مەملەكەتتىلىك نەگىزى

ەڭ اۋەلى ءوز جەرىمىزدە ءوزىمىزدىڭ زاڭى­مىز ۇستەم قۇرىپ, بۇعان دەيىن ماسكەۋگە باعىناتىن جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردى رەسپۋبليكالىق مەنشىككە وتكىزدىك. تاعى ءبىر ويىپ تۇرىپ اتاپ وتەرلىگى, سول كەزدە ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن پروبلەماعا اينال­عان سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋعا دەكلاراتسيانىڭ كوپ كومەگى ءتيدى. ماڭىزدى قۇجات ساياسي جۇيە­نى وزگەرتۋگە دە قۇقىقتىق كۇشكە يە بولدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. اتاپ ايتساق, پرەزيدەنت ينستيتۋتىن ەنگىزۋ, مينيسترلىك كابينەتىن جاساق­تاۋ سياق­تى باسقارۋشى ورگاندار جۇيەسىن جاڭ­عىرتۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل باعىت­تاعى جۇمىستار كەلەسى جىلى, ياعني 1991 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا جاريالان­عان تاۋەلسىزدىككە دايىندىق بولدى.

سول كەزدە كەڭەس وداعىنىڭ باسشىلارى قايتسەك تە وداقتى ساقتاپ قالامىز دەپ جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم وتكىزۋگە وقتالدى. دەسە دە ەگەمەندىك دەكلاراتسياسىنىڭ نەگىزىندە ەلىمىزدە فەدەراتسيادان كونفەدەراتسياعا اۋىسۋعا داۋىس بەرىلدى. كەڭەس وداعى باسشىلىعى نارازىلىق تانىتقانىمەن دەكلاراتسيا ءوزىمىزدىڭ زاڭدىلىققا ساي ەكەنى دالەلدەندى. وسىلايشا, 1991 جىلدىڭ ناۋرىزىندا كەڭەس وداعىن ساقتاپ قالۋ جونىندە وتكەن رەفەرەندۋمنىڭ ەلىمىز ءۇشىن زاڭدى تۇردە ەشقانداي سالدارى بولمادى دەپ ايتۋعا نەگىز بار. كەرىسىنشە, رەفەرەندۋمنان كەيىن ءبىزدىڭ رەسپۋبليكانىڭ باسشىلىعى فەدەراتسيادان كونفەدەراتسياعا ءوتۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىستاردى باستادى.

دەكلاراتسيا ەتنوستىق ەمەس, ۇلتتىق مەملەكەتتى قۇرۋ جونىندەگى قۇجات. بۇل ەكى ۇعىمدى شاتاستىرۋعا بولمايدى. ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن ەتنوس پەن ۇلتتى سينونيم رەتىندە قاراستىرامىز. ءبىز 1990 جىلدان باستاپ ۇلتتىق نەگىزدەگى مەملەكەتتى قۇرا باستادىق. بۇل تۋرالى قۇجاتتا وتە اشىق جازىلعان. تاۋەلسىزدىك جاريالانعاندا دا, كونستيتۋتسيا بەكىتىلگەندە دە ۇلتتىق مەملەكەت قۇرۋ ۇستانىمىن نەگىزگە الدىق.

وتىز جىلدىڭ ىشىندە قاتەلىكتەر دە بولدى. دەسە دە ساياسي, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جۇيەمىزدى ازاماتتىق قوعام قۇرۋعا باعىتتالعان جولمەن كەلە جاتىرمىز. بارلىق يگىلىكتەردىڭ نەگىزى ەگەمەندىك جونىندەگى دەكلاراتسيا ەكەنىن ەستەن شىعارماعان ءجون.

ەركىن ءابىل,

مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى,

تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى