اتىراۋ وبلىسىنىڭ اۋماعىندا تابيعي بايلىق از ەمەس. جەر استىنداعى مۇناي مەن گازدى, جايىق-كاسپي سۋ باسسەينىندەگى بالىقتىڭ سان الۋان ءتۇرىن ايتپاعاندا, مەندەلەەۆ كەستەسىندەگى حيميالىق ەلەمەنتتەر ءالى تولىق يگەرىلە قويعان جوق. وزگە وڭىرلەردە كوپ كەزدەسە بەرمەيتىن وسىنداي ەن بايلىقتىڭ ۇستىندە وتىرعان اتىراۋ وبلىسىندا جۇرتشىلىقتى تولعاندىرار, ءتىپتى جۇيكەسىنە تيەر ءتۇيىندى ماسەلەنىڭ شەشىمى تارقاتىلماي وتىر.
جاقىندا مۇنايلى ءوڭىر جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسكەن ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىرنەشە پروبلەماعا نازار اۋداردى. «اتىراۋ وبلىسىنداعى تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – ەلەكتر جەلىسىنىڭ توزۋى. ونىڭ 40 پايىزعا جۋىعى ەسكىرگەن. بيىل 15 ەلدى مەكەننىڭ ەلەكتر جەلىسى جوندەلىپ جاتىر. دەگەنمەن بۇل جەتكىلىكسىز. سوڭعى جىلدارى ايماقتا ەلەكتر قۋاتى جۇيەسى دۇرىس ىستەمەيتىن بولدى. وڭىردەگى ەنەرگيا تاپشىلىعى – شامامەن 200 مەگاۆاتت. «اتىراۋ جارىق» كومپانياسىنىڭ جۇمىسىنا قاتىستى سىن-ەسكەرتۋلەر بار. ەگەر كومپانيا ءوز مىندەتتەمەسىن ورىنداماسا, ونداي كەلىسىمدى بۇزۋ قاجەت», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
شىندىعىندا, اتىراۋدا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ وشپەيتىن كۇنى جوق دەۋگە بولادى. سوڭعى ەكى جىل بويى ەكى كۇننىڭ بىرىندە جەل سوقسا دا, جاڭبىر جاۋسا دا ەلەكتر جارىعى جالپ ەتىپ ءسونىپ جاتادى. تۇتىنۋشىنىڭ جۇيكەسىن جۇقارتىپ, ءتوزىمىن تاۋىسۋعا اينالعان جارىقتىڭ «جىرى» جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە قايتالانادى.
جارىقتىڭ ءجيى ءسونۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟ ءوڭىردى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتىپ وتىرعان «اتىراۋ-جارىق» اق باسشىلارى بۇعان تابيعي قۇبىلىستى العا تارتادى. جازدا اپتاپ ىستىقتى, ال جىلدىڭ وزگە مەزگىلىندە جاڭبىر مەن قاتتى جەلدى «كىنالى» سانايدى. ماسەلەن, بىلتىرعى قاڭتاردا ەلەكتر جەلىسىنىڭ 220 كۆل-254-ورال-يندەر, ل-201-اتىراۋ-يندەر جانە Karabatan Utility Solutions-تىڭ 2 گەنەراتورى ىستەن شىققانى بەلگىلى بولدى. سونىڭ سالدارىنان «اتىراۋ جارىقتىڭ» ەلەكتر جەلىسىنەن ەنەرگيا تۇتىناتىن اتىراۋ قالاسىنىڭ سول جاعالاۋ بولىگى, جىلىوي, يندەر, قىزىلقوعا, ماحامبەت, قۇرمانعازى جانە ماقات اۋدانىندا جارىق ءوشىپ قالدى. ال بيىلعى ناۋرىزدىڭ باسىندا قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ 10-نان استام اۋىلىندا ەلەكتر ەنەرگياسى «جالپ» ەتتى. «اتىراۋ جارىق» اق پرەزيدەنتىنىڭ ورىنباسارى مەيىربەك عۇباشەۆتىڭ مالىمەتىنشە, قار ارالاس نوسەر جاڭبىر مەن قاتتى جەلدىڭ سالدارىنان ءبىر 22 مەترلىك 35 كۆت, التى 22 مەترلىك 10 كۆت, 400-گە جۋىق 11 مەترلىك 10 كۆت ەلەكتر باعاناسى قۇلاعان. وسىعان بايلانىستى مەديتسينا مەكەمەلەرى مەن وزگە دە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار نىسانداردا ۋاقىتشا ديزەل گەنەراتورى ىسكە قوسىلعان.
