ەرتە, ەرتە, ەرتەدە, ەسكى جىلدار قويناۋىندا, تۇركىستان وبلىسىنىڭ بەلگىسىز ءبىر اۋىلىندا, بەلگىسىز ءبىر ۇيدە قوپ-قوڭىر قوس تومدىق تۇراتىن. ىشىنە ۇڭىلسەڭىز بالالىق پاكتىكپەن, اۋسار ادالدىق, جىلىلىقپەن ۇيلەسەتىن اقمونشاق جىرلار توگىلە بەرەتىن. ءسابي رايلى, ناركەس جۇرەكتى سامال ەلىتىپ, ەلىكتىرە تۇسەتىن. ءسىرا, اقىننان قالارى قورعاۋشىسىز, كەپىلسىز بەيكۇنا ولەڭدەر عانا.
«كوكتەمدە بۇلتتار اسىعىپ,
سەلدەتىپ وتە شىعاتىن,
ارتىنان شايداي اشىلىپ,
دۇنيە بالقىپ تۇراتىن.
مالشىنىپ شيلەر نوپىرگە,
قايتادان گۇرلەپ وشاقتار,
اسپانعا شىعار كوپىردەي –
تۇراتىن كەمپىرقوساقتار».
وسىناۋ اق قانات شۋماقتاردا قانشاما ومىرگە عاشىقتىق, بولاشاققا ىڭكارلىك, ەرتەڭگە قۇشتارلىق بار دەسەڭشى. الدا اسۋ-اسۋ ارماندار, قوجىر تاستارداي قيال تىزبەكتەرى. ساعي اقىننىڭ جانى ماحابباتپەن سۋارىلعان. ول تۇنەكتى بىلمەيدى, بىلسە دە بۇرىلمايدى. شىن مانىندە, تۇنەك ادام ساناسىندا عانا ءومىر سۇرەتىنىن ەسكەرسەك, شىن اقىن نۇرلى ويدىڭ حابارشىسى. باسىنا كۇن بايلانعان اساتاياعىن قولىنا العان ول وقىرماندى كوبەلەك قاناتىنا تاڭ قالۋعا, جاپىراق بەتىندەگى يەروگليفتاردى وقۋعا شاقىرادى.
«كوكتەمدە ءبىر توعايلار شۋىلدايتىن,
كوكتەمدە دۋىلدايتىن,
بەتكە جۇققان دالانىڭ اق توزاڭى,
اق جاڭبىرلار جۋماسا, جۋىلمايتىن.
تامشى كورمەي, توبارسىپ قالعان قىر دا,
جاۋتاڭدايتىن اسپاننان جاۋعان نۇرعا.
اق جاڭبىردىڭ استىندا جۇيتكىپ ءجۇرىپ,
ءبىز دە اينالىپ كەتۋشى ەك اق جاڭبىرعا».
قانداي پاكتىك! اق جاڭبىرلار استىندا جۇگىرىپ ءجۇرىپ, سول جاڭبىرداي پاكتىكتىڭ وزىنە اينالۋ نەتكەن عانيبەت! اقىن ولەڭدەرى جان قۇبىرىن شايىپ ءوتۋشى ءموپ-ءمولدىر وزەن سەكىلدى. جىرلاردان باس العان سوڭ دۇنيە مارجانداي جايناپ سالا بەرەدى. رۋمي ايتقانداي, تەرەزەسى بالشىق جاندار عانا دۇنيەنى بالشىق ەتىپ كورمەك, ال بالشىقتى تۇما وزەنمەن شايا بىلسەك جەر بەتى تاڭ قالۋ ورنى ەكەنىن ۇعىنار ەدىك. ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ ساعي اقىن جونىندە ءبۇي دەپتى: «ساعي جيەنباەۆتىڭ بىرقاتار ولەڭدەرىن وقىدىم. ولاردا تولىپ جاتقان وبراز, كوپ شىندىق, كوپشىلىككە ورتاق شىندىق بار. ءبىر ءتۇرلى ەلىكتىرەتىن, سۇيسىندىرەتىن, وقۋشىعا باس يگىزەتىن سونشالىق شىندىق پەن بەتكە ىستىق دەمى سەزىلىپ كەتكەندەي كورىنەتىن شىنشىلدىق بار. پوەزيا كەرەك – وسى شىنشىلدىق».
اقىننىڭ «وڭ اياق» ولەڭى كۇردەلى كەزەڭنىڭ بەت بەينەسىن اشاتىن تاعدىرلى تۋىندى. ولەڭدە كۇن ۇزاققا ءشوپ شاۋىپ, مالدى باعىپ, قۇيتتاي-قۇيتتاي ءسابيىن قولىنا الىپ وتىراتىن مايدان ۋاقىتىنداعى جەسىر ايەلدەر سۋرەتتەلەدى. ايەلدەر «كەلەر مە ەكەن كوكەشىڭ, ق ۇلىنشاعىم, وڭ اياعىڭ كوتەرشى» دەپ ىرىم ەتەدى. ءبارى وڭ اياققا سۇيىنىشپەن قاراپ, بالانىڭ باشپايى قىبىر ەتسە كۇيىگى جۋىلىپ كەتەردەي قۋانىسادى. الگى بالا بىردە وڭ اياعىن كوتەرسە ءۇيدىڭ ءىشى ءماز-ءمايرام, دۋمان بولاتىن دەيدى اقىن.
«جەتكىزگەندەي حابارىن اعالاردىڭ,
ءماز-ءمايرام بوپ تۇراتىن بالا بالعىن,
ءسابي جۇرەك سەزە مە,
از دا بولسا,
كوتەرگەنىن كوڭىلىن انالاردىڭ».
ءوزى ءومىر سۇرگەن ءداۋىر شىندىعىن بەينەلەگەن ساعي جىرى ايەلدەر وبرازى ارقىلى قاسىرەت زاردابىن سەزىندىرەدى. ءبىر عانا وقيعا – زاماننىڭ بەت-بەدەرىن ايشىقتايدى. اقىن جىرلارى ىزگىلىك قىنىنا سالىنىپ, تازالىق بالعاسىمەن سوعىلعان. بەينە ءبىر اركىم ءوزىن تۇس-تۇستان كورە الاتىن لابيرينت سەكىلدى.