تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى ەلىمىزدە كوركەم ءوندىرىس سالاسى, اتاپ ايتساق, ادەبيەت, تەاتر, كينو, انيماتسيا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ناتيجەسىزدىك كۇيىندە بولدى. ارينە, وتىز جىلداعى مادەنيەت پەن ونەردەگى جەتىستىكتەردى جوققا شىعارا المايمىز. دەسەك تە قازىر ەل رۋحانياتىنداعى ءار سالادا جۇيەسىزدىكتەن تۋىنداعان ۇلكەن ماسەلەلەردىڭ بارى انىق. بارلىعىنا كاسىبيلىك ءھام قارجىلىق قولداۋ جەتىسپەيدى. انيماتسيالىق فيلم تاقىرىبىندا دا سول تۇيتكىل: شەكتەۋلى ۋاقىت, شالا مۋلتفيلم, ىزدەنىس جوق, مۇمكىندىك از, تەندەرگە تىرەلگەن تىرلىك.
وتاندىق انيماتسياداعى وسىنداي ىشمەرەز ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ءبىر جىلدارى «ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق جوباسىنىڭ «ەل رۋحى» دەپ اتالاتىن ەكىنشى باعىتىندا اتالعان سالانى دامىتۋ مىندەتتەرى قاراستىرىلعان ەدى. سوعان وراي بىلتىر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى «قازاقفيلم» جانىنان «قازاقانيماتسيا» بىرلەستىگى قۇرىلىپ, 40-تان استام مۋلتفيلم مەن قازاقشا كومپيۋتەرلىك ويىندار جاساۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن, انيماتسيالىق مەكتەپتەردىڭ اشىلاتىنىن ايتقان. اتالعان جوسپاردىڭ ءبىر پاراسى, مىنە, بيىلعى بالالار جىلىنىڭ اياسىندا ىسكە اسىپ وتىر.
جۋىردا حالىقارالىق انيماتسيا كۇنى قارساڭىندا ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ جانىنان قۇرىلعان «قازاقانيماتسيا» شىعارماشىلىق بىرلەستىگىنىڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. سوناۋ 1967 جىلى تۇسىرىلگەن امەن قايداردىڭ كلاسسيكالىق تۋىندىسى – «قارلىعاشتىڭ قۇيرىعى نەگە ايىر؟» مۋلتفيلمىنەن باستالاتىن قازاق انيماتسياسىنا بيىل 55 جىل تولىپ وتىر.
مەرەيتويلىق داتاعا وراي ءىس-شاراعا وتاندىق انيماتسيا ارداگەرلەرى – تامارا مۇقانوۆا, ەرنست بيسەيتوۆ, گۇلميرا سادىقوۆا, گالينا دۋسەنكو, اباي توقشاباەۆ, قازاق كينوسىنىڭ تارلانى ءاسانالى ءاشىموۆ جانە باسقا دا مادەنيەت قايراتكەرلەرى قاتىستى. ارينە, سالتاناتتى جيىن امەن قايداردىڭ مەموريالىنا گۇل شوقتارىن قويۋدان باستالدى.
ء«بىرىنشى كەزەكتە, بارشاڭىزدى وسىنداي ماڭىزدى كۇنمەن, اتاپ ايتقاندا, قازاق انيماتسياسىنىڭ 55 جىلدىعىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن. بۇل مەرەكەلىك مەرەيتوي ءبىزدىڭ ورتاق ىسىمىزگە قاجىماي, باعا جەتپەس ۇلەس قوسقان, قازاق انيماتسياسىنىڭ ارداگەرلەرى مەن ءىزباسارلارىنا شەكسىز العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. ولار ونداعان جىل بويى تىنىمسىز ەڭبەك ەتىپ, تاۋەلسىز قازاقستاندا انيماتسيالىق سالانىڭ قايتا جاندانۋىن ارماندادى», دەدى «قازاقانيماتسيا» شب باسشىسى جانىبەك ورازالى.
قازاق مۋلتيپليكاتسياسىنىڭ 55 جىلدىق تاريحىندا ەكى جۇزگە جۋىق مۋلتفيلم ءتۇسىرىلىپ, وتىزدان اسا انيماتسيالىق ستۋديا اشىلىپتى. 2018 جىلى انيماتسيالىق كينوستۋديا قاۋىمداستىعى قۇرىلىپ, رۋحاني-مادەني ماڭىزى بار بىرقاتار جوبا جاساۋدا. سونىڭ ىشىندە جىل سايىن ۇيىمداستىرىلاتىن حالىقارالىق Amen animation film festival-دى ايرىقشا اتاپ وتۋگە بولادى. ەندىگى جىلى قازاق انيماتسيالىق كينو ونەرىنىڭ اتاسى امەن قايداردىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولماق. وسىناۋ عاسىرلىق مەرەيتوي قارساڭىندا «قازاقانيماتسيا» شىعارماشىلىق بىرلەستىگىندە ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ تاپسىرىسىمەن «امەن اعانىڭ بايتەرەگى» اتتى قىسقامەتراجدى مۋلتفيلم ءتۇسىرىلىپ جاتىر.
