جۋىردا وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە كورنەكتى ادەبيەتتانۋشى ۇعا قۇرمەتتى اكادەميگى, جۋرناليست, جازۋشى, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ, تۇركسوي ماراپاتىنىڭ يەگەرى قۇلبەك ەرگوبەكتىڭ 70 جاسقا تولۋى اتالىپ ءوتتى. وسىعان وراي اتالعان وقۋ ورنىندا «ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ بيىگىندەگى تۇلعا» اتتى حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى.
القالى جيىندا پرەزيدەنت كەڭەسشىسى مالىك وتارباەۆ كوپشىلىك الدىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى: «70 جاسقا تولعان مەرەيتويىڭىزبەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن! ءسىز پۋبليتسيست-جازۋشى رەتىندە وتاندىق جۋرناليستيكانىڭ, سىنشى-عالىم رەتىندە ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ, ۇلتتىق ادەبيەت پەن مادەنيەتتىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋگە اتسالىستىڭىز. زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىڭىز قازاق ادەبيەتى مەن عىلىمىنىڭ التىن قورىنا قوسىلعان قۇندى قازىنا ەكەنى انىق. ونىڭ ىشىندە «ارىستار مەن اعىستار» جانە «تۇرىكستان جيناعى» اتتى كوپتومدىقتارىڭىزدىڭ شوقتىعى بيىك».
سەناتور م.قۇل-مۇحاممەد مەرەيتوي يەسى قازاق ادەبيەتتانۋ جانە مادەنيەتتانۋ عىلىمىندا وزگەشە ورنەك قالىپتاستىرىپ, باۋىرلاس تۇرىك حالىقتارىنىڭ ادەبيەتى مەن رۋحانياتىن جاقىنداستىرۋعا مول ۇلەس قوسقان عالىم رەتىندە ايىرىقشا باعالاناتىنىن ايتتى. الاش اماناتىن ارقالاعان ەسكىنىڭ كوزى, مۇحتار اۋەزوۆتەي ۇلىلاردىڭ ۇزەڭگىلەس دوسى بەيسەمباي كەنجەباەۆ ەڭكەيگەن شاعىندا وعان قامقور ۇل, ادال شاكىرت رەتىندە تىرەۋ بولىپ, زور ادامگەرشىلىك جاساعانىن جەتكىزدى. سونىڭ ىشىندە جارتى عاسىردان استام ۋاقىت بويىنا توگىلدىرە جازىپ, ادەبيەتتانۋ, مادەنيەتتانۋ, تۇركولوگيا, شىعىستانۋ سالاسىندا عالىمدار تاراپىنان جوعارى باعالانعان توم-توم ەڭبەكتەردى دۇنيەگە اكەلگەنىن ەسكە الدى. شىعارماشىلىعىنا ش.ايتماتوۆ, ءا.كەكىلباەۆ, م.كارىم سياقتى الەم ادەبيەتىنىڭ الىپتارى بەرگەن باعا – وسىنىڭ ايعاعى.
ء«سىز فيلولوگيا عىلىمىنىڭ شەڭبەرىمەن شەكتەلمەي, تۇرىك حالىقتارى رۋحانياتىنىڭ اسىل وزەگى – ءتىل ءبىلىمى, فيلوسوفيا, تۇركولوگيا جانە ونەر سالاسىن قوسا قابات زەرتتەپ, تۋىسقان حالىقتار جىلى قابىلداعان تاماشا ەڭبەكتەر سەرياسىن جازدىڭىز» دەپ قورىتىندىلادى سەناتور ءسوزىن.
