پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ پارلامەنت سەناتىندا وتكەن بريفينگ بارىسىندا كاسپي قۇبىر كونسورتسيۋمىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جايلى باياندادى.
ءاليحان سمايىلوۆ قازان ايىندا كقك-دا جىلجىمالى ەكى ايلاق قوندىرعىسىن جوندەۋدى اياقتاۋ جوسپارلانعانىمەن, اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا بايلانىستى بۇل جۇمىستار توقتاتىلعانىن اتاپ ءوتتى.
«الداعى ەكى-ءۇش كۇندە №1 جىلجىمالى قوندىرعى جوندەلەدى دەپ ويلايمىن. بىردەن ەكىنشى قۇرىلعىنى جوندەۋ باستالادى. ول بويىنشا جۇمىستاردى ەكى-ءۇش اپتادا اياقتاۋ كوزدەلگەن», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ونىڭ ايتۋىنشا, وسىعان قاراماستان بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەر تومەندەمەيدى.
«بيىل مۇناي سەكتورىنان ۇلتتىق قورعا 3,9 ترلن تەڭگە تۇسەدى دەپ جوسپارلانعان بولاتىن. 10 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل جوسپار تريلليون تەڭگەگە اسىرا ورىندالىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت بويىنشا دا وسىنداي جاعداي بايقالىپ وتىر: ءتۇسىم 1,8 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى دەپ جوسپارلانسا, 10 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1,4 ترلن تەڭگە تۇسكەن.
«الەمدىك مۇناي نارىقتارىندا قالىپتاسىپ جاتقان باعالار مەن كونيۋنكتۋرا ارقىلى مۇناي-گاز سەكتورىنان ۇلتتىق قورعا جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسەتىن بارلىق ءتۇسىم تولىق كولەمدە كۇتىلۋدە», دەدى پرەمەر-مينيستر.
سونىمەن قاتار ول قازىرگى ۋاقىتتا ۇكىمەت گرۋزيا, ازەربايجان, وزبەكستان, قىتاي جانە باسقا ەلدەر ارقىلى مۇناي تاسىمالىن ءارتاراپتاندىرۋ بويىنشا جول كارتاسىن ىسكە اسىرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«اتالعان بارلىق باعىت بويىنشا مۇناي ەكسپورتىنىڭ الەۋەتىن كەڭەيتۋ جانە ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. كورشى ەلدەردەگى ارىپتەستەرىمىز تاراپىنان تولىق تۇسىنىستىك پەن قولداۋ بار. ولار وزدەرىنىڭ ترانزيتتىك مۇمكىندىكتەرىن ۇسىنۋعا, وسى ماسەلەلەر بويىنشا قازاقستانمەن ىنتىماقتاسۋعا دايىن», دەپ تۇيىندەدى ءا.سمايىلوۆ.
اتاپ ايتقاندا, 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قازاقستاننان «باكۋ – تبيليسي – جەيحان» مۇناي قۇبىرى ارقىلى 1,5 ملن توننا مۇناي تاسىمالداۋ تۋرالى ۋاعدالاستىق بار. بۇل كولەمدى ودان ءارى 6-6,5 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ پىسىقتالۋدا.
سونداي-اق پارلامەنت سەناتىندا وتكەن بريفينگ بارىسىندا ءاليحان سمايىلوۆ ەلىمىزدىڭ كاسىپورىندارىندا ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەردى.
ءا.سمايىلوۆ ونەركاسىپتىك نىسانداردا ورىن الىپ جاتقان قايعىلى وقيعالار مەن توتەنشە جاعدايلارعا ۇكىمەت ءتيىستى نازار اۋدارىپ وتىرعانىن ايتتى.
«ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانياسىنا قاتىستى ايتاتىن بولساق, ونىڭ يەلەرى تاراپىنان جاسالعان بارلىق ءىس-ارەكەتتەرگە نەمەسە ارەكەتسىزدىگىنە قۇقىقتىق باعا بەرىلەدى», دەدى ول.
پرەمەر-مينيستر ۇكىمەت وسى باعىتتا بىرقاتار قوسىمشا شارا قابىلدايتىنىن اتاپ ءوتتى.
«قازىر وسى سالانى رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ بويىنشا زاڭناماعا قوسىمشا نورمالار دايىندالىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, وسىنداي ونەركاسىپتىك وندىرىستەردىڭ مەنشىك يەلەرى مەن باسشىلارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ارتتىرىلادى. سونداي-اق مەملەكەت تاراپىنان باقىلاۋ شارالارى كۇشەيتىلەدى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي كومپانيالاردىڭ جاڭعىرتۋ مەن تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋدى جىلدىق جيىنتىق تابىستىڭ كەمىندە 1%-ى دەڭگەيىندە قارجىلاندىرۋ مىندەتىن زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكىتۋ ۇسىنىلدى.
«بۇدان باسقا, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەسكەرە وتىرىپ, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىككە قويىلاتىن بارلىق تالاپ قايتا قارالادى. وسى جانە باسقا دا قوسىمشا نورمالار پىسىقتالىپ جاتىر», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ماسەلەن, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە, قىلمىستىق جانە كاسىپكەرلىك كودەكستەرگە, سونداي-اق «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا.
ءا.سمايىلوۆ رەسپۋبليكادا زاڭناماعا سايكەس جىل سايىن تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋدىڭ جيىنتىق جوسپارى ازىرلەنەتىنىن ايتتى.
«بيىل 2,5 مىڭ تەحنيكالىق قۇرىلعىنى اۋىستىرۋ جانە 100-دەن استام تەحنولوگيالىق جەلىنى جاڭارتۋ كوزدەلگەن. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار دا كۇشەيتىلەدى», دەپ تۇيىندەدى ول.