بارقىتبەلدىڭ كۇنشىعىسىندا تارباعاتاي مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى قۇرىلعالى دالا قويناۋىنداعى اڭ سانى كوبەيگەن. باس-باسىمەن ساناپ الماسا دا, مارال, ەلىك كوزگە ءجيى ۇشىرايتىن بولعان. كەيىنگى جىلدارى قاراباستان ارقار دا اۋعاندى قويدى.
ۇلتتىق پارك قىزمەتكەرلەرى جۋىقتا جول بويىندا توپتاسىپ جۇرگەن ەلىكتەردى كورگەن. ادەتتە ەلىك, مارال – ءار سىبدىرعا ەلەڭدەپ تۇراتىن ۇركەك جانۋار. بىراق قورىق اۋماعىندا الاڭسىز اياڭداپ بارا جاتقان ەلىكتەر ادام قاراسىن بايقاعانىمەن, تۇرا قاشپادى. جارىقتىق جانۋار دا قاۋىپتىڭ جوعىن سەزەتىن شىعار, كىم ءبىلسىن. تابيعات جاناشىرلارى سۇلۋ اڭنىڭ قاي ماڭدا جۇرگەنىن ءدوپ باسىپ ايتپادى. «ادام الاسى ىشىندە» دەگەندەي, قارۋ اسىنعان قاسكويلەر دە جوق ەمەس شىعار. اش وتىرماسا دا, اڭشىلىققا قىزىق ءۇشىن شىعاتىندار جەتكىلىكتى. الايدا تارباعاتاي پاركى قۇرىلعالى زاڭسىز اڭ اۋلاۋ فاكتىسى تىركەلە قويعان جوق. قازىر مۇندا اڭ اتقاندى قويىپ, قارۋ اسىنىپ جۇرۋگە رۇقسات جوق. ەگەر زاڭ بۇزىلسا, ايىپپ ۇلى از ەمەس. جازا باسسا – جازا قاتال.
ايتقانداي, بيىل قار قالىڭ ءتۇستى. قاردىڭ قالىڭدىعى دالا اڭدارى ءۇشىن وڭاي سوقپايدى. ونى ويلاعان تارباعاتاي مەملەكەتتى ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دالا اڭدارىن قىستان شىعارۋ ءۇشىن ەرتە قامدانادى. قار قالىڭ ءتۇسسىن-تۇسپەسىن, كۇزدىڭ كۇنى ەلىك, مارال توپتاسادى-اۋ دەگەن ىقتاسىن جەرلەرگە ءشوپ شاۋىپ قويعان. اعاش بۇرلەرى بايلانعان. ناۋاعا جەم-تۇزى دا سەبىلگەن. بىراق بۇل بيوتەحنيكالىق جۇمىستار دا ازدىق ەتكەن سەكىلدى. قالىڭ تۇسكەن قاردا تەبىندەي الماعاندارى اۋىلعا دا تۇسكەن. اشا تۇياقتىلار ەلدى مەكەنگە جاقىن جۇرسە دە قاۋىپ بار. جۋىقتا ەلىكتىڭ لاعىن يت تالاپ كەتكەن. مۇنداي وقيعا قايتالانباۋى ءۇشىن ينسپەكتورلار بيوتەحنيكالىق جۇمىستاردى قىس ورتاسى قايتا قولعا العان.
– دالا تۇياقتىلارىنىڭ ەركىن قىستاپ شىعۋى ءۇشىن بىرنەشە جەرگە جالپى سالماعى ءبىر توننا تۇز قويىلدى. ەكى توننا ءشوپ ازىرلەندى. 1 500 دانا بۇتاق بايلاندى. مۇنداي جۇمىستار ىستەلمەگەن جاعدايدا, ەلىك, مارال قورەك ىزدەپ, اۋىپ كەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان جىل سايىن قورەك دايىنداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرامىز, – دەيدى اڭشى-بيولوگ, مەملەكەتتىك ينسپەكتور ەلەنا كراسون.
ە.كراسوننىڭ مالىمەتىنشە, كۇزگى ساناق كەزىندە 196 باس ەلىك ەسەپكە ىلىنگەن. كوكتەمدە تاعى ساناق جۇرگىزىلەدى. ازايسا نەمەسە كوبەيسە, سەبەبى انىقتالىپ, اناليتيكالىق جۇمىستار جانە جۇرگىزىلەدى. الايدا ايتىپ وتكەندەي, اڭ سانى كوبەيمەسە, ازايىپ كەلە جاتقان جوق. تارباعاتايدىڭ كۇنگەيىندە مارال, ەلىك جوسىپ ءجۇر. ينسپەكتورلار قوراسىنداعى مالدى كۇزەتكەندەي, دالا اڭىن دا قوريدى. كۇندەلىكتى وزدەرىنە جۇكتەلگەن اۋماقتى ارالايدى, اڭ كەزدەسسە ءتۇر-ءتۇسىن, سانىن قاعازعا جازىپ قويادى.
اباي وبلىسى,
ءۇرجار اۋدانى