قىرعىز ەلىنىڭ ۆيتسە-پرەمەرى پروفەسسور ي.باكاشوۆا تۇركىستاندا ءوز قارجىسىنا ۇيىمداستىرىپ اشقان «تۇرىك تىلدەس حالىقتار كىتاپحاناسى», «ب.كەنجەباي ۇلىنىڭ تۇرىكتانۋ مۋزەيى», «تۇرىك حالىقتارى ونەر گالەرەياسىن» جالعىز قازاق مادەنيەتىنىڭ عانا ەمەس, تۇركىستاندى ورتاق رۋحاني استانا سانايتىن كۇللى تۇرىك دۇنيەسىنىڭ اسىل قازىناسىنا بالايتىنىن ايتتى. وسىناۋ ورتاق يگىلىككە قىرعىز ۇلتتىق كىتاپحاناسىنان 4 مىڭعا تارتا كىتاپ سىيلاعانىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى. سونداي-اق ول شوڭ شىڭعىس ايتماتوۆ, تۇگەلباي سىدىقبەكوۆ, ابدىلداجان اكماتاليەۆ جايىندا جازعان ەسسە, ماقالالارىنىڭ ءباسى جوعارى ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
تاتارستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ر.زايدۋللا مەرەيتوي يەسىن تۇرىك حالىقتارىنا ورتاق تۇلعا دەپ, ال ونىڭ «ولەڭسوز» كىتابى «تۇرىك حالىقتارى پوەزياسىن تۇتاس قاراستىراتىن ەنتسيكلوپەديا» دەپ باعالادى. سونىمەن بىرگە قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, «جۇلدىز» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى, جازۋشى مەرەكە قۇلكەن ونى ادەبي سىنعا سيۋجەت اكەلگەن, جاڭاشا تالداۋ مانەرىن ەنگىزگەن, «رومان جايىندا پوۆەست» جازعان جاڭاشىل سىنشى عالىم دەي كەلە, «س.مۇقانوۆتاي ادەبيەت الىبىن سىناي وتىرىپ, كىر-قوقىستان اراشالاپ قازاققا قايتارعان ەڭبەگى ءۇشىن قانداي دا بولسىن سىي-قۇرمەتكە لايىقتى جان. سوندىقتان قازاق ادەبيەتىن قۇلبەك ەرگوبەكسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى.
«ورتا ازيا ادەبيەتىنىڭ ءادىل ساراپشىسى» دەپ ءسوز باستاعان وزبەكستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارما مۇشەسى, سىنشى, پروفەسسور ق.يۋلداشەۆ قازاق عالىمى ەڭبەكتەرىنىڭ وزبەك تىلىنە ۇدايى ءتارجىمالانىپ كەلە جاتقانىن, جاقىندا عانا ء«بالاسوز» كىتابى وزبەك تىلىندە باسىلىپ شىققانىن, مەرەيتوي يەسىنە تاشكەنت قالاسىندا دا قۇرمەت كورسەتىلەتىنىن جاريالادى. وسى رەتتە اقىن باھروم عايىپ «ولەڭسوز» پوەتيكالىق سىن ەڭبەگىن وزبەك تىلىنە ءتارجىمالاپ جاتقانىن قۋانىشپەن اتادى.
«قازاق ادەبيەتىنىڭ ارىس تۇلعاسى» دەپ ءادىل باعاسىن بەرگەن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, پروفەسسور ن.قۋانتاي جۋرناليستىك ىزدەنىس ونى سان الۋان تاقىرىپقا باستاپ, ەلىمىزدىڭ ىشىندەگى, تىسىنداعى الۋان-الۋان تۇلعالارمەن جولىقتىرعانىن, وزبەكالى جانىبەكوۆتەي رەفورماتور قايراتكەردىڭ تاربيەسىن كورىپ, مۋزەي ءىسى, تاريحي ەسكەرتكىشتەر, ەتنوجادىگەرلەر جاناشىرى, مادەنيەتتانۋشى بولىپ قالىپتاسىپ, ورتاعاسىرلىق مادەنيەت بىلگىرى رەتىندە تىنىمسىز ماقالا جازىپ, دىلگىر ماسەلە كوتەرىپ, كوگىلدىر ەكراننان اششىلى-تۇششىلى مالىمدەمەلەر جاساپ, يۋنەسكو مىنبەرىنەن بايانداما وقىعانىن تەبىرەنە ايتتى.
كونفەرەنتسيادا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى س.نۇربەك, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, اكادەميك م.جۇرىن ۇلى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى ج.تۇيمەباەۆ جانە رەسپۋبليكانىڭ وزگە دە جوعارى وقۋ ورىندارى باسشىلارىنىڭ قۇتتىقتاۋلارى وقىلدى.
ءوز كەزەگىندە ادەبيەتشى عالىم مەرەيتويىنا وراي قۇتتىقتاپ, ىزگى تىلەكتەرىن جەتكىزگەن مەملەكەت باسشىسىنا, تۇرىك حالىقتارى جازۋشىلار وداعى باسشىلىعىنا, بارشا تۇرىك جۇرتىنىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىنە العىسىن ءبىلدىردى.
شىمكەنت