ەلىمىزدە جاڭاشا ويلايتىن تالابى تاۋداي جاڭا ۇرپاق ءوسىپ كەلەدى. ولار بۇگىندە الەمنىڭ وزىق ەلدەرىندە ءبىلىم الىپ, قازاقستاندى جاڭا قىرىنان تانىتىپ ءجۇر. وسىنداي بالالاردى تاربيەلەۋدە اتا-انانىڭ ءرولى ايرىقشا ەكەنى انىق. ۇلمەكەن ىسكەندىرقىزىنىڭ تاربيەلەگەن بالالارى دا شەت مەملەكەتتە ءبىلىمىن شىڭداپ, زاماناۋي ماماندىقتى يگەرىپ جاتىر.
كەيىپكەرىمىز ۇلمەكەن ىسكەندىرقىزى 2006 جىلى وتباسىمەن قىزىلوردا قالاسىنان استاناعا كوشىپ كەلگەن. باستى ماقساتى – بالالارىنىڭ ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتۋ ەدى. 2016 جىلى ىشكى ىستەر ورگانىندا قىزمەت ەتكەن جۇبايى ومىردەن وزعان ۇلمەكەن اناعا ءۇش بالانى وقىتۋ وڭايعا سوققان جوق. ءتورت جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن انا بالالارىنا تولىمدى ءبىلىم بەرۋ ىسىنە بەلسەنە كىرىستى. ۋنيۆەرسيتەتتە, مەكتەپتەردە مەملەكەت جانە قۇقىق تەورياسى, تاريح, اكىمشىلىك قۇقىق, قىلمىستىق قۇقىق, حالىقارالىق قۇقىقتان ءدارىس وقىدى. كوشباسشىلىق قابىلەتى بار ول بالالارى وقيتىن وقۋ ورنىندا دا اتا-انالار القاسىنىڭ جەتەكشىسى بولدى.
قىزىلوردا وبلىسى, قازالى اۋدانى بوزكول اۋىلدىق كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى بولعان ۇلمەكەن ىسكەندىرقىزى تۋعان اۋىلىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان. ول ورىس, اعىلشىن, فرانتسۋز تىلدەرىن جەتىك مەڭگەرگەن. استانادا وتكەن «مەرەيلى وتباسى – 2022» ۇلتتىق بايقاۋى «قايسار وتباسى» اتالىمىنىڭ جەڭىمپازى.
– بالاعا تاربيەنى, ءبىلىمدى نەگىزىنەن اتا-انا بەرۋى كەرەك. اكەم سوعىس ارداگەرى, قاتال بولعانىمەن وتە بالاجان ەدى. ءبىزدى ەڭبەككە, بىلىمگە باۋلىدى. انام دا تازالىققا جانى قۇشتار, كىرپياز جان بولاتىن. اتا-انام كەدەي-كەپشىككە كوپ كومەكتەستى. ءۇيىر-ءۇيىر جىلقىسى بولدى. اكەم مال سويعاندا شامالى جىلىگىن الىپ, قالعانىن جاعدايى تومەن وتباسىلارعا, انام باۋ-باقشا جەمىستەرىن مۇقتاج جاندارعا ۇلەستىرەتىن. ومىرگە كەلگەندە كيەتىن يتكويلەك, باسكيىمدى انام قولدان تىگىپ, ونى ءبىز ەسەيگەنشە ساقتادى. مەن دە انام سياقتى بالالارىمنىڭ ءسابي ءيسى سىڭگەن كيىمدەرىن سارى مايداي ساقتاپ كەلەمىن. ويتكەنى ءار بالا – ءوز الدىنا تۇلعا. ال تۇلعانىڭ كيىمىن يت, مىسىق تارتاتىن شۇبەرەككە اينالدىرماۋ كەرەك. سونداي-اق قۇرساقتاعى بالاما تاعلىمدى اڭگىمەلەر ايتىپ, ادەمى ءان تىڭداتىپ, ەرتەگى وقىپ, ءتىپتى ماتەماتيكا ەرەجەسىن دە جاتتاتقىزاتىنمىن. بالا ونى سەزەدى, بىلەدى. بىردە يرانبەك ۇلىما اياعىم اۋىر كەزدە ەرتەگى وقىپ وتىرىپ توقتاپ قالعانىمدا, ول «توقتاتپا» دەگەن سىڭايمەن ءىشىمدى تەۋىپ قالاتىن», دەيدى ۇ.ىسكەندىرقىزى.
