فۋتبول تاريحىندا العاش رەت كۇن قىسقارىپ, ءتۇن ۇزارعان شاقتا ۇيىمداستىرىلعان دۇنيەجۇزىلىك دوپ دوداسى دا تاريح قويناۋىنا ەندى. سوڭعى رەت الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك 32 قۇراماسى باس قوسقان قاتارداعى فۋتبول تويى بۇعان دەيىن ەكى رەت الا دوپ الامانىندا ۇزدىك شىققان ارگەنتينا قۇراماسىنىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. XXI عاسىردىڭ ەكىنشى ون جىلدىعىنداعى جەر-جاھاننىڭ تەڭدەسسىز فۋتبولشىسى دەپ تانىلعان مەسسي 16 جىل بويى ارمانداعان الەم كۋبوگىنە قول جەتكىزدى. ەندى ونىڭ اتى فۋتبول الەمىنىڭ اڭىزدارى – پەلە, مارادونالارمەن قاتار اتالاتىن بولدى.
بۇرىن جانكۇيەرلەر فۋتبول جۇلدىزدارىنىڭ ويىنىن تەك الەم چەمپيوناتتارىندا عانا تاماشالايتىن. پەلەنى تەك برازيليانىڭ, مارادونانى ارگەنتينانىڭ, الەم چەمپيونى بولماسا دا, ەيسەبيونى پورتۋگاليانىڭ جەيدەسىندە عانا كورەتىن. ولارعا باعا دا الەم بىرىنشىلىگىندەگى ويىندارىنا قاراپ بەرىلەتىن. ال الەمدىك مۋنديالداردا جارقىراپ كورىنە الماعانداردى جانكۇيەرلەر تەك بەلگىلى ءبىر كلۋبتىڭ اڭىز ويىنشىسى, ياعني پالەن كلۋبتىڭ تاريحىنداعى ەڭ ۇزدىك سۇرمەرگەنى نەمەسە سول ۋاقىت ارالىعىنداعى ەڭ ۇزدىك ويىنشىسى دەپ قانا تانيتىن.
كەشەگى كۇنگە دەيىن سول ەكىنشى تاپتىڭ قاتارىندا مەسسيدىڭ دە اتى «بارسەلونانىڭ» اڭىز فۋتبولشىسى دەپ اتالىپ كەلگەن-ءدى. ويتكەنى ول الەمدىك دەڭگەيدەگى بارلىق جارىستىڭ جەڭىمپازى اتانعانىمەن, تەك الەم چەمپيونى دەگەن اتاق قانا جەتپەي تۇرعان ەدى. ونى اڭىز دەگەن اتاقتان وسى ءبىر عانا التىن كۋبوك «اياقتان شالىپ» جاتقانىن ءوزى دە, جانكۇيەرلەرى دە جاقسى بىلەتىن. ءسويتىپ كەشە الەم بىرىنشىلىگىنىڭ فينالىندا فرانتسيانى جەڭىپ, كارەراسىندا جەتپەي تۇرعان كۋبوكتىڭ ورنىن تولتىرىپ, اڭىز دەگەن بەيرەسمي اتاعىن رەسميلەندىرىپ, ء«مور» باستىرىپ الدى.
ەندى مەسسيدى بۇكىل الەم جانكۇيەرلەرى تەك ارگەنتينا جەيدەسىن كيگەن فۋتبولشى دەپ بىلەدى. بولاشاق ۇرپاق ونىڭ «بارسەلونا» ساپىندا ويناعانىن ەسىنە تۇسىرە الماي ءبىراز اۋرە بولادى. ءبىزدىڭ قازىرگىدەي پەلە (بار-جوعى ەكى-اق كلۋب ساپىندا دوپ تەپسە دە) مەن مارادونانىڭ قاي كلۋبتا ويناعانىن زورعا ەسىمىزگە تۇسىرەتىنىمىز سياقتى...
الەم چەمپيوناتىنىڭ فينالدىق ماتچىنداعى جاي-جاپساردى جازىپ وتىرۋدىڭ ءوزى ارتىق شىعار. سوڭعى مينۋتقا دەيىن اسا تارتىستى وتكەن ويىندا «لۋسايل» ستاديونىنان 90 مىڭ جانكۇيەر, تەلەديدار ارقىلى تورتكۇل دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنان ميللياردتاعان ادام تاماشالاپ, فۋتبولشىلاردىڭ الاڭداعى ەرلىكتەرىن, سوققان گولدارىن, ءبارىن-ءبارىن كوردى. سوندىقتان كەشەگى فينالدا ارگەنتينا قۇراماسى قالاي جەڭىسكە جەتتى, فرانتسيا نەگە جەڭىلدى دەگەن جانكۇيەرلەردى مازالاعان باستى سۇراققا وزىمىزشە از-كەم جاۋاپ بەرىپ وتسەك. جالپى, فۋتبول تاريحىنداعى ءىرى-ءىرى تۋرنيرلەردىڭ فينالىن وتە مۇقيات تاماشالاپ جۇرگەن جانكۇيەر بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن بىلەدى دەپ ويلايمىز.
