ديماش قۇدايبەرگەن,
ءانشى:
– مۇحاممەد حايدار ءدۋلاتيدىڭ: «سەن الەمدى جاۋلاپ الما, ويتكەنى وندا سانسىز قايعى-قاسىرەت بار. سەن ودان دا ادامنىڭ جان دۇنيەسىن مەڭگەر. ول جەردە قانشاما الەم بار ەكەنىن كورەسىڭ» دەگەن ءسوزى بار. بەيبىتشىلىك – ادامنىڭ ەڭ ۇلى, ەڭ اسىل قۇندىلىعى ەكەنى ءسوزسىز. كۇللى الەمدەگى تىنىشتىقتىڭ, بەيبىتشىلىكتىڭ ەڭ باستى كىلتى – سارىمايدان قىل سۋىرعانداي ساياسي ديپلوماتيا, ادامي قارىم-قاتىناس, مەملەكەتارالىق سىيلاستىق. ءبىر مەملەكەتتىڭ باسقا مەملەكەتتىڭ تەرريتوريالىق تۇتاستىعىن, ىشكى ساياساتىن قۇرمەتتەۋى. عالىمداردىڭ زەرتتەۋىندەگى ادامزات تاريحى العاش رەت حاتقا تۇسكەننەن بەرگى كەزەڭگە كوز جۇگىرتسەك, سوڭعى مىڭداعان جىلدا, ياعني 5 جارىم مىڭ جىلدا ادام بالاسى 292 جىل عانا تىنىشتىقتا ءومىر سۇرگەن.
بۇل وكىنىشتى جايت ادامزات ساناسىنىڭ باعزى زاماننان بەرى كوپ وزگەرمەگەنىن كورسەتەدى. ءالى كۇنگە دەيىن تالاي ەلدەر سوعىس زاردابىن تارتىپ, ەكونوميكاسى, رۋحانياتى قۇلدىراپ جاتىر. تالاي جازىقسىز جاندار سول زۇلماتتىڭ زاردابىن شەگىپ كەلەدى. مۇنىڭ بارلىعى – بەيبىتشىلىك كەتكەن جەردى بەرەكەسىزدىك جايلايتىندىعىنىڭ ايعاعى. سوعىس وتىن تۇتاتپاۋ, بەيبىتشىلىك ءۇشىن كۇرەسۋ ءححى عاسىردىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەسىنىڭ ءبىرى بوپ تۇر. ءبىز نەلىكتەن مىڭداعان جىل بويى تاتۋ عۇمىر كەشۋدى ۇيرەنە الماي كەلەمىز؟ وسى سۇراق مەنى كوپتەن بەرى مازالايدى. ءبىز ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ, جالپى ادامزاتتىڭ ورتاق مۇددەسى ءۇشىن نەگە بىرىگە الماي كەلەمىز؟ سوندا بىزگە نە جەتپەيدى؟ جالپى ارانداتىپ, ۇگىتتەۋشىلەردىڭ قيتۇرقى ارەكەتتەرى ارقىلى ەل مەن ەلدىڭ اراسىنا سىزات ءتۇسىرىپ, جاۋلاستىرىپ, ءوز امبيتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا مىڭداعان جاندى ولىمگە ايداپ جاتقان سوعىسقۇمارلىقتى قالاي توقتاتامىز؟ ول ءۇشىن نە ىستەۋىمىز كەرەك؟
ادامزات بۇل ومىردە ەمتيحاننان ءوتىپ جاتقانىن ۇمىتىپ, پەندەلىك تىرلىكتەن, كەۋدەمسوق وركوكىرەكتىكتەن ارىلا الماي كەلەدى. شەكسىز امبيتسياسىمەن سوعىس باستاپ جۇرگەن, وزدەرىن ۇلى سانايتىن كەيبىر دەرجاۆا باسشىلارى باسقا مەملەكەتتىڭ ىشكى تىرلىگىنە ارالاسىپ, ونىڭ قالاي ءومىر ءسۇرۋىن نەگە شەشۋى كەرەك؟ ولار قۇداي ەمەس قوي. مەن ونەر سالاسىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەندىكتەن, الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە بولدىم, ءتۇرلى حالىقتىڭ مادەنيەتىمەن تانىسىپ ءجۇرمىن. وسى ۋاقىت ارالىعىندا تۇسىنگەنىم – حالىقتىڭ جامانى جوق, جامان ۇلت دەگەن ۇعىم جوق. تەك سول ۋاقىتتىڭ ەنشىسىنە كوز جۇگىرتسەك, وسى كۇنگە دەيىن سول حالىقتىڭ ويىن بۇرمالاپ, ءوزىنىڭ ارام پيعىلىن جۇزەگە اسىرىپ جۇرگەن مەملەكەت باسشىلارى عانا بار. بۇل – شىندىق.
ايتپاعىم, ءبارىمىز ناسىلگە, ۇلتقا, دىنگە, ءتۇرلى ەلگە بولىنەمىز. بىراق ءبىز بارىمىزگە ورتاق جەر-انانىڭ بالاسى ەكەنىمىزدى ۇمىتپاۋعا ءتيىسپىز. ءبارىمىز ءبىر اسپان استىندا تۇرىپ جاتىرمىز. ەشبىر قاسيەتتى كىتاپ ادامدى جاۋىزدىققا, ولىمگە, سوعىسقا شاقىرمايدى. دىنارالىق سوعىستىڭ قايدان تۋىنداپ جاتقانى مەن ءۇشىن تۇسىنىكسىز. ەرەسەكتەردىڭ قاتەلىگى ءۇشىن وسكەلەڭ ۇرپاعىمىز, سابيلەرىمىز زارداپ شەكپەۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. وسى سەبەپتى ءبىز دۇردارازدىققا جول بەرمەي, ارقاشان دوستاسا الۋىمىز قاجەت. ادامزات پەن الەمنىڭ ەرتەڭى بۇگىنگى ءبىزدىڭ قولىمىزدا. ءبىز – ءبىر ءۇيدىڭ, ءبىر مەكەننىڭ, ءبىر اسپاننىڭ پەرزەنتىمىز.