اۋلەتتىڭ تۇڭعىشى بوتاكوز ەلشىبەكقىزى – استانانىڭ تۇيدەي قۇرداسى, 1998 جىلى 10 جەلتوقساندا ومىرگە كەلگەن. ەلوردا ۋاقىت وتكەن سايىن كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن دامىپ كەلە جاتسا, بوتاكوزدىڭ ءبىلىم دەڭگەيى دە جاڭا دەڭگەيگە جىلدام كوتەرىلدى. قارشاداي قىزدىڭ تاۋداي تىرلىگىن كورىپ, ء«تىل-كوزىم تاسقا» دەگەندى سۇيسىنە ايتاسىڭ. ول 2010-2012 جىلدارى «شۇمەكتەن اققان سۋدىڭ زيانى» اتتى عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىسىن جۇرگىزسە, 2014 جىلى وڭتۇستىك كورەيا ەلىنەن اعىلشىن ءتىلى, سول جىلى فرانتسۋز ءتىلى كۋرسىن وقىپ, ۇزدىك ءى دارەجەلى ديپلوممەن ماراپاتتالدى. اباي وقۋلارى جارىسىنىڭ 1-ورىن يەگەرى, قازاقستاندا, شانحايدا وتكەن سپورتتىق مارافوننىڭ جەڭىمپازى. 2015 جىلى تەلەارناعا ارنالعان «Intelleسtual-KZ» اتتى ءۇش تىلدە جازىلعان ينتەللەكتۋالدى تەلەۆيزيالىق جوباسى اۆتورلىق قۇقىقتى قورعاۋ بەلگىسىمەن بەكىگەن. 2018 جىلى نازارباەۆ زياتكەرلىك حالىقارالىق باكالاۆر مەكتەبىنە قابىلدانادى. ءبىلىم, عىلىم, سپورت سالالارى بويىنشا 300-گە جۋىق ماراپاتى بار. رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق وليمپيادالاردان العان ماداقتامالارىن ساناۋعا ساۋساعىڭىز جەتپەيدى.
بوتاكوز 10 جاسىندا مەملەكەت باسشىسىنا «اتامەكەن» قازاقستان كارتاسى» ەتنومەموريالدىق كەشەنىن ەكسكۋرسيا جاساپ تانىستىردى. ەلىمىزدىڭ تاريحي جەرلەرىن جاتقا ايتقاندا پرەزيدەنت «اينالايىن» دەپ باسىنان سيپاپ, باتاسىن بەردى. «ەڭ ۇزدىك ەكسكۋرسيا جۇرگىزۋشى-2010» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى. «ىشتەن وقىپ تۋعان قىز» دەگەن بوتاكوز تۋرالى فيلم ءتۇسىرىلىپ, «قازاقستان», كتك تەلەارنالارىنان كورسەتىلدى. «استانا» جۋرنالىنا ول تۋرالى ماقالا جاريالاندى. 2017 جىلى ەكسپو كورمەسى كەزىندە كەلۋشىلەرگە ءۇش اي بويى «نۇر-الەم» كورمەسىن قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلىندە تانىستىرىپ, حالىقارالىق سەرتيفيكاتپەن ماداقتالعان ۆولونتەر اتاندى. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىن جەدەل ءبىتىرىپ, قىتايدىڭ 6-7 جوعارى وقۋ ورداسىنىڭ وقۋ گرانتىن جەڭىپ الدى. سونىڭ ىشىندە شانحاي قالاسىنداعى قارجى جانە ەكونوميكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى اتاندى. 2022 جىلى حالىقارالىق ەكونوميكا جانە ساۋدا, بيزنەس ماماندىعىن السا, بۇگىندە ماگيستراتۋرادا وقيدى. وقۋدان تىس ۋاقىتتا حالىقارالىق ءىس-شارالارعا بەلسەندى قاتىسىپ, كوپتەگەن جوبانى جۇزەگە اسىرىپ ءجۇر. قىتايدا ءجۇرىپ Qazaqland WeChat اقپاراتتىق ارناسىن اشىپ, قازاقستاننىڭ تۇمسا تابيعاتىن, ەلىمىزدىڭ سالت-ءداستۇر, ادەت-عۇرپىن, جەتىستىكتەرىن, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جاستىق شاق ءومىرى مەن تۇلعالىق قاسيەتتەرىن اعىلشىن, قىتاي تىلىندە جازىپ, شەتەلدىكتەرگە ناسيحاتتايدى. بۇل ارنانى تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىق مەرەكەسىنە وراي اشقان. تۋعان ءسىڭلىسى توميريسپەن بىرگە جۇمىسىن ءساتتى جۇرگىزىپ وتىر. اپالى-ءسىڭلى باسقا ەلدە جۇرسە دە قازاقتىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىن ۇستىنەن تاستامايدى.
قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى جىبەك جولى ساۋدا-ساتتىعىن دامىتۋ – قارشاداي قىزدىڭ باستى ماقساتى. قىتايدا بوس جۇرمەي, شەتەل جاستارىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, شانحاي جاستار ورتالىعىندا حاب اشقانى دا بار. قازاق, ورىس, اعىلشىن, قىتاي, فرانتسۋز, يسپان تىلدەرىن جەتىك مەڭگەرگەن بوتاكوز بۇگىندە كورەي, جاپون تىلدەرىن ۇيرەنىپ ءجۇر. ال شانحايداعى قىتاي بالالارىنىڭ بوتاكوزدەن اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنىپ جاتقانى قۋانتادى. ونى قىتاي سايتتارى دا جارىسا جازدى. ويتكەنى بوتاكوزدىڭ انگليادان العان اعىلشىن جانە بيزنەستە ساباق بەرۋگە جارامدى سەرتيفيكاتى بار. ءتىپتى شانحاي قالاسىنىڭ شەتىندەگى كەدەي وتباسىنان شىققان قىتاي بالالارىنا اعىلشىن ءتىلىن تەگىن ۇيرەتىپ ءجۇر. سونداي-اق شانحاي اقپارات اگەنتتىگى قازاق قىزىنان سۇحبات الىپ, قازاقستان تاۋارلارىن شەتەلگە شىعارۋ بويىنشا اتقارعان جۇمىسىن جوعارى باعالاپ وتىر. قازاق قىزىنىڭ جات ەلدەگى جەتىستىكتەرى, شىنىندا, جۇرت سۇيسىنتەدى.
ۇلمەكەن ىسكەندىرقىزىنىڭ كەيىنگى ەكى بالاسى دا تىلگە جاقىن بولىپ, اعىلشىن ءتىلىن جەتىك مەڭگەردى. بىراق ولار شەت ءتىلىن ماماندىق رەتىندە تاڭداعان ەمەس. 2000 جىلعى ۇلى يرانبەك – بۇگىندە الماتى قالاسىنداعى حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءىت جانە كيبەرقاۋىپسىزدىك ماماندىعى بويىنشا 4-كۋرس ستۋدەنتى. ول وقۋشى كەزىندە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە اعىلشىن تىلىندە ءبىلىم الدى. 2016 جىلى اكەسى باقيلىق بولعاندا, ەلشى بولامىن دەگەن ارمانىنان اينىپ, اكە جولىمەن اسكەري ادام بولعىسى كەلىپ «جاس ۇلان» رەسپۋبليكالىق اسكەري مەكتەبىنە وقۋعا ءتۇسىپتى. وندا روتانى باسقارىپ, كوپتەگەن جەتىستىككە جەتتى. اعىلشىن تىلىندە جازعان ماقالالارى باسىلىمداردا جاريالانىپ, فيلمگە دە ءتۇسىپ ۇلگەرىپتى.
ال قىزى توميريس مەكتەپ جاسىنان بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى كوپشىلىككە تانىلدى. «استانا» راديوسىندا «الاقاي, بالاقاي» حابارىن جۇرگىزىپ, «ۇزدىك راديو جۇرگىزۋشىسى» دە اتاندى. بۇعان قوسا «شەتەلدەگى قازاق بالالارى» اتتى تەلەباعدارلامانى جۇرگىزدى. «بالاپان» تەلەارناسىندا اجەپتاۋىر ەڭبەك ەتىپ, جاستايىنان كوزگە ءتۇستى. «كوككە» فيلمىنە دۋبلياج جاسادى. قازىرگى كەزدە اپكەسى سياقتى توميريس تە قىتايدىڭ نانكين پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە حالىقارالىق ەكونوميكا جانە ساۋدا ماماندىعىنىڭ 4-كۋرسىندا وقىپ ءجۇر.
«تاربيە – تالبەسىكتەن» دەگەندى حالقىمىز بەكەر ايتپاسا كەرەك. اسىل انالاردىڭ ارقاسىندا ۇلتتىق باعىتتاعى ۇرپاق تاربيەسى ەلدىڭ ەڭ ۇلكەن ولجاسىنا اينالارى ءسوزسىز. ويتكەنى قانمەن كەلەتىن قاسيەت سانالى ۇرپاق ساباقتاستىعىن ەشقاشان ۇزگەن ەمەس. قازاقتىڭ التىن قۇرساقتى انالارى باردا ەسىكتەگى باسىمىزدى تورگە وزدىراتىن ءالى تالاي الىپتاردىڭ ومىرگە كەلەرى انىق.