باسپانامەن قامتۋ – باستى ماسەلە

وسى ورايدا شىمكەنت قالاسى تۇرعىن ءۇي باسقارماسىنىڭ باسشىسى جانات وتەباەۆا اپتانىڭ ءار سارسەنبىسى كۇنى ازاماتتاردى جەكە قابىلدايتىنىن ايتادى. ازاماتتاردىڭ كوپشىلىگى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى بويىنشا جەكە قابىلداۋعا جازىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان كوپبالالى وتباسىلار, تولىق ەمەس وتباسىلار جانە حالىقتىڭ الەۋ­مەتتىك ءالسىز توپتارى بار. بۇدان بولەك تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تىركەلمەگەن ازا­ماتتارعا دا بارىنشا زاڭ اياسىندا ءتۇ­سىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, قۇ­قىق­تىق كومەك كورسەتىلەدى. باسقارما باس­شىسى مالىمدەگەندەي, قازاقستان رەس­پۋبليكاسى «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭىنىڭ 67 جانە 74-باپتارىنا ساي­كەس كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىنان باس­پانالار بەلگىلەنگەن تارتىپپەن كەزەك رەتى ارقىلى بەرىلەدى.

شىمكەنت قالاسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە بۇگىنگى تاڭدا 49 840 ازامات تىركەلگەن. ولاردىڭ ىشىندە جەتىم جانە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قال­عان بالالار ساناتى بويىنشا – 1 874, كوپ­با­لالى وتباسىلار – 10 358, حالىقتىڭ الەۋ­مەتتىك جاعىنان ءالسىز توبى – 17 260, مەم­لەكەتتىك قىزمەتشىلەر, بيۋدجەتتىك ۇيىم جانە اسكەري قىزمەتشىلەر – 20 322, جالعىز تۇرعىن ءۇيى اپاتتى جاعدايدا دەپ تانىلعان ازاماتتار 26 ادامدى قۇرايدى.

2022 جىلى جالپى سانى 1 605 ازا­مات­­تى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز ارەندا­لىق پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلسە, جىل باسىنان بەرى 423 ازامات ارەندالىق تۇر­عىن ۇيمەن قامتىلدى. ونىڭ ىشىندە 211 جال­دامالى باسپانا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن جاس­تارعا, 31 پاتەر جەتىم بالالارعا, 86 پاتەر كوپبالالى وتباسىلارعا, 95 پاتەر حا­لىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان ءالسىز تو­بىنا پايدالانۋعا بەرىلدى. تۇراقتى جۇ­مىسى بار 29 جاسقا دەيىنگى جاستارعا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز 211 پاتەرگە كونكۋرس وتكىزىلىپ, قازان ايىندا جالداۋ كە­لىسىمشارتتارى بەرىلەدى. ال قالعان پا­تەرلەر جىل سوڭىنا دەيىن كەزەڭ-كە­زە­ڭى­مەن تابىستالادى.

2021 جىلى جالپى سانى 1 596 ازامات جالدامالى باسپانامەن قامتىلدى. ونىڭ ىشىندە جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا 904 پاتەر قولدانىسقا بەرىلسە, 692 پاتەر تۇر­عىن ءۇي كەزەگى ساناتتارى بويىنشا ازا­ماتتارعا ۇلەستىرىلدى.

قازىرگى تاڭدا ارەندالىق تۇرعىن ۇي­لەر­دى بەلگىلەنگەن تارتىپپەن كەزەك ار­قى­لى كوپبالالى وتباسىلارعا, حا­لىق­تىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان ءالسىز توپتارىنا جانە جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا بەرۋ قاراستىرىلۋدا. اشىقتىقتى قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كەزەكتە تۇر­عان­­داردىڭ بىرىڭعاي رەسپۋبليكالىق ەلەك­تروندىق دەرەكقورىنىڭ سەرۆيسى قول­دانىلادى.

تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تىركەلۋ ءۇشىن قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى «تۇرعىن ءۇي قا­تى­ناستارى تۋرالى» زاڭىنىڭ 67-با­بى­نىڭ تالاپتارىنا سايكەس بەل­گى­لەنگەن ساناتتاردىڭ بىرىنە ەنۋى, ازا­مات­تىڭ تۇر­ع­ىلىقتى مەكەنجايى كەمىندە ءۇش جىل تۇراقتى شىمكەنت قالاسىندا بولۋى جانە ءوتىنىم بەرۋشى مەن وتباسى مۇشەلەرىندە سوڭعى بەس جىل كولەمىندە تۇرعىن ءۇيدىڭ تىركەلمەۋى شارت. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قاتىسۋشىلارى مەن مۇ­­گەدەكتەرى, جەتىم جانە اتا-انا­سى­نىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار, «التىن القا», «كۇمىس القا» القا­لا­رى­مەن ناگرادتالعان نەمەسە بۇرىن «با­تىر انا» اتاعىن العان, سونداي-اق I جانە II دارەجەلى «انا داڭقى» ور­دەن­دە­رى­مەن ناگرادتالعان كوپبالالى انالار, كوپبالالى وتباسىلار, حالىقتىڭ الەۋ­مەتتىك ءالسىز توبىنا جاتاتىندار, مەم­لەكەتتىك قىزمەتشىلەر, بيۋدجەتتىك ۇيىم جانە اسكەري قىزمەتشىلەر, جالعىز تۇر­عىن ءۇيى اپاتتى دەپ تانىلعان ازاماتتار كە­زەككە تىركەلۋ ءۇشىن ءوتىنىش بىلدىرە الا­دى.

ەگەر ازاماتتار جوعارىدا اتالعان سا­­ناتتاردىڭ بىرىنە سايكەس كەلسە, وندا تۇر­عىن ۇيگە كەزەككە تۇرۋ ءۇشىن بارلىق قا­جەتتى قۇجاتتارمەن بىرگە ءوتىنىمدى «kezەkte.kz» ەلەكتروندىق پورتالى ارقى­لى جولداي الادى.

ءبىر ەسكەرەتىن جايت, ارەندالىق كوپ­پا­تەرلى تۇرعىن ۇيلەرگە تۇرعىن ءۇي باس­قار­ماسى تاراپىنان جەرگىلىكتى قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنىڭ قاتىسۋىمەن ءتيىس­تى تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ وتى­را­دى. سوندىقتان ارەندالىق باس­پا­نامەن قامتىلعان ازاماتتار كەلىسىم­شارت جا­ساس­قان كۇننەن باستاپ 1 ايدىڭ ىشىندە قو­نىس­تانۋى, ياعني كوشىپ بارۋعا ءتيىس. ەگەر جالعا الۋشى پاتەر يەسى 6 اي­دىڭ كو­لە­مىندە وزىنە بەرىلگەن پاتەردە تۇر­ما­عان جاع­دايدا نەمەسە باسقا دا ارەن­دا­لىق تۇر­عىن ءۇيدى پايدالانۋدىڭ تالاپ شارتتارىن ورىنداماعان جاعدايدا, وعان باسقارما تا­را­پىنان ەسكەرتۋ تۇ­رىن­دەگى حابارلاما حاتى جولدانىپ, سوت ارقىلى پاتەر كەرى قايتارىلادى.

شاھاردا 29 جاسقا دەيىنگى جۇمىس ىس­تەي­تىن جاستاردى باسپانامەن قامتاما­سىز ەتۋدى كوزدەيتىن باعدارلاماعا سايكەس تۇر­عىن ۇيگە وتىنىمدەردى قابىلداۋ بيىل 6-7 قازان كۇندەرى ارالىعىندا جۇر­گى­زىل­دى. جاستار باعدارلاماسى بويىنشا قاتىسۋشىلارعا قويىلاتىن باس­تى تالاپ – جاسى 29-عا تولماعان جانە تۇ­راق­­تى جۇمىسى بولۋعا ءتيىس. سونداي-اق ءوتىنىم بەرۋشىنىڭ اتىندا سوڭعى 2 جىلدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا تۇرعىن ءۇي تىركەلمەۋى, شىمكەنت قالا­سىن­دا سوڭعى 2 جىلدا تۇراقتى تىركەۋدە بولۋى, اي سا­يىنعى تابىسى 40 اەك-تەن (122 520 تەڭ­گەدەن) اسۋى شارت. باع­دارلاماعا قا­تىسۋ­شىلار «kezekte.kz» ەلەكتروندى پورتالىندا ەلەكتروندى تسيفرلىق قولتاڭبا, قىسقاشا ەتسق ارقىلى ءوتىنىش بەرە الادى. اتالعان باعدارلاما بويىنشا جىل سوڭىنا دەيىن جالپى سانى 857 جاستى پاتەرمەن قامتۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە تۇران شاعىن اۋدانىنان – 211, 189 ورام مەن شىمسيتيدەن – 286, بوزارىق شاعىن اۋدانىنان 360 پاتەر بەرىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا. جالپى, بۇل باعدارلاما بويىنشا 2020 جىلى – 904, 2021 جىلى 300 ازامات پاتەرمەن قامتىلدى.

بىلتىر تۇرعىن ءۇي كەزەگىندەگى حا­لىقتىڭ الەۋمەتتىك ءالسىز توبى مەن كوپ­با­لالى وتباسىلاردى قولداۋ ماقسا­تىندا «2-10-20» نەمەسە «باقىتتى وتبا­سى» باعدارلاماسى اياسىندا 365 وتباسى نەسيە­لىك باسپاناعا قول جەتكىزدى. 2021 جىلدان 2022 جىلعا وتپەلى بولعان «شا­ڭىراق» باعدارلاماسى بويىنشا 1 484 وتباسى نەسيە نەگىزىندە باسپانالى بولدى. ال بيىل «5-20-25» كرەديتتىك تۇرعىن ءۇي باعىتىمەن 624 ازاماتتى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپاردا بار. اتالعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ كونكۋرسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن وتباسى بانك ارقىلى جۇرگىزىلىپ, قازىرگى تاڭدا 243 ازامات نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي الىپ ۇلگەردى.

تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتىنا ءوتىنىم قابىلداۋ 2022 جىلدىڭ 13 شىلدەسىنەن باستاپ مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەت رەتىن­دە www.kezekte.kz ينتەرنەت رەسۋرسى ارقىلى اۆتوماتتاندىرىلعان. بيىل تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتى ءۇشىن جەرگى­لىك­تى بيۋدجەتتەن 500 ملن تەڭگە قارجى قا­رال­دى. بۇگىندە تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتىن الۋعا 124 ءوتىنىم تۇسسە, ونىڭ 45-ءى ماقۇل­دا­­نىپ, اتالعان قۇجات 32,9 ملن تەڭگەگە قايتارىمسىز نەگىزدە باسپاناعا مۇقتاج ازاماتتارعا بەرىلدى.

تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتى «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بو­يىنشا قاراس­تىرىلعان. سونىڭ ىشىندە «2-10-20», «5-10-20» باعىتتارى شەڭبەرىندە باستاپقى جارنانىڭ ءبىر بولىگىن جابۋ ءۇشىن قايتارىمسىز نەگىزدە ۇسىنىلادى. تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتىنىڭ سوماسى ءاربىر ۇمىتكەر ءۇشىن 1 ملن تەڭگەدەن اسپايتىن بىرىڭعاي مولشەردە ايقىندالعان. ايتا كەتۋ كەرەك, شىمكەنت قالاسى بو­يىنشا تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارى 2019 جىلدان باستاپ بەرىلە باستادى. 2019 جىلى 21 ازاماتقا – 20,4 ملن تەڭگەگە, 2020 جىلى 101 ازاماتقا – 100 ملن تەڭگەگە تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارى تابىستالدى. 2021 جىلى 416 وتباسىنا – 370 ملن تەڭگەگە بەرىلسە, بيىل مۇنداي سەرتيفيكات 500 ازاماتقا 1 ملن تەڭگەگە دەيىن قايتارىمسىز نەگىزدە الەۋمەتتىك كومەك رەتىندە تاپسىرىلادى.

بۇل قۇجات زاڭنامادا بەلگىلەنگەندەي, ايىنا ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 3,1 كورسەتكىشىنەن اسپاعان (2022 جىلعا – 37 389 تەڭگە) جانە سوڭعى 6 اي ىشىندە ورتاشا تابىسى ايىنا 115 905 تەڭگە بولعان جاعدايدا ۇسىنىلادى. ءوز كەزەگىندە تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتىن الۋشىلار ساناتىنا مۇگەدەك بالالارى بار نەمەسە مۇ­گەدەك بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان, كوپ­بالالى, تولىق ەمەس وتباسىلار, مەم­لە­كەتتىك مەكەمە مەن دەنساۋلىق ساق­تاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت, سپورت سالا­سى­نىڭ ماماندارى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جاتادى.

– سونىمەن بىرگە تۇرعىن ءۇيدىڭ جالداۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋعا جولدانعان 1 419 ازاماتتىڭ ءوتىنىمى ماقۇلداندى. 276 ازاماتقا «وتباسى بانكپەن» ارادا تۇزىلگەن كەلىسىمشارت ارقىلى تۇرعىن ءۇيدىڭ جالداۋ اقىسىنىڭ 50 پايىز تولەمى مەملەكەت تاراپىنان اۋدارىلۋدا. بۇل بويىنشا تۇرعىن ءۇي باسقارماسى جانە «وتباسى بانك» وكىلدەرى, سونداي-اق اۋدان اكىمدىكتەرى بىرلەسىپ تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ وتكىزدى, تۇرعىن ءۇي سۋبسيدياسى تۋرالى حالىققا تۇسىندىرمە جۇمىستارى جۇر­گىزىلدى. باعدارلاما تالاپتارىنا سايكەس تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تىركەلگەن 1 جانە 2 توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامدار, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارى بار نەمەسە ولاردى تار­بيەلەپ وتىرعان وتباسىلار, جەتىم جانە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنان ايى­رىلعان بالالار, كوپبالالى وتباسىلار سۋبسيديا الۋعا ءوتىنىشتى otbasybank.kz پلاتفورماسىندا بەرە الادى. ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ سوڭعى 6 ايداعى وتباسىداعى ادام باسىنا شاق­قان­داعى تابىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭ­گەيىنەن اسپاۋى كەرەك. ءوتىنىش بەرۋ ەتسق ارقىلى قابىلداناتىنىن ەسكەرۋ قاجەت. جالپى, سۋبسيديالاۋعا قاتىستى سۇراقتار بويىنشا قالاداعى بەيبىتشىلىك كوشەسى, 3-ءۇي مەكەنجايىندا ورنالاسقان «وتباسى بانكتىڭ» كەڭەسشىلەرى تولىق جاۋاپ بەرە الادى, – دەدى باسقارما باسشىسى ج.وتەباەۆا.

شىمكەنت