قورشاعان ورتانىڭ تازالىعىنا بەيجاي قاراماي, تۇرعىندارعا جايلى ورتا قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى قاشاندا وزەكتى. ەلدە ءوندىرىس وركەن جايعان وڭىرلەرمەن قاتار استانا قالاسى دا لاستانۋ دەڭگەيى جوعارى قالالاردىڭ تىزىمىندە. ەلوردادا اۋانىڭ لاستانۋىنا جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارى, اۆتونومدى قازاندىقتار, جەكە سەكتوردىڭ پەشتەرىمەن قاتار كولىكتەن بولىنەتىن ۋلى گازدار اسەر ەتەدى ەكەن. بۇل تۋرالى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى سەرىكقالي برەكەشەۆ استانا قالاسىنىڭ تۇرعىندارىمەن جانە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىم مۇشەلەرىمەن كەزدەسكەندە تارقاتىپ ايتتى.
بيىل 9 ايدىڭ شەڭبەرىندە ەلدەگى كاسىپورىنداردان اتموسفەراعا تاراعان شىعارىندىلاردىڭ كولەمى شامامەن 900 مىڭ تونناعا جۋىقتاپتى. بۇل كولەم – بىلتىرعى سايكەس كەزەڭمەن ەسەپتەگەندە 18 پايىزعا تومەن. ال استانادا باس-اياعى 54,2 مىڭ توننا شىعارىندى قالىپتاسىپ, بىلتىرعا قاراعاندا 15 پايىزعا تومەندەگەنى بايقالادى. ارينە, بۇل ناتيجە جايدان-جاي قالىپتاسپايدى, تابيعاتتى قورعاۋ باعىتىنداعى ۇيلەسىمدى ىستەردىڭ ەسەبىنەن شىعىپ وتىر. مينيسترلىك قالاداعى ەكولوگيالىق جاعدايعا تالداۋ جاساپ, سونىڭ نەگىزىندە اۋانىڭ, سۋ رەسۋرستارىنىڭ لاستانۋى, قالدىقتاردى زاڭسىز ورنالاستىرۋ جانە كوگالداندىرۋ ماسەلەسى وزەكتى ەكەنىن انىقتاعان. بىراق زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسى وسى باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ تۇرالاعانىن بىلدىرمەيدى. سەبەبى بىلتىر ەكوجۇيەنى جاقسارتۋ ماقساتىندا جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس جانە «جاسىل قازاقستان» ۇلتتىق جوباسى قابىلدانعان ەدى. سونداي-اق 2020 جىلى وڭىرلەردە ەكوجۇيەنى جاقسارتۋ جونىندە جول كارتاسى بەكىتىلىپ, اۋقىمدى جۇمىس كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىپ جاتىر. ماسەلەن, استانا قالاسىندا جول كارتاسى نەگىزىندە 13 جوسپارلى جۇمىس بەكىتىلسە, سونىڭ ىشىندە 8 تاپسىرما ورىندالعان. ءبىر قىزىعى, قالانىڭ گاز تارتىلعان كەيبىر اۋماعىندا ءالى كۇنگە دەيىن قاتتى وتىندى پايدالاناتىندار ازايماعان. سوندىقتان ەكولوگيا مينيسترلىگى اكىمدىكتى «قازترانسگاز» كومپانياسىمەن باعا ساياساتىن قايتا قاراپ, الەۋمەتتىك الەۋەتى جاعىنان وسال توپتارعا جاردەمدەسۋدى ۇسىندى. قالادا بيىل 100 دانا ەلەكتروبۋس ساتىپ الىنسا, ونىڭ 75 پايىزى گازبەن جۇرەتىن رەجىمگە اۋىسقان.
مينيستر س.برەكەشوۆ حالىقتى سۋ رەسۋرستارىنىڭ جاي-كۇيى الاڭداتاتىنىن, اسىرەسە ەسىل وزەنى مەن ونىڭ سالالارىنا سۋ اعىزۋ تۋرالى شاعىمدار ءجيى تۇسەتىنىن اشىپ ايتتى. بۇل – ينجەنەرلىك جەلىگە قوسىلعان جەكە سەكتوردىڭ, ياعني كاسىپورىنداردىڭ پايدالانعان سۋدى زاڭسىز ءارى تازارتۋسىز جىبەرۋىنىڭ سالدارىنان تۋىنداعان تۇيتكىل. سارىبۇلاق وزەنىنىڭ بويىندا, سۋ قورعاۋ ايماعىندا ورنالاسقان جەكە سەكتوردا قالدىقتاردىڭ كولەمى ارتقانى بايقالعان. سونداي-اق ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ 8 پايىزى ءالى كۇنگە دەيىن ورتالىقتاندىرىلعان كارىز جۇيەسىنە قوسىلماعان. سايكەسىنشە, ولار شۇڭقىرلاردى پايدالانادى. بۇگىندە قالا اكىمدىگى مەن مينيسترلىك سۋ ايدىندارىن تازارتىپ, جاعالاۋىنداعى قوقىستاردى شىعارۋعا كىرىسكەن.
