ءتاۋ ەتەر تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا مادەنيەت قايراتكەرى, الاشتانۋشى عالىم بولاتبەك تولەپبەرگەننىڭ «ازاتتىق اڭساعان» كىتابىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. كوپشىلىك قاۋىمعا ۇسىنىلعان دەرەكتى جيناق – 1986 جىلعى جەلتوقسان كوتەرىلىسى تۋرالى. باستى كەيىپكەر – سول كەزدەگى الماتىداعى تەاتر جانە كوركەمسۋرەت ينستيتۋتىنىڭ ستۋدەنتى, جەلتوقسانشى قۇرمانعازى ايتمۇرزاەۆ.
كىتاپتا كەيىپكەردىڭ جولداستارىمەن بىرگە ستۋدەنتتىك جاتاقحانالاردى ارالاپ, جاستاردى قالاي الاڭعا شىعۋعا ۇگىتتەگەنى جازىلعان. ءتۇرلى ۇراندارىمەن ازاماتتىق ۇستانىمىن اشىق جەتكىزگەن قايسار ازاماتتىڭ تۇرمەنىڭ كەرمەك ءدامىن تاتقانى جايلى دا سىر شەرتىلەدى. بۇعان قوسا اۆتور جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىستى ماعلۇماتتاردى دا ناقتى دەرەكتەرمەن كەلتىرەدى. وسىلايشا, قالامگەر تاۋەلسىزدىككە ۇمتىلعان قازاق بالاسىنىڭ بولمىسىن اشۋ ارقىلى كوتەرىلىستىڭ بەيمالىم قىرلارىن باياندايدى.
– اۆتور بولاتبەك تولەپبەرگەن – جەلتوقسان كوتەرىلىسىن زەرتتەپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ءبىرى. كىتاپ – ادەبي شىعارما ەمەس, ارحيۆتەگى قۇجاتتارعا, تاۋەلسىزدىككە تەگەۋرىن بەرگەن سول كۇندەر تۋرالى فاكتىلەرگە سۇيەنىپ جازىلعان حرونيكالىق دەتەكتيۆتىك شىعارما. جالپى, جەلتوقسان كوتەرىلىسى ۇلتتىق سانا ويانعانىنىڭ كورىنىسى بولدى. ءبىزدىڭ الاڭعا شىققانداعى سەبەپ, ارينە, د.ا.قوناەۆتىڭ حاتشىلىقتان ءتۇسىپ قالۋى. دەگەنمەن ارعى جاعىندا ءدىنىمىز بەن دىلىمىزگە قاۋىپ ءتونىپ, انا تىلىمىزدە كوشەدە سويلەسۋگە ۇيالاتىنداي جاعداي كەشكەنىمىز دە اسەر ەتتى. سوندىقتان ۇيىمداستىرۋ جاعىن 4-5 ستۋدەنت تۇنىمەن ينستيتۋتتاردى ارالاپ, ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزگەنىمىز, ولاردىڭ ەرتتەۋلى تۇرعان اتتارىنا تەك مىنگىزىپ قانا كەتتىك. وعان وزدەرى دايىن بولدى, – دەيدى قۇرمانعازى ايتمۇرزاەۆ.
كىتاپ جالپى تاريحشىلارعا, رەپرەسسيا تاقىرىبىنا, جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قىزىعۋشىلىق تانىتقان بارشا وقىرمانعا, جاستارعا, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان. اۆتور تاريحي اقتاڭداقتار ماسەلەسىن بۇگىنگى كوزقاراس تۇرعىسىنان ءجىتى سارالاپ, جەتە زەرتتەگەن. كەيىپكەردىڭ تاعدىر تالايى مەن تاعىلىمىنان جۇرتشىلىققا, اسىرەسە جاستارعا الار ءتالىم جەتەرلىك.
مىڭ دانا تارالىممەن جارىق كورگەن كىتاپ ءۇش تاراۋدان تۇرادى. ءبىرىنشى تاراۋدا «ازاتتىق اڭساعان» دەرەكتى حيكاياتى, ەكىنشى تاراۋدا كىتاپ كەيىپكەرى تۋرالى «سەركە» دەرەكتى ءفيلمىنىڭ ستسەناريى, ال ءۇشىنشى تاراۋدا اۆتوردىڭ «جەلتوقسان قاhارمانى» قۇرمانعازى ايتمۇرزاەۆتى ناسيحاتتاۋ بارىسىنداعى شارالاردىڭ ماتەريالدارى بەرىلگەن. جالپى, كىتاپتىڭ جارىق كورۋىنە دەمەۋشىلىك كورسەتكەن كاسىپكەر, بەلگىلى مەتسەنات, جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىسۋشى قاhارماننىڭ ءبىرى, كىتاپ كەيىپكەرىنىڭ دوسى نۇرلان ەسقاليەۆ. ايتا كەتەيىك, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىندا ۇيىمداستىرىلعان ءىس-شاراعا جەلتوقسان كوتەرىلىسى تۋرالى حالىقارالىق دەڭگەيدە جيىن وتكىزگەن سابىر قاسىموۆ, ەلتاڭبا اۆتورىنىڭ ءبىرى جانداربەك مالىبەكوۆ, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, جەلتوقسانشىلار مەن مەكتەپ وقۋشىلارى قاتىستى.
زەيىن ەرعالي,
«Egemen Qazaqstan»