كەيىنگى جىلدارداعى فينالداردىڭ بارىندە دەپ وتىرىكشى بولماي-اق قويايىق, كوبىندە كوماندالار تەك موتيۆاتسيانىڭ ارقاسىندا جەڭىسكە جەتىپ جاتقانى ءجيى بايقالادى. ماسەلەن, چەمپيوندار ليگاسىنىڭ 2005 جىلعى فينالىن ەسىڭىزگە ءتۇسىرىڭىز. «ليۆەرپۋل» ءبىرىنشى تايمدا «ميلاننان» 3:0 ەسەبىمەن جەڭىلىپ جاتىپ, ەكىنشى تايمدا قالاي كامبەك جاساپ ەدى, ءا؟. ءۇزىلىس كەزىندە «ليۆەرپۋلدىڭ» سول كەزدەگى باس باپكەرى رافاەل بەنيتەس شاكىرتتەرىنە ەشتەڭە ايتپاپتى. تەك كيىنۋ بولمەسىنىڭ تەرەزەسىن اشىپ, «ليۆەرپۋل» جانكۇيەرلەرىنىڭ «You will never walk alone» («سەن ەشقاشان جالعىز ەمەسسىڭ») ولەڭىن تىڭداتقان. مىنە, بۇل – موتيۆاتسيا. تاعى سول چەمپيوندار ليگاسىنىڭ 2009 جىلعى فينالىندا «بارسەلونانىڭ» باپكەرى پەپ گۆارديولا ماتچتىڭ الدىندا فۋتبولشىلارىنا سول ماۋسىمدا ءجۇرىپ وتكەن جولىنداعى قيىن ساتتەرىن, جانكۇيەرلەردىڭ قۋانىشىن, ادەمى گولدارىنان جيناقتالعان ساتتەرىن ۆيدەو ارقىلى كورسەتىپ, شاكىرتتەرىنە موتيۆاتسيا بەرگەن. بىلتىرعى كوپا امەريكانىڭ فينالىنداعى مەسسيدىڭ كوماندالاستارىنا ايتقان رۋحتى سوزىنەن كەيىن ارگەنتينانىڭ جەڭىسكە جەتكەنىن جاقسى بىلەمىز...
كەشەگى ماتچتا دا ارگەنتينانىڭ فرانتسياعا قاراعاندا جەڭىسكە دەگەن قۇلشىنىسى زور بولدى. «البيسەلەستە» فۋتبولشىلارى فينالدا ءبىر ماقسات اياسىنا بىرىگىپ, وزدەرىن دە, مەسسيدى دە الەم چەمپيونى ەتۋ ءۇشىن جاسىل الاڭدا بارىن سالدى. راس, فرانتسۋزدار فينالدا جەڭىلەمىز دەپ شىقپاعانى بەلگىلى. ولاردىڭ دا قاتارىنان ەكى رەت باس جۇلدەنى يەلەنگىسى كەلدى. بىراق بۇل جولى ارگەنتينا فۋتبولشىلارى فرانتسۋزدارعا قاراعاندا جاقسى موتيۆاتسياعا يە بولدى. سونىڭ ارقاسىندا ارگەنتينالىقتار جەڭىسكە جەتتى.
سونىمەن, بيىلعى الەم چەمپيوناتىن قورىتىندىلايتىن بولساق, ليونەل مەسسي الەم چەمپيونىمەن قاتار, ءتۋرنيردىڭ ەڭ ۇزدىك ويىنشىسىنا بەرىلەتىن «التىن دوپ» يەگەرى اتاندى. 35 جاستاعى فۋتبولشى جەتى ماتچتا الاڭعا شىعىپ, جەتى گولدىڭ اۆتورى اتاندى. سونداي-اق ارىپتەستەرىنىڭ ءۇش مارتە كوزگە تۇسۋىنە مۇمكىندىك جاساپ بەردى.
فينالدا حەت-تريك جاساپ, ءبىر مۋنديالدا سەگىز گول سوققان فرانتسيالىق شابۋىلشى كيليان مباپپە قاتارداعى الەم بىرىنشىلىگىنىڭ ۇزدىك سۇرمەرگەنىنە بەرىلەتىن «التىن بۋتساعا» يە بولدى.
تاعى ءبىر ارگەنتينالىق فۋتبولشى ەنتسو فەرناندەس – ەڭ ۇزدىك جاس ويىنشى اتانسا, ەميليانو مارتينەس ەڭ ۇزدىك قاقپاشى اتالىمىندا ۇزدىك شىقتى. چەمپيوناتتىڭ شيرەك فينالىندا جارىس جولىنان شىعىپ قالعان انگليا «ادال ويىن» ماراپاتىن جەڭىپ الدى.
كەلەسى الەم چەمپيوناتى 2026 جىلى اقش, مەكسيكا جانە كانادادا وتەدى. مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندە ۇيىمداستىرىلاتىن بىرىنشىلىككە العاش رەت الەمنىڭ 48 قۇراماسى قاتىسادى.