مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبيلىگى مەن قۇزىرەتتىلىگىن تۇراقتى ارتتىرۋ – قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ باستى ميسسياسى. بۇل مىندەتتىڭ قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ كونتەكسىندە قالاي ىسكە اسىرىلىپ جاتقانى تۋرالى وسى وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى بولاتبەك ءابدىراسىلوۆ ايتىپ بەرەدى.
– بولاتبەك سەرىكباي ۇلى, استاناداعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرمەن كەزدەسۋىندە پرەزيدەنت اكادەمياعا «ا» كورپۋسى جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارى ءۇشىن وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ جونىندە تاپسىرما بەردى. وسى باعىتتا قانداي ىستەر اتقارىلۋدا؟
– بۇل – وتە ماڭىزدى تاپسىرما, ءبىز بۇعان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارادىق. بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىن دايىنداۋ كەزىندە وسى سالاداعى فەدەرالدىق بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ينستيتۋتى (FEI, اقش), ENA (فرانتسيا), كورەي باسشىلىق قۇرامنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ينستيتۋتى (COTI) سياقتى كوشباسشىلاردىڭ ءتاجىريبەسىن جان-جاقتى زەرتتەدىك. ۇزدىك تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, وقىتۋ باعدارلاماسىن جوبالادىق.
وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە «ا» كورپۋسى – ورتالىق جانە جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ جاۋاپتى حاتشىلارى مەن اپپارات باسشىلارى ءۇشىن ءبىرىنشى رەت كۋرستار وتكىزدىك. باعدارلامالاردا جوبالاردى باسقارۋ, مەملەكەتتىك ورگانداردا ىشكى ءاۋديتتىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرىمەن تانىسۋ, كوشباسشىلىق داعدىلاردى جەتىلدىرۋ, قاقتىعىستانۋ سالاسىنداعى ءبىلىمدى كەڭەيتۋ بويىنشا قۇزىرەتتەردى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلدى. كۋرستارداعى ساباقتاردى فرانتسيادان, گەرمانيادان, ۇلىبريتانيادان كەلگەن جەتەكشى الەمدىك ساراپشىلار جۇرگىزدى. ءناتيجە تاماشا بولدى – ساۋالداما تىڭداۋشىلاردىڭ 95 پايىزى قاناعاتتانعانىن كورسەتتى. مۇنداي كورسەتكىشتەرگە ءوز قىزمەتىمىزدە العاش رەت قول جەتكىزدىك.
ءبىز «ا» كورپۋسىن وقىتۋ ءۇشىن جاڭا تاسىلدەرگە نەگىزدەلگەن بىرنەشە باعدارلاما ازىرلەدىك. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل – بۇرىن باسشىلىق لاۋازىمدا جۇمىس ىستەگەن ادامداردى كۇندىزگى قاشىقتىقتان قايتا دايارلاۋ كۋرسى. وقىتۋدىڭ بولىگى اكادەميا قابىرعاسىندا وتەدى (بۇل ينتەنسيۆتى ترەنينگتەر, اتاپ ايتقاندا, باسشىنىڭ جەكە تيىمدىلىگى بويىنشا), ال باسقا بولىگى – قاشىقتىقتان وقىتۋ (ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ مەن بيۋدجەتتەۋ, پەرسونالدى باسقارۋ, باسقارۋشىلىق شەشىمدەردى دايىنداۋ مەن قابىلداۋ تەحنولوگيالارى). قاشىقتىقتان وقىتۋدى ەنگىزۋ مەملەكەتتىك قىزمەتشىنى, ءتىپتى, باسشىنى قىزمەت ورنىنان ۇزاق ۋاقىتقا الشاقتاتا المايتىنىمىزعا نەگىزدەلگەن. وسىنداي العاشقى كۋرستار بىلتىر وتە تابىستى ءوتتى. «ا» كورپۋسى ءۇشىن بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ جەتى سەمينارىن, اتاپ ايتقاندا, ءىرى الەمدىك ءبىلىم ورتالىقتارىنان ساراپشىلاردى شاقىرۋ ارقىلى وتكىزۋ جوسپارلانعان.
اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرىن وقىتۋعا قاتىستى, ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – وقىتۋدىڭ ۇلگىلىك باعدارلاماسىن ازىرلەۋ مەن جەر-جەرلەردە اكىمدىكتەر كەزىندە وڭىرلىك وقىتۋ ورتالىقتارى ەستافەتانى ودان ءارى ءىلىپ اكەتەتىندەي ستارت بەرۋ. ءبىرىنشى سەمينار وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا وتكىزىلدى: استاناعا بارلىق وڭىرلەردەن 300 ادام جينالدى, ونلاين-رەجىمىندە قوسىلعان بارلىق تىڭداۋشىلارمەن بىرگە, كۋرستىڭ جالپى اۋديتورياسى شامامەن 2,5 مىڭداي ادامدى قۇرادى. وسىنداي اۋقىمدا وقىتۋ العاش رەت وتكىزىلدى.
اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرىن وقىتۋدىڭ ۇلگىلىك باعدارلامالارى قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىمەن, سونداي-اق, وبلىس اكىمدەرىمەن كەلىسىلىپ, وڭىرلىك ورتالىقتارعا جىبەرىلدى.
– اكادەميا «ا» كورپۋسىنا كونكۋرستىق ىرىكتەۋ پروتسەدۋرالارىنا قاتىستى ما؟
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىنا سايكەس, «ا» كورپۋسىنىڭ اكىمشىلىك مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ كادر رەزەرۆىنە ىرىكتەۋدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى كادر ساياساتى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا جۇزەگە اسىرادى. كونكۋرستىق ىرىكتەۋ بىرقاتار كەزەڭدەردى قامتيدى, ونى ىسكە اسىرۋداعى نەگىزگى مىندەت مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنە جۇكتەلدى. اكادەميا ۇمىتكەرلەردىڭ قۇزىرەتتىلىگىن انىقتاۋعا تەست دايىنداۋ مەن وتكىزۋگە جۇمىلدىرىلدى. ءبىزدىڭ عالىمدار «ا» كورپۋسىنا ءۇمىتكەرلەر ءۇشىن پسيحومەتريكالىق تەست ازىرلەدى جانە وتكىزدى, ول ءارتۇرلى باعىتتار بويىنشا ولاردىڭ قۇزىرەتتەرىن ايقىنداۋ, لوگيكالىق ويلاۋدى باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تەستىلەۋ دەرەكتەرى اڭگىمەلەسۋ وتكىزگەن كوميسسيا مۇشەلەرىنە ۇمىتكەرلەر تۋرالى قوسىمشا اقپارات رەتىندە ۇسىنىلدى.
– تەستىلەۋدىڭ قورىتىندى ءناتيجەلەرىمەن بولىسە الاسىز با؟
– ءبىز بارلىق دەڭگەيدەگى 4,5 مىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە تەستىلەۋ جۇرگىزدىك جانە ناتيجەلەردى تالداپ, ورتاشا ستاتيستيكالىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ «پورترەتىن» جاساعان كەزدە, نەگىزگى پروبلەما – كوممۋنيكاتسيا داعدىلارىنىڭ ءالسىز دامىعانىن كوردىك. ال بۇل نەگىزگى پروبلەما – ادامدارمەن قارىم-قاتىناس بولىپ تابىلاتىن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى باسشىلار ءۇشىن وتە ماڭىزدى قاسيەت. بۇدان وزگە, ەگەر مەملەكەتتىك قىزمەتشى تۇلعاارالىق قاتىناستىڭ داعدىلارىن مەڭگەرمەسە, وندا ولار ءوز كومانداسىمەن, ارىپتەستەرىمەن ءوزارا قارىم-قاتىناس جاساي المايدى, جالپى, قىزمەت تيىمدىلىگىن تومەندەتەتىنىن ايتپاعاندا, شيەلەنىستى جاعدايلارعا اكەلۋى دە مۇمكىن. سونداي-اق, باسەكەلەستىككە باعدارلانۋدى تومەندەتەدى, ال ءبىز باسەكەگە قابىلەتتى باسشى ويداعىداي باسقاراتىنىن بىلەمىز.
سونىمەن قاتار, پسيحومەتريكالىق تەستىلەۋ قازاقستاندىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كۇشتى جاقتارىن – ماقساتتىلىعى مەن تالدامالىلىعىن كورسەتتى. بۇل قۇزىرەتتەر باستاپقىلارى بولىپ تابىلادى, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ءۇشىن ولاردىڭ سىپايىلىعىن, بەلسەندىلىگىن, توزىمدىلىگىن, كوماندالىق رۋح پەن پاتريوتيزم سەزىمىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا موتيۆاتسيالىق پلاتفورما قۇرىلىپ, دامىتىلۋى ءتيىس. ونىمەن اكادەميا اينالىسىپ جاتىر.
