باعا مەن باتا

استانا قالاسىنداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا 2022 جىلدىڭ 26 قاراشاسىن­دا وتكەن ۇلىقتاۋ راسىمىندە سويلە­گەن سوزىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ: «حالىقتىڭ سەنىمى – ەڭ قۇندى نارسە. سايلاۋ ناتيجەسىن حالقىمىزدىڭ سايا­سي باعدارىما – باعاسى, الداعى جوس­پارىما باتاسى دەپ قابىلدايمىن!» دەگەن ءبىر اۋىز سوزىمەن ءوز قادامىن حالىقتىڭ سەنىمىنەن ارتىق, ەل سەنىمىن ەش نارسە­مەن ولشەۋ مۇمكىن ەمەستىگىن العا تارتا وتىرىپ, ءوزى دە سەنىمدى جانە حالقىن دا سەندىرە وتىرىپ, بولاشاققا قادام جاسادىق.

الدا – جەتى جىل. بۇل – قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاق ەلىنە پرە­زيدەنت رەتىندە قىزمەت كورسەتۋىنىڭ مەرزىمى. سايلاۋ الدىندا, ناقتىلاپ ايتساق, 2022 جىلعى 16 قاراشادا الماتى قالاسى جۇرتشىلىعىمەن كەز­دەسۋىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ: «مەنىڭ تۇسىنىگىمدە, پرەزيدەنت – جالدامالى مەنەدجەر, حالىق ونىمەن بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە كەلى­سىمشارت جاسايدى. ازاماتتاردىڭ ەركىن تاڭداۋىنىڭ ناتيجەسىندە ەلدەگى ەڭ جوعارى مەم­لەكەتتىك لاۋازىمعا يە بولعان ادام ميلليونداعان وتانداستارىنىڭ داۋى­سىمەن بەكىتىلگەن كەلىسىمشارتقا قول قويادى. سوندىقتان پرەزيدەنتتىڭ لاۋا­زىمى – ارتىقشىلىقتان بۇرىن زور جاۋاپكەرشىلىك. بۇل قىزمەتتى اتقارعان جانە اتقاراتىن ءاربىر ادام ەڭ قاتال ءۇش سوتتىڭ – حالىقتىڭ, تاريحتىڭ جانە ءوز ار-ۇجدانىنىڭ الدىندا جاۋاپ بەرەدى», دەگەن ەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى ءبىر ايتقانىندا تەرەڭ ءمان بار ەكەندىگىنە وي جۇگىرتسەك ەكەن.

حالقىنىڭ, تاريحتىڭ جانە ءوزى­نىڭ ار-ۇجدانىنىڭ الدىنداعى جاۋاپ­كەرشىلىكتى ءبىر سەزىنگەن ادام بولسا, ول قاسىم-جومارت توقاەۆتاي بولسا ەتتى. كەشەگى قاڭتار وقيعاسى كەزىندە باسىن بايگەگە تىككەنى جانە دە تاۋەلسىزدىك تاعدىرى ءۇشىن باتىل شەشىم قابىلداي وتىرىپ, ەلدىكتى ساقتاپ قالعاندىعى بولەك اڭگىمە. ال ەندى قازاقستان قوعامىن شىن نيەتىمەن دەموكراتيالاندىرۋ, ءادىل دە ادال قوعام ورناتۋ, پرەزيدەنتتىك بيلىكتى مونوپوليالاندىرماۋ, زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ سياقتى بۇگىنگى كۇننىڭ اڭسارلى مۇددەسىن جۇزەگە اسىرۋعا باتىل قادام جاساۋىن حالىق پەن تاريح الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا العانى دەپ تۇسىنەمىز.

ۇلىقتاۋ راسىمىندەگى سوزىندە پرەزي­دەنتىمىز زاڭ مەن ءتارتىپ ۇستەمدىك قۇرا­تىن, ازاماتتاردىڭ قۇقىعىنا لايىقتى قۇرمەت كورسەتىلەتىن ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ ءبىزدىڭ ورتاق ماقساتىمىز ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى. ءبىزدىڭ قوعام زاڭ مەن ءتارتىپتىڭ ۇستەمدىك قۇرۋىنا شولدەپ وتىرعانى انىق. بۇل ورايدا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوز باستاماسىمەن, ۇسىنىسىمەن جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ جاسالۋى جاڭا دا ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋدىڭ باسى بولسا كەرەك.

ەندى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, ءبىلىم بەرۋ ىسىنەن باس­تاپ يندۋستريالاندىرۋعا دەيىن قوعامنىڭ بارلىق سالاسىن جاڭعىرتۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتى بولماقشى. دەمەك قوعام الدىندا ەڭ اۋەلى ءبىلىم بەرۋدى جەتىلدىرۋ جانە سول ءبىلىمدى وسى زامانعى وزىق ۇلگىدە ۇيىمداستىرا بىلۋگە ۇمتىلۋ مىندەتى تۇر. قازىرگى ۋاقىتتا قازاق­ستاندا تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ باعىتىنا باسىمدىق بەرىلۋدە. ءبىراز جوعارى وقۋ ورىندارى بازاسىندا وزگە مەم­لەكەتتەردىڭ تەحنيكالىق ماماندارىن دايارلاۋ باستالىپ تا كەتتى. جانە دە پرە­زيدەنتتىڭ پارمەنىمەن جاڭا مەكتەپتەر سالۋ, ستۋدەنتتەردى جاتاقحانامەن قام­تا­ماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە دە ۇلكەن ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن ەسكەرسەك, ءبىز ءبىلىم­دى ۇرپاق ءوسىرۋ ارقىلى ءبىلىمدى ۇلت قالىپ­تاستىرۋدى باستى نىسانا ەتۋىمىز كەرەك.

