باعالايدى. ونىڭ ىشىندە فورماتيۆتىك, سۋمماتيۆتىك باعالاۋ تۇرلەرى بار. ودان بولەك, مەكتەپىشىلىك باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى. «جايلى مەكتەپتەردە» سىرتقى باعالاۋ جۇيەسى دە ەنگىزىلەدى. قازاقستاندا ۇلتتىق باعالاۋ جۇيەسى قۇرىلعانىن بىلەمىز. سىرتقى باعالاۋ ارقىلى ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىن زەرتتەپ, زەردەلەپ وتىرامىز. سوندا وقۋشىعا تەك مۇعالىم قويعان باعامەن عانا ەمەس, سىرتقى باعالاۋ ارقىلى دا ءبىلىم ساپاسى انىقتالادى, – دەدى وقۋ-اعارتۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى.

«جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە, ەكى جىلدان كەيىن ەلى­مىزدە 100 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلاتىنىن دا ۇمىتپايىق.

ايتپاقشى, ۇلتتىق جوبانىڭ وتاندىق ەكونوميكاعا دەگەن اسەرى دە ايتارلىقتاي جوعارى بولماق. ويتكەنى مەكتەپكە قا­جەتتى جيھازداردىڭ 95 پايىزىن وتان­دىق وندىرۋشىلەر دايىندايدى. قۇرال-جاب­دىق­تاردىڭ 60 پايىزى ءوزىمىزدىڭ ىشكى نارىقتان الىنادى. سونداي-اق قۇرىلىس ماتەريال­دارىنىڭ 65 پايىزى وتان­دىق ونىمنەن تۇرادى. دەمەك ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىندا ۇلتتىق جوبانىڭ الار ورنى ايىرىقشا بولماق.