– اكادەميا وتكىزەتىن وقىتۋ ءتيىمدىلىگىن قالاي باعالايسىز؟
– بۇل ماسەلە ءبىز ءۇشىن ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. اكادەميا ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى وقىتاتىن, سوت جۇيەسى مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ءۇشىن كادرلار دايارلايتىن جالعىز ارنايى وقۋ ورنى بولىپ تابىلادى. مەملەكەتتىك قۇرىلىس پەن ءبىزدىڭ قوعامنىڭ دامۋىنداعى تابىستار كوبىنەسە مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىنە, دەمەك, مەملەكەتتىك اپپارات قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇزىرەتتىلىگىنە بايلانىستى ەكەنىن تۇسىنەمىز. سوندىقتان وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋدا الەمدىك تاجىريبەنى قولدانۋعا تىرىسامىز, ءبىزدىڭ تىڭداۋشىلاردىڭ پىكىرلەرىن, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇسىنىمدارىن نازارعا الامىز. سوڭعى ەكى جىلدا ەو جوباسىنىڭ قولداۋىمەن ازىرلەنگەن اكادەميانىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسى ارقاسىندا جۇمىسقا ەلەۋلى وزگەرىستەر ەنگىزۋگە, بۇرىن بار كەمشىلىكتەردەن ارىلۋعا جانە باسىمدىقتاردى دامىتۋعا مۇمكىندىك الدىق.
مىسالى, 2011 جىلدىڭ سوڭىندا ەو ساراپشىلارى وتكىزگەن اكادەميا قىزمەتىن تالداۋ ءبىزدىڭ باعدارلامالاردىڭ شامادان ارتىق تەوريالىق وقىتۋدى قامتيتىنىن, ساباقتار تاقىرىپتارى مەملەكەتتىك قىزمەت پەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ناقتى پروبلەماسىنان الشاقتاپ, وقىتۋ ادىستەمەسىنىڭ ەسكىرگەنىن, ديسسەرتاتسيا مەن عىلىمي-زەرتتەۋ تاقىرىپتارىنىڭ وزەكتى ەمەستىگىن كورسەتتى.
2012-2013 جىلدارى وتكىزىلگەن وقۋ-ادىستەمەلىك, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جاڭعىرتۋ ناتيجەسىندە تىڭداۋشى ءوزىنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىندا ناقتى كەزدەسەتىن ماسەلەلەرگە كوشتىك. بۇل پروبلەمالاردى انىقتاۋعا جىل سايىن مەملەكەتتىك ورگاننىڭ تيىمدىلىگىن بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋى, ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ, باسشىلىقتىڭ تاپسىرمالارىن باقىلاۋ مەن ورىنداۋ, اقپاراتتاندىرۋ, پەرسونالدى باسقارۋ سياقتى باعىتتار بويىنشا باعالاۋ كومەكتەسەدى.
باسقا ءتاسىل مىنالارمەن انىقتالادى: تىڭداۋشىلاردىڭ ديسسەرتاتسيا, كۋرستىق جۇمىس تاقىرىپتارىن, بىرىنشىدەن, مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ قىزمەتىنە تىعىز بايلانىستى بولاتىنداي, ەكىنشىدەن, ءاربىر جۇمىس سول نەمەسە وزگە سالا پروبلەماسىنىڭ ناقتى شەشىمىنە باعىتتالاتىنداي ەتىپ بەرۋگە تىرىسامىز. ياعني, ءبىز مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى پراكتيكاعا باعدارلاپ وقىتۋعا كوشتىك.
وقىتۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ تاعى ءبىر قادامى – وقىتۋ تەحنولوگياسىن جەتىلدىرۋ بولىپ تابىلادى. ەگەر بۇرىندارى تىڭداۋشىلارعا ساباق كەزىندە پاسسيۆ ءرول بەرىلسە, ەندى ءبىز ينتەراكتيۆتىلىككە ۇمتىلامىز, وندا تىڭداۋشى مەن وقىتۋشى سيتۋاتسيالىق تاپسىرمالاردى ءبىرلەسىپ شەشەدى, پروبلەمانى جانە شەشىمدەر قابىلداۋ تەحنولوگياسىن تالقىلايدى. ارينە, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جەكە جانە باسقارۋشىلىق قۇزىرەتتەرىن دامىتامىز, بۇل – كوممۋنيكاتسيا داعدىلارى, كوماندامەن جۇمىس ىستەۋ, ۇجىم جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ.
تىڭداۋشىلارعا كوپ ءنارسە بەرۋ ءۇشىن اكادەميانىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى دا دامۋى ءتيىس. سوندىقتان ءبىزدىڭ وقىتۋشىلارىمىزدىڭ ءبىلىم مەن بىلىك-داعدىلارىن ۇزدىكسىز جاڭارتۋ ۇدەرىستەرى جولعا قويىلعان. مىسالى, تەك 2013 جىلى عانا 35 قىزمەتكەر ەو جوباسى شەڭبەرىندە شەتەلدە بىلىكتىلىگىن ارتتىردى, 13 ادام «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا وقىدى. بۇدان وزگە, استاناعا جەتەكشى شەتەلدىك ساراپشىلار جۇيەلى تۇردە شاقىرىلادى, ولار وقىتۋشىلاردى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارعا وقىتىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار, عىلىمي-زەرتتەۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن يگەرۋگە, عىلىمي ماقالالار جازۋعا كومەكتەسەدى. تاجىريبە كورسەتكەندەي, وقىتۋ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىنە الدىڭعى قاتارلى عىلىمي-زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەتىن جانە وقۋ ۇدەرىسىنە جاڭا ءبىلىم ترانسفەرتى جۇيەسى ەنگىزىلگەن جەردە قول جەتكىزىلەدى.