ءبىلىمدى ۇلت قالىپتاستىرا وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ ۇزاق مەرزىمدى ەكونوميكالىق ءوسىمىنىڭ نەگىزىن جاڭا تەحنولوگيالار, جوعارى ەڭبەك ونىمدىلىگى ارقىلى دامىتۋ جونىندەگى پرەزيدەنت العا قويىپ وتىرعان مىندەتتىڭ ەلىمىزدى وركەندەتۋدىڭ شەشۋشى تەتىگى ەكەندىگىن تەرەڭ پايىمداۋ ارقىلى ءبىز ەندىگى ارادا ەڭبەكقور ۇلت بولىپ قالىپتاسۋعا زور ىنتامەن ۇمتىلۋعا ءتيىستىمىز عوي دەپ ويلايمىز.

ەلدىڭ ءوز بولاشاعىنا دەگەن سەنىمى دە بەرىك بولعانى ءجون. ءبىز مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىز. ويتكەنى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزىنىڭ ۇلىقتاۋ راسىمىندە: «شىنايى زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتپەي, ادىلەتتى ءارى نارىقتىق ەكونوميكانى قۇرۋ, جەكە مەنشىكتى قور­عاۋ, باسەكەلەستىكتى دامىتۋ, سىبايلاس جەم­قورلىقتى جويۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان زاڭ الدىندا ءبارىنىڭ تەڭ بولۋى – مەملەكەتىمىزدىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋىنىڭ نەگىزگى شارتى», دەپ اتاپ كورسەتۋى مەملەكەتىمىزدىڭ باستى ۇستا­نىمى ەكەندىگىنە يلانامىز.

ۇلىقتاۋدان كەيىن پرەزيدەنت بىردەن اۋىلدى وركەندەتۋ جانە شەت­ەلدەرگە زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەر مەن قارجىلاردى قايتارۋ جونىندەگى جارلىقتارعا قول قويدى. بۇلار ۇزاق جىلداردان بەرى حالقىمىز ايتىپ كەلە جاتقانىمەن, ەشكىمگە قۇلاق اسىرا الماعان وزەكتى دە تولعاقتى ماسەلەلەر بولاتىن. اۋىلدى وركەندەتۋ ەڭبەك ەتۋدى قاجەت ەتەدى. اۋىلدى وركەندەتۋ جاڭا تەحنولوگيانى قاجەت ەتەدى. ەڭبەك پەن تەحنولوگيانى ۇشتاستىرا بىلسەك, ءسوز جوق, شارۋامىزدىڭ ىلگەرى باسارى انىق.

قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە ازىق-تۇ­لىك­­تىڭ جەتىس­پەۋشىلىگى جىل سايىن ايقىن بايقالىپ وتىر. بۇل ما­سەلە بۇۇ باس اسسامبلەيا­سىنىڭ دا مىن­بەرىنەن ءسوز بولىپ ءجۇر. سون­دىقتان دا پرەزي­دەنت ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىز­دىگىن قام­تاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن ءجيى قوزعاپ, اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىن دامىتۋعا زور كوڭىل ءبولۋى جانە دە اۋىل­دى دامىتۋدى زاڭمەن بەكىتۋى بۇل سالادا ۇلكەن بەتبۇرىس جاسالاتىنىنا سەندىرەدى.

«بابالارىمىز قاي زاماندا دا بىرلىگىن بارىنەن بيىك قويعان. ءبىز اتا جولىن ساقتاي بىلگەن, زاماناۋي جانە وركەنيەتتى ەل ەكەنىمىزدى بۇكىل دۇنيە جۇزىنە پاش ەتتىك. بىرلىگىمىزدىڭ بەكەمدىگىن تاعى دا دالەلدەي الدىق جانە دە ءبىز حالىقتىڭ تىلەگى مەن زامان تالابىنا ساي ءتيىمدى مەم­لەكەت قۇرۋعا مىندەتتىمىز. مۇنىڭ  ما­ڭىزدى تاريحي مىندەت ەكەندىگىن تەرەڭ تۇسى­نە ءبىلۋىمىزدى ەلىمىزدىڭ بۇگىنى مەن بولا­شاعى الدىنداعى پارىزىمىز دەپ سانايمىز. 

«شىن مانىندە, ەلىمىز امان بولسا, جەرىمىز ءبۇتىن, بىرلىگىمىز بەكەم, مەملەكەتتىلىگىمىز ماڭگى بولادى. وسى قۇندىلىقتاردى مىزعىماستاي ەتىپ بەكىتۋ – قازاقتىڭ پەرزەنتى, قازاقستاننىڭ پرەزي­دەنتى رەتىندەگى مەنىڭ قاسيەتتى پارىزىم», دەگەن قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ «قىزمەتتى – ۋاقىتشا, ال حالىقتى – ماڭگى» دەپ ءتۇسىنۋى جانە سول ويىن اشىق مالىم­دەۋى ادال دا ادىلەتتى قوعام ور­ناتۋعا باستايتىن ماڭىزدى ءارى باس­تى قاعيدات بولسا كەرەك. جانە دە «مەن پرەزيدەنتتىك ميسسيامدى حالقىم­مەن بىرگە الداعى جەتى جىلدا ابىرويمەن اتقارىپ شىعامىن دەپ سەنەمىن. ءبىزدىڭ وتانىمىز – ءبىر, مەملەكەتىمىز – ءبىر, حالقىمىز – ءبىر! سوندىقتان ارقاشان بىرگە بولايىق, اعايىن!» دەگەن پرەزيدەنتتىك تە پەرزەنتتىك وي-مۇددەسى ءاماندا حالقىمىزدى جاقسى دا جارقىن كۇندەرگە باستاي بەرسىن.

جابال ەرعاليەۆ,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, سەناتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى

كوكشەتاۋ