– سۋ رەسۋرستارىنىڭ لاستانۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا اكىمدىك بارلىق ابونەنتتى ورتالىقتاندىرىلعان كارىزگە قوسۋ بويىنشا جۇمىستى ۇيىمداستىرىپ, نوسەر اعىندارىنىڭ كوللەكتورىنا رۇقساتسىز اعىزۋدى بولدىرماۋ بويىنشا باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. زاڭسىز اعىزۋ كوزدەرىن انىقتاۋ جانە ينجەنەرلىك سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن جوندەۋ ءۇشىن قالانىڭ جەراستى سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن زەرتتەپ, ولاردى «استانا سۋ ارناسى» مكك تازارتۋ ستانسالارىنا قوسۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت, – دەيدى س.برەكەشوۆ.
باس قالادا قالدىقتاردى وڭدەۋ, باسقارۋمەن قاتار رۇقسات ەتىلمەگەن پوليگوندارداعى بەرەكەسىزدىك الاڭداتادى. سەبەبى كوسمومونيتورينگتىڭ كومەگىمەن بيىل 551 پوليگون انىقتالىپ, ونىڭ 53 پايىزى ۋتيليزاتسيالانعان.
– قوقىس پوليگونىنىڭ كوبەيۋىنە ەكوكودەكستىڭ جاڭا تالاپتارى اسەر ەتىپ وتىر. ياعني قوقىس شىعاراتىن ۇيىمدارعا قۇرىلىس قالدىقتارىن قالانىڭ شەتىنە شىعارۋعا تىيىم سالىنعان. پوليگونداردى جويۋ ماقساتىندا ارنايى كەستە دە ازىرلەندى. الايدا پوليگوندار جويىلمادى. سوندىقتان مينيسترلىكتىڭ جەرگىلىكتى دەپارتامەنتى ەسىل اۋدانى اكىمى ورىنباسارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن قاراۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. مينيسترلىك زاڭسىز پوليگونداردى جويۋ ماقساتىندا بىرقاتار شارانى قولعا الىپ وتىر, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
بۇل ماسەلەنى ۇيلەسىمدى شەشۋ ءۇشىن قالا اكىمدىگىنە قالدىقتاردى ازايتۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا كىرىسىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن كوممۋنالدىق قالدىقتاردى جيناۋ, سۇرىپتاۋ جانە قايتا وڭدەۋ شارالارىنا تارتۋ ۇسىنىلدى. سونىمەن قاتار اكىمدىك قالدىقتاردى باسقارۋ جونىندەگى جاعدايدى حالىققا حاباردار ەتىپ, قوقىستى باسقارۋ بويىنشا جەدەل باعدارلاما بەكىتۋى ماڭىزدى ەكەنى ايتىلدى.
ەسكە سالساق, جاڭا ەكولوگيالىق كودەكستە بەلگىلەنگەن تالاپقا ساي جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قورشاعان ورتاعا قاتىستى ماسەلەلەردە وكىلەتتىگىن ەداۋىر كۇشەيتۋ جانە كەڭەيتۋ كوزدەلگەن. ەندى اكىمدىكتەر اۋا ساپاسى ناشارلاعان كەزدە قالاعا قوعاداي قاپتاعان كولىكتەردىڭ كىرۋىن تىيىپ, قولايسىز مەتەورولوگيالىق جاعدايدا, ماسەلەن, جەلسىز كۇندە كەيبىر كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسىنا ۋاقىتشا شەكتەۋ قويا الادى.
ۇكىمەت ورمان شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە دە بەيجاي قارامايدى. قازىر رەسپۋبليكانىڭ ورماندىلىعى 5 پايىزدى قۇراسا, 2030 جىلعا قاراي كورسەتكىشتى 5,3 پايىزعا ارتتىرۋ كوزدەلگەن. پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن بىلتىر 5 جىلدا 2 ملرد اعاش وتىرعىزۋ مەجەلەنىپ, سول جىلى 138 ملن اعاش وتىرعىزىلعان. ەندى بيىل جوسپار بويىنشا 279 ملن دانا اعاش وتىرعىزۋ كوزدەلگەن. ورمان ءوسىمىن باقىلاپ, مونيتورينگتەۋ ءۇشىن ينتەراكتيۆتى كارتا جاسالعان. وسى جوسپارلى شارۋالاردان تىس ەلدى مەكەندەردى كوگالداندىرۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرۋدە. مىسالى, ەلوردا اكىمدىگى قالانى كوگالداندىرۋ مەن جاسىل ايماقتاردى قۇرۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان وڭىرلىك جوسپارىن ازىرلەگەن. ناتيجەسىندە بىلتىر قالادا 1 ملن 65 مىڭ اعاش وتىرعىزىلسا, وسى باعىتتاعى تاپسىرمالار بيىل دا ۇزىلمەيدى. بۇدان بولەك استانا قالاسىنىڭ توڭىرەگىندەگى جاسىل بەلدەۋدىڭ كولەمى 90 مىڭ گەكتاردان استى.
ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتىنان تۇيگەنىمىز, استانا قالاسىندا ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋعا باعىتتالعان جۇمىستار سان الۋان ەكەن. بۇعان مينيسترمەن كەزدەسۋگە كەلىپ, كوكەيدەگى سۇراعىن قويعان ەلوردالىقتار كۋا.
ساندىبەك ءاسانالى,
«Egemen Qazaqstan»