– قۇرمانعازى اۋدانىندا قۇلاعان باعانالار 1975 جىلدان بەرى قولدانىستا بولدى. ەلەكتر ەنەرگياسىنان 10 890 ابونەنت اجىراتىلدى. مۇنداي جاعداي اۋداندا العاش رەت بولىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى وبلىستان قوسىمشا 60 ەلەكترمونتەر, 22 ارنايى تەحنيكا, سۆ-10,5 باعاناسىنىڭ 152 داناسى, «اتىراۋ جارىق» اق قورىنان اس-120 مم جانە اس-50 مم سىمدارىنىڭ ەكى وراماسى جىبەرىلدى. الايدا اتىراۋ قالاسى مەن قۇرمانعازى اۋدانى اراسىنداعى جولدىڭ قازىرگى جاعدايى, قاشىقتىعى ەسكەرىلىپ, باعانالار ءبىر رەيسكە 10 دانادان جەتكىزىلدى. مۇنىڭ ءبارى, ارينە, جۇمىستى كەشىكتىردى, – دەيدى م.عۇباشەۆ.
قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ تايسويعان, جامانسور, كەنباي, جانگەلدين, ويىل, كوزدىقارا اۋىلدارىندا دا جارىق ءجيى سونەدى. ال 13 قاراشادا اتىراۋ قالاسىنىڭ بىرنەشە شاعىن اۋدانىندا جارىقتىڭ وشكەنى تۋرالى حابار جەلدەي ەستى. وبلىس اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءمالىم ەتكەندەي, 14 قاراشادا ساعات 02:40-تا اتىراۋ قالاسىنىڭ بىرلىك شاعىن اۋدانىنداعى №18 قوسالقى ەلەكتر ستانساسىندا ءورت بولعان. سونىڭ سالدارىنان بەرەكە, گەولوگ, گەولوگ-2, كونتەينەر, بىرلىك, جۇلدىز-1, جۇلدىز-3, مۇنايشى شاعىن اۋداندارى مەن تومارلى ەلدى مەكەنى ەلەكتر قۋاتىنسىز قالعان.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ اقپاراتىنا قاراعاندا, 14 قاراشادا 5 بالاباقشا مەن 6 مەكتەپتە جارىق جانبادى. سول سەبەپتەن, بالاباقشالارعا كۇن سايىن كەلىپ جۇرگەن 1 062 بالاقاي ۇيىنە كەرى ورالدى. ال جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ 10 337 وقۋشىسى ساباقتى ونلاين وقۋعا ءماجبۇر بولدى. كىشكەنتاي بالاقايى بالاباقشاعا, مەكتەپ جاسىنداعى بالاسى ءبىلىم ورداسىنا بارماسا, ءار اتا-انانىڭ مازاسىزداناتىنى داۋسىز. ۇيىندە قالعان بالالارىنا الاڭداعان ولار جۇمىسىندا بايىز تاۋىپ وتىرا الماسى انىق.
«اتىراۋ جارىق» اق پرەزيدەنتىنىڭ ورىنباسارى م.عۇباشەۆتىڭ مالىمەتىنشە, 14 قاراشادا جەرگىلىكتى ۋاقىتپەن ساعات 11:00-دەگى مالىمەتكە سايكەس اتىراۋ قالاسىنداعى گەولوگ, جۇلدىز, بىرلىك, تومارلى جانە كونتەينەر شاعىن اۋداندارىندا 8 مىڭ جەكە, 700 زاڭدى تۇلعا ەلەكتر قۋاتىنا قوسىلا المادى.