قازىرگى كەزدە عىلىم الەمىندە كەز كەلگەن زەرتتەۋشىنىڭ قىزمەتى ونىڭ جاريالانىمدارىنىڭ سانى مەن رەيتينگتىك عىلىمي جۋرنالداردا سىلتەمە جاسالۋىنا قاراي باعالانادى. سەبەبى, بۇل – ونىڭ جۇمىسىنىڭ وزەكتىلىگى مەن جاڭاشىلدىعىنىڭ كورسەتكىشى. ارينە, ءبىز وسى باعىتتا دا ويداعىداي جۇمىس جاساۋدامىز. وسىلايشا, 2011 جىلى اكادەميادا جوعارى يمپاكت-فاكتورى بار جۋرنالداردا بار بولعانى ەكى جاريالانىم بولسا (63 وپق شتات بىرلىگىنە), 2013 جىلى ولاردىڭ سانى 26 ماقالاعا كوبەيدى. ءبىزدىڭ عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرى بارعان سايىن وزەكتى, قىزىقتى جانە پايدالى بولا تۇسۋدە, سەبەبى, ولار مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا بەرىلگەن تاپسىرمالارىن ويداعىداي دامىتىپ, ورىنداۋ تەحنولوگيالارىن قۇرۋداعى ەلىمىزدىڭ الەۋەتىن زەردەلەۋگە ارنالعان.
– مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر قانشالىقتى قايتا وقىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋى ءتيىس؟
– «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ بويىنشا, ءاربىر مەملەكەتتىك قىزمەتشى ءۇش جىل ىشىندە بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنان مىندەتتى تۇردە ءوتۋى ءتيىس. بىراق الەمنىڭ تەز وزگەرىپ جاتقانىن, جاڭا تەگەۋرىندەر مەن وعان جاڭا جاۋاپتاردىڭ پايدا بولۋىن, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ءوزى دە وزگەرىسكە ۇشىراپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان اكادەميا قىزمەتى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ءۇشىن كەز كەلگەن ۋاقىتتا جاڭا ءبىلىم مەن داعدىلاردى الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندەي جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان. بۇل جەردە ءبىز قارقىندى دامىتىپ جاتقان قاشىقتىقتان وقىتۋ جۇيەسى تىڭداۋشىلارعا قاجەتتى ءبىلىم بەرۋمەن قاتار, ولاردى جۇمىس ورنىنان الشاقتاتپايتىن تەڭدەسى جوق جۇيە دەۋگە بولادى. ءبىز 12 باعىت بويىنشا قاشىقتىقتان وقىتۋ كۋرستارىن ازىرلەدىك, ولاردىڭ سانىن كوبەيتۋگە ۇمتىلامىز.
قازاقستاندا «ءۇش L» يۋنەسكو: Life Long Learning – بۇكىل ءومىر بويىنا وقۋ قاعيداتى بارشاعا تانىس بولسا كەرەك. مەنىڭ ويىمشا, بۇل قاعيداتتى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر نازارعا الۋى ءتيىس. سەبەبى, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگى ولاردىڭ جۇمىس تيىمدىلىگىنە, جاڭا ءبىلىممەن, ادىستەمەمەن قانشالىقتى قارۋلانعانىنا, قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالاردى قانشالىقتى جاقسى بىلەتىنىنە بايلانىستى.
اكادەميا ولاردىڭ كاسىبي دامۋى مەن جەتىلۋ ۇدەرىسى ۇزدىكسىز بولۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇددەلى. ءبىزدىڭ باستى ميسسيامىز – مەملەكەتتىك ساياساتتى دۇرىس ءتۇسىنىپ, ىسكە اسىرۋعا, مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ ارقاشان كاسىبي, جاۋاپتى, قارقىندى جانە وتانسۇيگىش بولۋى ءۇشىن ەلدىڭ ءجانە قوعامنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە تەز ارادا دەن قويا بىلەتىن باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋعا قابىلەتتى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جاڭا بۋىنان جاساقتاۋ.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
سامات مۇسا,
«ەگەمەن قازاقستان».