ايتا كەتەيىك, اتالعان شىعارماشىلىق بىرلەستىكتىڭ جۇمىسى باستالعان ءۇش ايدىڭ ىشىندە انيماتسيا سالاسىنداعى الەمنىڭ جەتەكشى ماماندارىنىڭ شەبەرلىك سىنىپتارى وتكىزىلدى. ماسەلەن, رەسەي فەدەراتسياسى, فرانتسيا جانە باسقا دا كوپتەگەن ەلدىڭ جەتەكشى ماماندارى كونستانتين برونزيت, ميحايل پەتريششەۆ, ماريا كورنيلوۆا, ەدۆارد كۋرچەۆسكي, الەكسەي اندرەەۆ, سونداي-اق جاس قازاقستاندىق ماماندار بايان ادىلبەك, يۆان ارداشوۆ جانە مارجان جۇنىسبەك بار. وقۋ باعدارلاماسى بارىسىندا ستۋدەنتتەر مەن جوبا قاتىسۋشىلارى شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق مامانداردىڭ دارىستەرى مەن پراكتيكالىق ساباقتارىنا قاتىسىپ, كاسىبي تاجىريبەلەرىن شىڭدادى.
ال قازىر «قازاقانيماتسيا» شىعارماشىلىق بىرلەستىگى كونكۋرستىق نەگىزدە رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان 167 ستسەناري ىشىنەن ۇزدىك 20-سىن تاڭداپ الدى. 5 مينۋتتىق انيماتسيالىق كارتينالاردان تۇراتىن 20 پيلوتتىق جوبانى جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپاردا تۇر. وسى باستامالاردىڭ ىزىمەن انيماتسيا سالاسىنداعى جاس تالانتتاردى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگى پايدا بولدى.
شىعارماشىلىق بىرلەستىكتىڭ اشىلۋىندا «جانۇيا» بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىنە «مۇزبالاق» انيماتسيالىق ءمۋلتفيلمى كورسەتىلدى.
ء«بىز مۋلتفيلمدەردى ادەتتە تەلەديداردان نەمەسە YouTube-تان كورەمىز. مىسالى, «ماشا مەن ايۋ», «فيكسيكتەر», تاعى باسقالار. بىراق ماعان قازاق مۋلتفيلمدەرى ۇنايدى. بۇگىن «مۇزبالاقتى» العاش رەت كورىپ, ۇلكەن اسەر الدىم. باسقا دا «باتىرلار جىرى», «الدار كوسە» سياقتى مۋلتفيلمدەردى ءسۇيىپ كورەمىز», دەيدى دينا بولعىنباەۆا.
سونداي-اق ءىس-شارا بارىسىندا قازاق انيماتسياسىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ارداگەرلەر مەن مۋلتيپليكاتورلاردىڭ قازىرگى بۋىنى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ ارنايى العىس حاتتارىمەن ماراپاتتالدى.
ايتا كەتەيىك, شىعارماشىلىق بىرلەستىكتىڭ كەزەكتى باستاماسى – شەتەلدىك كومپانيالاردا تاعىلىمدامادان ءوتۋ مۇمكىندىگى بولىپ وتىر. قاراشا ايىنىڭ باسىندا انيماتسيا سالاسىنداعى ماماندار بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن تۇركيا, فرانتسيا, پولشا جانە يسپانيانىڭ بەلدى شەتەلدىك ستۋديالارىنا بارادى.
سونىمەن «قازاقانيماتسيا» بىرلەستىگىنىڭ جۇمىسى جۇيەلى تۇردە جولعا قويىلسا, مۋلتفيلم جاساۋ ءوندىرىسى توقتاماسا كەرەك-ءتى. ارينە, ەڭ الدىمەن, ءوزىنىڭ بيۋدجەتى بولادى, 5-10 جىلدىق جوسپارى دا دايىن. انيماتسيالىق فيلم ءوندىرىسى توقتاماسا, وسى سالاداعى مامانداردىڭ دا قولى بوسامايدى, ىزدەنىستە جۇرەدى, بىلىكتىلىگى ارتادى.