– قوسالقى ەلەكتر ستانساسىنداعى كرۋن-10كۆ جيىنتىق تاراتۋ قۇرىلعىسىندا ءورت شىقتى. تەكسەرۋ كەزىندە كل-10 كۆ شىعىس كابەل جەلىلەرىنىڭ زاقىمدانعانى انىقتالدى. ورتەنگەن كابەلدەردى اۋىستىرۋعا 42 ادام تارتىلدى. ءورتتىڭ سەبەبىن انىقتاۋ ءۇشىن ارنايى كوميسسيا قۇرىلدى. وعان جاڭبىر سەبەپ بولۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ويتكەنى كابەلدىك ارنا بەتوننان جاسالعان. ءبارى قۇرعاق, سۋ تيمەگەن. ونى ءوزىم تەكسەردىم, – دەيدى م.عۇباشەۆ.
بۇل كومپانياداعى تۇيتكىلدى جايت تەك ەلەكتر تاراتۋ جەلىسىنە عانا ءتان ەمەس سەكىلدى. بىلتىرعى تامىزدا ەكى وقىس وقيعادان ەكى ادام كوز جۇمدى. العاشقىسىندا ەلەكترمونتەرلەر بريگاداسى اۆتوگيدروكوتەرگىشپەن 6-7 مەتر بيىكتە جوعارى ۆولتتى ەلەكتر جەلىسىنىڭ سىمدارىن مونتاجداۋعا كىرىسكەن. سول كەزدە اۆتوگيدروكوتەرگىشتىڭ مۇناراسى قۇلاپ, مونتاجداۋشى ەكى ادام اۋىر دەنە جاراقاتىن العان. ەكەۋى دە وبلىستىق اۋرۋحاناعا جەتكىزىلگەنىمەن, زارداپ شەككەن جۇمىسشىنىڭ ءبىرى ءجانتاسىلىم ەتتى. كەيىن اتىراۋ قالاسىنداعى «نۇرسايا» شاعىن اۋدانىندا ەلەكتر باعاناسىنا شىعىپ, جەلىنى جوندەۋگە كىرىسكەن 59 جاستاعى مونتەردى توق سوققان.
بيىلعى تامىز ايىندا «اتىراۋ جارىق» اق-نىڭ جىلىوي اۋدانىنداعى قىزمەتكەرلەرى جۇمىسقا شىعۋدان باس تارتىپ, نارازىلىعىن ءبىلدىردى. جۇمىسشىلاردىڭ ايتۋىنشا, تەڭىز كەنىشىندە جۇمىس ىستەيتىندەرگە تاماقتانۋ ءۇشىن 15 كۇنگە 32 مىڭ تەڭگە بەرىلگەن. جۇمىسشىلار دەمالاتىن جاتاقحانا ەسكى عيماراتتا ورنالاسقان. ءتىپتى قۇرال-سايماندار جەتىسپەگەن. قىزمەتتىك «ۋاز» كولىگىنە بەس ادام مىنەدى. ال 15 ادام جۇمىسقا جاياۋ قاتىناۋعا ءماجبۇر بولعان. وسىنداي ءۋاج ايتقان جۇمىسشىلار جالاقىنى ءوسىرۋدى, تەحنيكانى جاڭارتۋدى تالاپ ەتتى.
پرەزيدەنت سىنىنان كەيىن دە ەلەكتر جەلىسىنەن اقاۋ تابىلعان «اتىراۋ جارىق» اق-داعى احۋال وسىنداي. ال اتىراۋلىقتار جارىقتىڭ ۇزدىكسىز بەرىلگەنىن قالايدى.
اتىراۋ وبلىسى