ارزان پاتەر قايدا بار؟

– ءبىزدىڭ باسقارماعا بىلتىرعى تامىز ايىندا ءبىر ازاماتتان ءوتى­نىش ءتۇستى. سوعان سايكەس اتى­راۋ قالاسىنداعى «لەسحوز» شا­عىن اۋدانىندا 4 قاباتتى كوپ­پاتەرلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزگەن كومپانياعا قاتىستى تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. تەكسەرۋ كە­زىندە «كوكتەم» تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىس-مونتاج­داۋ جۇمىستارىن رۇقسات قۇجات­تارىنسىز جۇرگىزىپ جاتقانى انىق­تالدى. اتاپ ايتقاندا, كەلى­سىلگەن نوبايلىق جوبا, جۇمىس جوباسى, ساراپتامانىڭ وڭ قورى­تىن­دىسى مەن قۇرىلىستىڭ باس­­تال­عانى تۋرالى حابارلاما الىنباعان. سونىمەن قاتار ۋچاس­­كەنىڭ نىسانالى ماقساتى تۇر­عىن ءۇي كەشەنى قۇرىلىسىن سالۋ­عا سايكەس كەلمەيدى, – دەيدى ە.قابدينوۆ.

وسىعان بايلانىستى مەملە­كەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ باسقارماسى 2021 جىلعى 31 تامىزدا قۇرىلىس كومپانياسىنا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 314, 316, 321, 463-باپتارىنا سايكەس 1 043 780 تەڭگە سوماسىنا ايىپپۇل سالعان. سونداي-اق زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى جويۋعا جانە رۇقسات قۇجاتتارىن العانعا دەيىن قۇرىلىستى توقتاتا تۇرۋ تۋرالى نۇسقاما بەرىلدى. كەيىن 7 قىركۇيەكتە قۇرىلىس سالاسىنداعى قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ بۇزىلۋىنا بايلانىستى اتالعان نىساننىڭ قۇرىلىسىن توقتاتۋ تۋرالى سوت شەشىمى شىعارىلدى.

– الايدا سوت شەشىمىنە قارا­ماس­تان, كومپانيا قۇرىلىستى ودان ءارى جالعاستىردى. وسىعان بايلانىستى ءبىزدىڭ باسقارما تەكسەرۋدى قايتا جۇرگىزدى. ونىڭ قورىتىندىسىمەن قۇرىلىس سالۋشى تاعى دا 1 108 460 تەڭگە اكىمشىلىك ايىپپۇلعا تارتىلدى. بۇعان قوسا ازاماتتىق كودەكستىڭ 244-بابىنىڭ 1 جانە 2-تارماعىمەن زاڭسىز نىساندى بۇزۋ تۋرالى تالاپ ارىز بەرىلدى. بيىلعى 21 شىلدەدە وبلىستىق ەكونوميكالىق سوتتىڭ اتىراۋ قالاسىندا ورنالاسقان «كوكتەم» تۇرعىن ءۇي كەشەنىن بۇزۋ تۋرالى زاڭدى كۇشىنە ەنگەن شەشىمى بار, – دەيدى ە.قابدينوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, اتىراۋ قالاسىندا تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى كوپتەپ سالىنىپ جاتىر. ءاربىر قۇرىلىس كومپانياسى ءتۇرلى جولمەن ۇلەستىك قۇرىلىسقا سالىمشى تارتىپ كەلەدى. وكىنىشكە قاراي, سالىمشىلار ۋادە ەتىل­گەن پاتەردى الماعان, ءتىپتى اقشا­سىنان ايىرىلىپ قالعان جايت كەزدەسىپ وتىر.

– تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەس­تىك قاتىسۋ تۋرالى زاڭعا ساي­كەس, ۇلەستىككە قاتىسۋدىڭ ءۇش ءتاسىلى بار. ءبىرىنشىسى – نىسان­دى ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتىڭ قارجىلاندىرۋى, ەكىنشىسى – كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ قاڭ­قاسى تۇرعىزىلعاننان كەيىن ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن تارتۋ, ءۇشىنشىسى – قازاقستاندىق تۇر­عىن ءۇي كومپانياسىنان كە­پىلدىك الۋ. باستاپقى ەكى جاع­دايدا قۇرىلىس سالۋشى ۇلەس­كەرلەردىڭ قاراجاتىن تار­تۋعا اكىمدىكتەن رۇقسات الۋعا مىن­دەتتى ەكەنىن ۇمىتپاۋى كەرەك. ال ۇشىنشىسىندە بىرىڭعاي وپەراتورمەن كەپىلدىك شارتىن جاساۋعا ءتيىس. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزەتىن كومپانيادا وسىنداي قۇجاتتار بولعاندا عانا ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالار سالعان قاراجاتتىڭ ساقتالۋىنا كەپىلدىك بولادى. سول سەبەپتەن تۇرعىن ۇيگە سەنىمدى تۇردە قول جەتكىزۋ ءۇشىن اكىمدىكتىڭ رۇقساتى نەمەسە بىرىڭعاي وپەراتوردىڭ كەپىلدىگى بار نىساندارعا عانا قاراجات سالۋعا شاقىرامىز, – دەپ ءتۇسىندىردى ە. قابدينوۆ.

باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن تارتۋعا رۇقساتى جوق قۇرىلىس كومپانيالارىنان پا­تەر ساتىپ الاتىن تۇرعىندار ۇلەسكەر قاتارىنا جاتپايدى. ويتكەنى قۇرىلىس كومپانياسىندا الدىمەن ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن تارتۋعا رۇقساتى بولۋى كەرەك. بارلىق رۇقسات قۇجاتى بار قۇرىلىس سالۋشىلاردىڭ تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنە قاراجات قۇياتىن ازاماتتار عانا ۇلەسكەرلەر بولىپ سانالادى. تەك وسى جاعدايدا عانا ۇلەسكەرلەردىڭ تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىسىنا قوسقان بارلىق سالىمى ساقتان­دىرىلادى. ءتىپتى قۇرىلىس سالۋشى بانكروتقا ۇشىراسا دا, ساقتاندىرىلعان قارجى تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋعا جۇمسالادى.

– سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي كەشەنىنەن پاتەر ساتىپ الماس بۇرىن, قۇرىلىس سالۋشى­دان قۇجاتتاردىڭ تولىق جيىن­تىعىن سۇراۋعا كەڭەس بەرەمىز. ءتىپتى ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن تارتۋعا بەرىلگەن رۇقسات قۇجا­تىنا دەيىن سۇراۋ قاجەت. ويت­كەنى ۇلەسكەرلەردىڭ تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ كەزىندە رۇقسات بە­رۋ قۇجاتتاماسىمەن تانىسۋ­دى تالاپ ەتۋگە قۇقى بار. ال تاراپتاردىڭ قۇقىقتىق قاتى­ناستارى قالالىق اكىمدىكتە تىركەلەتىن ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى شارتپەن عانا بەكىتىلەدى. قولدانىستاعى زاڭنامادان تىس جاسالعان الدىن الا برونداۋ, رەزەرۆتەۋ, ينۆەستيتسيالاۋ, تالاپ ەتۋ قۇقىعىن بەرۋ شارتى سەكىلدى بارلىق مامىلە كوپپاتەرلى تۇر­عىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ ساتىپ الۋ­شىلارىن ءتيىستى دارەجەدە قور­عا­مايدى, – دەدى ە.قابدينوۆ.

ونىڭ تۇسىندىرۋىنشە, تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى زاڭى كووپەرا­تيۆ يەلەرىن قورعامايدى. سول سەبەپتەن قۇرىلىس كومپانيا­لارى تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس كووپە­راتيۆتەرىن قۇرۋدى ءجون كو­رەدى. مۇنداي كووپەراتيۆتەر كوبى­نەسە تۇرعىن ءۇيدىڭ ءار شارشى مەترى ءۇشىن نارىقتاعىدان ارزان باعانى ۇسىنادى. ارينە, بۇل ءادىس ساتىپ الۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىراتىنى داۋسىز. الايدا قازىر تۇرعىن ءۇي كەشەنى قۇرىلىسىن تومەن با­عامەن تالاپتارعا سايكەس جانە بەلگىلەنگەن مەرزىمدە سالۋ قيىندىق تۋدىرىپ وتىر. دەمەك, ارزان باعامەن باسپانا ساتىپ الۋدىڭ ءاردايىم ۇتىمدى بولمايتىنىن ەسكەرگەن ءجون.

– تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس كووپە­راتيۆىندەگى پاي يەسىنىڭ قۇقىق­تارى كووپەراتيۆتىڭ جارعىسىمەن انىقتالادى. ال ونى قۇرىلىس كومپانياسى ناقتى مۇشەلەر كىرگەنگە دەيىن دايىندايدى. دەمەك, بۇل قۇجات قۇرىلىس كوم­پانياسىنىڭ مۇددەسىن كوبىرەك كوزدەيدى. تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس كووپەراتيۆى ارقىلى قۇرىلىس سالۋشىلار ءۇشىن قۇقىقتىق پوزيتسيالاردىڭ يكەمدىلىگى دە ماڭىزدى بولىپ وتىر. ويتكەنى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەس­تىك قاتىسۋ تۋرالى زاڭمەن سا­لىس­تىرعاندا, مۇندا ساتىپ الۋ­شىنىڭ مۇددەسى از قورعالعان. ال تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى زاڭعا سايكەس تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس كووپەراتيۆتەرىنىڭ سالىمشىلارى ۇلەسكەرلەر بولىپ ەسەپتەلمەيدى. ەگەر قۇرىلىس كومپانياسى سالىمشىلارعا سالىنىپ بىتپەگەن تۇرعىن ءۇيدى تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس كووپەراتيۆىن قۇرۋ ارقىلى ساتسا, ولار پايشىلار بولىپ سانالادى. بۇل جاعدايدا بولاشاق تۇرعىندار شارشى مەتردى ەمەس, پاي ساتىپ الادى, – دەيدى ە.قابدينوۆ.

قازىر اتىراۋدا ەكى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس كووپەراتيۆىنىڭ پايشىلارى باسپاناسىنا قول جەتكىزە الماي وتىر. ويتكەنى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى بىتپەگەن. كووپەراتيۆتىڭ قۇرىلتايشىسى مەن ديرەكتورىنا قاتىستى قىلمىستىق ءىس قوزعالعان.

اتىراۋ وبلىسى